Авёс пасяўны

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да: навігацыі, пошуку
Авёс пасяўны
Illustration Avena sativa0.jpg
Авёс пасяўны
Avena sativa
Клясыфікацыя
Царства Расьліны
Аддзел Кветкавыя
Кляса Аднадольныя
Атрад Метлюжкакветныя
Сямейства Метлюжковыя
Род Авёс
Від Авёс пасяўны
Бінамінальная намэнклятура
Avena sativa

Авёс пасяўны (па-лацінску: Avena sativa) — род аднагадовых травяністых расьлінаў сямейства метлюжковых. Каштоўная кармавая й харчовая культура.

Гісторыя[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Авёс пасяўны вырошчваецца з 2 стагодзьдзя да н. э., на тэрыторыі Беларусі зьявіўся ў 7 стагодзьдзі н. э. Спачатку быў пустазельлем у пасевах пшаніцы, ячменю й іншых культурных расьлінаў.[1] Пры пашырэньні на поўдзень як больш халадаўстойлівы стаў ужывацца ў чыстых пасевах.

Біялёгія[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Расьліна добра расьце на аэраваных дзярнова-падзолістых супяшчаных і лёгкасугліністых глебах. У севазваротах сеецца пасьля ўгноенных азімых збожжавых, лёну, зернебабовых і прапашных культураў.

  • Тэрміны сяўбы самыя раньнія — як толькі пасьпее глеба.
  • Спосаб сяўбы — вузкарадковы.
  • Сярэдняя ўраджайнасьць — 2,3—2,5 т/га (найвялікшае — 7 т/га).[1]

На значных плошчах высяваецца на корм у сумесі з лубімам, вікай, гарохам і іншымі культурамі.

Раянаваныя сарты:[1]

  • Надзейны
  • Кондар
  • Эрбграф
  • Эндспурт

Асноўныя шкоднікі аўса пасяўнога:

  • Швэдзкая муха
  • Збожжавыя блохі
  • Чаромхава-каласьнічная тля
  • Каласьнічныя трыпсы

Асноўныя хваробы:[1]

  • Карончатая й сьцябловая ржа
  • Пыльная й цьвёрдая галаўня
  • Буры (чырвоны) бактэрыёз
  • Аліўкавая плесьня
  • Мучністая раса

Вонкавы выгляд[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Вышыня расьліны 70—110 см. Вэгетацыйны пэрыяд 85—115 сутак. Самаапыляльнік. Вільгацелюбівая, непатрабавальная да цяпла расьліна: усходы пераносяць кароткатэрміновыя замаразкі да -7С — -8С. Квіце ў ліпені.[1]

Уласьцівасьці[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Зерне мае бялку 9%—15,7%, крухмалу 21%—25%, абалоніны 7%—24%, тлушчу 2%—11%, вітаміны й мінэральныя солі.[1]

Выкарыстаньне[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Зерне перапрацоўваюць на крупы, муку, талакно. Аўсяную салому, зялёную масу, сена, сілас скормліваюць жывёле.

Пажыўнасьць 1 кг зерня аўса прынята за кармавую адзінку.

Крыніцы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  1. ^ а б в г д е Г.А. Кім, Ф. І. Фамінчык. Авёс // Энцыклапедыя прыроды Беларусі: у 5 т. Т. 1: Ааліты ― Гасцінец / Рэдкал.: І. П. Шамякін (галоўны рэдактар) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1983. — 574 с.: іл. — С. 23

Вонкавыя спасылкі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Commons-logo.svg  Авёс пасяўнысховішча мультымэдыйных матэрыялаў