Ірляндзкая мова

Ірляндзкая An Ghaeilge
Ужываецца ў	Ірляндыя (ў тым ліку Паўночная)
Колькасьць карыстальнікаў	Ня больш, чым 1,6 млн носьбітаў
Клясыфікацыя	Індаэўрапейская моўная сям'я  Кельтская група   Астраўная група    Гайдэльская падгрупа      Ірляндзкая мова
Афіцыйны статус
Афіцыйная мова ў	Ірляндыі Паўночнай Ірляндыі Эўразьвязе
Рэгулюецца	Радай па ірляндзкай мове (Bord na Gaeilge)
Код мовы
ISO 639-1	ga
ISO 639-2(B)	gle
ISO 639-2(T)	gle

Ірляндзкая мова (па-ірляндзку: An Ghaeilge) — нацыянальная мова ірляндцаў, адна зь дзьвух дзяржаўных моваў Ірляндыі (разам зь ангельскай), таксама зьяўляецца афіцыйнай мовай ў Паўночнай Ірляндыі (разам з ангельскай ды ольстэрска-шатляндзкай) і адной з 23 афіцыйных моваў Эўразьвязу. Ірляндзкая мова ўваходзіць у гайдэльскую падгрупу кельтскай групы індаэўрапейскай моўнае сям'і.

Гісторыя

Асноўны артыкул: Гісторыя ірляндзкай мовы

Гісторыя Ірляндзкае мовы пачалася з прыбыцьця кельцкамоўнага насельніцтва ў Ірляндыю. Дакладнай даты, калі гэта здарылася, няма. Паводле розных меркаваньняў, існуюць версіі ад 2000 год да н.э. і да апошніх стагодзьдзяў да н.э.

«Прымітыўны»/Архаічны пэрыяд

Гэтак званы «прымітыўны» (альбо яшчэ таксама «архаічны», па-ірляндзку: Gaeilge Ársa) пэрыяд разьвіцьця зьяўляецца найстарэйшай вядомай формай ірляндзкае мовы. Вядомыя толькі фрагменты, галоўным чынам, уласныя імёны, якія былі напісаныя на каменьні агамічным пісьмом.

Сучасны стан

Асноўны артыкул: Ґялтахт (Ірляндыя)

Дыялекты

Гістарычна ірляндзкая мова мела чатыры дыялекты: коннахтскі (захад), манстэрскі (поўдзень), ольстэрскі (поўнач), і лэнстэрскі (усход). У сваю чаргу, кожны зь іх падзяляецца на паддыялекты. У Канадзе, у прыватнасьці на паўвыспе Авалон выспы Ньюфаўндлэнд таксама ёсьць зьнешні дыялект ірляндзкае мовы.

Коннахтскі

Асноўны артыкул: Коннахтскі дыялект ірляндзкай мовы

Манстэрскі

Асноўны артыкул: Манстэрскі дыялект ірляндзкай мовы

Гэтым дыялектам ірляндзкай мовы гавораць пераважна ў ґялтахтах Кэрры (па-ірляндзку: Contae Chiarraí), Рынґ (па-ірляндзку: An Rinn) каля Данґарвана (па-ірляндзку: Dún Garbháin) ў Ватэрфордзе (па-ірляндзку: Contae Phort Láirge) і Мускэры (па-ірляндзку: Múscraí), таксама на выспе «Чыстага Мысу» (па-ірляндзку: Oileán Chléire) ў заходняй частцы графства Корк (Contae Chorcaí). Найважнейшае дзяленне ўнутры дыялекта — розніца паміж гаворкай графства Ватэрфорд і ўсіма астатнімі.

Ольстэрскі

Асноўны артыкул: Ольстэрскі дыялект ірляндзкай мовы

Лэнстэрскі

Ўсходнія, лэнстэрскія дыялекты вымерлі ў 20 стагодзьдзі. Але ірлядзкай камісіяй па фальклёры было зроблена шмат запісаў гэтага дыялекту.

Цікавыя факты

• Ірляндзкая — адзіная мова кельцкае групы, якая мае афіцыйны статус ў Эўразьвязе.

Вонкавыя спасылкі

 Ірляндзкая мова — сховішча мультымэдыйных матэрыялаў

Галоўныя

• BCI: Irish language media stats
• Discover Irish
• Foras na Gaeilge - Official promotional body for the Irish language throughout the island of Ireland
• Gaeilge ar an ghréasán Irish online resources
• 'Gael-Taca (Corcaigh)'
• "Learning Irish?," BBC
• "Сацыяльная сетка для настаўнікаў, навучэнцаў ды носьбітаў мовы,"
• The Irish Language And The Irish People Report
• "Learn Irish online easily with a new Irish word each day,"

Граматыка і вымаўленьне

• A dialect of Donegal (a phonological description of the dialect of Glenties by E. C. Quiggin, from 1906)
• An Gael Magazine - Irish Gaelic Arts, Culture, And History Alive Worldwide Today
• A short Irish and Breton phrase list with Japanese translation(Renewal) incl sound file
• Braesicke's Gramadach na Gaeilge (Engl. translation)
• Die araner mundart ^(ням.) (a phonological description of the dialect of the Aran Islands by F. N. Finck, from 1899)

Слоўнікі

• Acmhainn.ie - Dictionary and terminology resource
• Collaborative Irish dictionary
• Foclóir Téarmaíochta, a large terminology database developed by FIONTAR, DCU
• General Gaelic Dictionaries
• Online English-Irish dictionary
• Irish-English Audio/Image dictionary