Ісус Хрыстос

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі.

«Хрыстос нясе крыж», выява аўтарства Эль Грэка, XVI ст.

Ісус Хрыстос (паміж 7 і 2 да н. э. — паміж 26 і 36 н. э.), яшчэ вядомы як Ісус Назарэйскі — цэнтральная асоба хрысьціянства, шанаваны большасьцю хрысьціян у якасьці ўвасабленьня Бога ў чалавеку. Акрамя гэтага зьяўляецца важнай асобай і ў некаторых іншых рэлігіях. Галоўнай крыніцай інфармаціі аб Хрысьце і яго вучэньні зьяўляюцца чатыры Эвангельля. На погляд стваральнікаў нікейскага хрысьціянскага веравучэньня Хрыстос - другая асоба Тройцы, Бог Сын і чалавек, сумяшчаючы ў сябе прыроду боскую і чалавечую, поўнасьцю Бог і поўнасьцю чалавек, які прыйшоў выратаваць чалавецтва ад грахоў і прымірыць яго з Богам. Монафізыты прызнаюць толькі боскую прыроду Хрыста і не прызнаюць чалавечай.

Каталіцкая традыцыя на Беларусі выкарыстоўвае напісаньне Езус Хрыстус (ад польск. Jezus Chrystus).

[рэдагаваць] Паходжаньне і значэньне імя

Імя «Ісус» уяўляе сабой беларускае вымаўленьне грэцкага Ἰησοῦς (Iēsous), якое ў сваю чаргу зьяўляецца грэцкай формай яўрэйскага יהושע (Yehoshua) ці арамейскага ישוע (Yeshua), азначаючага «Гасподзь ратуе».

Слова «Хрыстос» не зьяўляецца імем у чыстым выглядзе, а ўяўляе сабой эпітэт — «Памазаньнік», ці «Мэсія». Пайшло з грэцкага Χριστός (Christós), якое зьяўляецца перакладам з Іўрыту משׁיח (Маши́ах) і з арамейскага משיחא (Меши́ха). Эпітэт «Памазаньнік» выкарыстоўваўся ў дачыненьні да цароў ці сьвятароў. Пастанова першых на трон і другіх на сьвятарства праводзілася ў Ізраілі праз ўрачыстае памазаньне ялеем.

[рэдагаваць] Хрысьціянскае бачаньне Хрыста

Хрысьціяне вераць, што Ісус зьяўляецца Сынам Божым, Сынам чалавечым (так ён сам сябе называў, паводле эвангелістаў), Ягнём міру, абяцаным Мэсіяй, грунтуючыся на розных прароцтвах Старога Запавету. З пункту гледжаньня хрысьціянскага багаслоўя, гэтыя прароцтвы кажуць пра час прыхода Мэсіі, пра яго місію, сьмерць і ўваскрэсеньне. Напрыклад, лічыцца што Быц.49:10 указвае на тое, што Мэсія прыйдзе да зьнішчэньня дзяржаўнасьці Юдэі, лічыцца таксама, што ў Дз.9:25 указваецца дакладны час прыйсьця Хрыста, лічачы ад указу аб аднаўленьні Іерусаліму, а ў наступных двух вершах прадказваецца зруйнаваньне Іерусаліму і храму пасьля сьмерці Мэсіі. Кніга Ісаі тлумачыцца як прароцтва аб Мэсіі, уключаючы нараджэньне ад Дзевы Марыі, пакутнай сьмерці і аб другім прышэсьці. Разьдзел 53 кнігі найбольш вядомы. Ён распавядае пра пакуты і сьмерць Мэсіі. Згодна з гэтым, у Новым Запавеце жыцьцё Ісуса Хрыста апісана як спаўненьне гэтых прароцтваў і прыводзяцца шматлікія цытаты з іх як эвангелістамі, так і самім Хрыстом.

Згодна з пастановай IV Усяленскага Сабору, ува Хрысьце Бог зьяднаўся з чалавечай прыродай, то бок ува Хрысьце прызнаюцца дзьве прыроды (боская і чалавечая), але адна Асоба (Бог-Сын). Пры гэтым ані прырода Бога, ані прырода чалавечая ня зьведалі ніякага зьмяненьня, але засталіся па-ранейшаму паўнавартаснымі. Распусная звычайная чалавечая існасьць (уключая ў сябе дух, душу і цела) Хрыстос сваімі хрэснымі пакутамі аднавіў (вярнуў у спракаветны райскі стан), загоіў і абогатварыў (бясконца наблізіў да Бога). Хрыстос роўны Богу Айцу і Духу Сьвятому па боскасьці і, пры гэтым, роўны ўсім людзям па чалавечай прыродзе.

Сам жа Хрыстос характарызаваў сябе так: «Я - і шлях, і праўда, і жыцьцё» (Ян.14-6), а таксама — «альфа і амега, пачатак і канец» (Ад.1:8), хлеб нябесны, сьвет міру, пастыр добры, судзьдзя і г. д.