Іштван Бочкай

Іштван Бочкай István Bocskai
Князь Трансыльваніі
Трансыльванскі князь
1605 — 1606
Папярэднік	Рудольф II
Наступнік	Жыгманд Ракоцы
Асабістыя зьвесткі
Нарадзіўся	1557
Памёр	1606
Дынастыя	Бочкаі
Бацька	Дзьёрдзь Бочкай
Маці	Крышціна Суліак

Іштван Бочкай (па-вугорску: Bocskai István; 1 студзеня 1557 году — 29 кастрычніка 1606 года) — вугорскі дваранін з Трансыльваніі, у 1604 – 1606 кіраўнік антыгабсбургскага паўстаньня ў Верхняй Вугоршчыне (сучасная Славаччына), у 1605 — 1606 князь Трансыльваніі.

Біяграфія

Карона Іштвана Бочкая

Нарадзіўся ў Калашвары 1 студзеня 1557 году. Бочкай быў прадстаўніком старадаўняга вугорскага дваранскага роду Бочкаі. Быў сынам Дзьёрдзя Бочкай і Крышціны Суліак.

Будучы канцлерам трансыльванскага князя Жыгмонда Баторыя, Іштван раіў яму заключыць саюз са Сьвяшчэннай Рымскай імпэрыяй замест падтрымкі Асманскай Турэччыны, і дзеля гэтага бываў з частымі дыпляматычнымі місыямі ў Празе і Вене. Пазьней адносіны яго з князем Жыгмондом сталі псавацца, і ў рэшце рэшт маёмасьць Іштвана была канфіскавана. Іштван стаў шукаць абароны ў Імпэрскім судзе ў 1599 годзе. Але пазьней ён стаў адчуваць да імпэрыі недавер, так як імпэратар Рудольф II спрабаваў пазбавіць Каралеўскую Вугоршчыну канстытуцыі, а пратэстантаў рэлігійных свабод. Асаблівую незадаволенасьць ён стаў праяўляць пасьля спусташэньня Трансыльваніі імпэрскімі гэнераламі Джорджыа Бастай і Джакама Белджайоза ў 1602 — 1604.

Статуя Іштвана Бочкая, Плошча Герояў (Будапэшт)

Дзеля захаваньня незалежнасьці сваёй краіны ён вырашыў скарыстацца дапамогай турак. У 1604 ён на чале гайдукоў разьбіў аўстрыйскія войскі ў бітве пры Альмошдзе і ўзяў Дэбрэцэн. У 1605 ён змог нэйтралізаваць спробы гэнерала Джорджыа Басты стаць кіраўніком княства, і сам быў абраны саветам Трансыльваніі сваім князем. Пасля таго турэцкі султан Ахмэд I адправіў да Іштвана амбасадара, які перадаў шыкоўную са мноствам каштоўных камянёў карону, зробленую ў Пэрсіі. Іштван адмовіўся ад каралеўскага тытула, але вырашыў скарыстацца турэцкай падтрымкай. Каб выратаваць вугорскія землі, якія знаходзяцца пад уладай Габсбургаў, эрцгэрцаг Мацьвей у абыход брата імпэратара Рудольфа II ўступіў у перамовы з Бочкаем, заключыўшы Венскі мір. Гэты сьвет гарантаваў канстытуцыйныя і рэлігійныя правы і прывілеі вугорцаў як у Каралеўскай Вугоршчыне, так і ў Траныльваніі. Іштван быў афіцыйна прызнаны Габсбургамі як паўнапраўны кіраўнік Трансыльваніі.

Новаму князю аўстрыйцы саступілі фартэцыю Такай і вобласьці Бераг (вобласьць), Шатмар і Вугоча, але яны павінны былі быць вернутыя Аўстрыі пасьля сьмерці Іштвана. Адначасова з туркамі быў заключаны Жытватарокскі мір. Але дыпляматычны трыумф Іштвана працягваўся ўсяго некалькі месяцаў. 29 сьнежня 1606 году князь быў атручаны уласным канцлерам Міхаем Катэям, якога пазьней забілі прыхільнікі Бочкая на рынку горада Кошыцэ.