Альбрэхт Станіслаў Радзівіл
| Альбрэхт Станіслаў Радзівіл | |
.jpg) А. С. Радзівіл. Невядомы мастак, XVIII ст. |
|
 Герб «Трубы» |
|
| Асабістыя зьвесткі | |
| Нарадзіўся: | 1648 |
| Памёр: | 8 сьнежня 1690 |
| Род: | Радзівілы |
| Бацькі: | Станіслаў Радзівіл Марына з Мышкаў |
| Жонка: | Рэгіна з фон Айзэнрайхаў Ганна Крыстына зь Любамірскіх |
Альбрэхт Станіслаў Радзівіл (мянушка «Абаронца Правоў»; 1 ліпеня 1593, места Алыка на Валыні — 12 лістапада 1656) — дзяржаўны дзяяч Рэчы Паспалітай, пісьменьнік і гісторык. Падканцлер (1619—1623) і канцлер вялікі літоўскі (з 1623).
Меў вялікія зямельныя ўладаньні на Валыні (Алыка і інш.), а таксама на тэрыторыі сучасных Беларусі (Нягневічы, Налібакі), Летувы і Польшчы. Трымаў шматлікія дзяржаўныя ўладаньні, у тым ліку Барысаўскае (1629), Пінскае (1631), Геранёнскае (1644) староствы, быў адміністратарам Кобрынскай і Шавельскай эканоміяў.
Зьмест |
Біяграфія [рэдагаваць]
З алыцка-нясьвіскай лініі роду Радзівілаў гербу «Трубы», сын Станіслава, старосты генэральнага жамойцкага, і Марыны з Мышкаў.
У 1598—1605 навучаўся ў Віленскай акадэміі, потым у Вюрцбургу, з 1609 у Лёвэне, да 1616 падарожнічаў у Нідэрлянды, Францыю, Італію, Швайцарыю.
Абіраўся паслом на соймы 1613 і 1619. Склаў пагадненьне з канцлерам Львом Сапегам аб тым, што адзін зь іх абавязкова будзе знаходзіцца пры каралю і вялікім князі дзеля пільнаваньня інтарэсаў Вялікага Княства Літоўскага. У замежнай палітыцы падтрымліваў пляны Жыгімонта Вазы авалодаць швэдзкім стальцам. Каб зьменшыць пагрозу з боку Турэччыны і крымскіх татараў, выступаў за хаўрус з трансыльванскім князем Бэтленам Габарам і аўстрыйскімі Габсбургамі.
У 1632 падтрымаў абраньне каралём і вялікім князем Уладзіслава Вазы, але як шчыры каталік пры гэтым не падтрымліваў аднаўленьня правоў пратэстантаў і праваслаўных. У 1646 выступіў супраць плянаў караля распачаць вайну з Турэччынай. У 1648 падтрымаў абраньне на сталец Яна Казімера.
Пры правядзеньні унутранай і вонкавай палітыкі рашуча адстойваў інтарэсы роду Радзівілаў, у тым ліку кальвінісцкай галіны, дэманстрацыйна бараніў асобныя інтарэсы Вялікага Княства Літоўскага ў Рэчы Паспалітай.
Адной з прычынаў казацкага паўстаньня на Ўкраіне лічыў «сілу нашых злых учынкаў і ўціск бедных», выступаў за рашучую барацьбу з Б. Хмяльніцкім. У вайну з Маскоўскай дзяржавай (1654—1667) і Паўночную вайну (1655—1660) выехаў у Прусію, у 1656 браў удзел у перамовах з Даніяй і Галяндыяй у Гданьску, дзе і памёр.
Заснаваў Пінскі езуіцкі калегіюм, касьцёл у Алыцы.
Першы раз ажаніўся з Рэгінай фон Айзэнрайх (1619), другі — з Ганнай Крыстынай Любамірскай (1638). Не пакінуў нашчадкаў. Па ягонай сьмерці ўся спадчына перайшла да нясьвіскіх ардынатаў.
Працы [рэдагаваць]
Альбрэхт Станіслаў Радзівіл — аўтар і перакладнік каталіцкіх рэлігійных твораў. Напісаў на лаціне «Кароткі выклад падзеяў у Каралеўстве Польскім у часы панаваньня Жыгімонта III, Уладзіслава IV і Яна Казімера» (частковая публікацыя ў польскім перакладзе Э. Катлубаем у 1848) і падрабязны «Дзёньнік» за 1632—1656 — каштоўную крыніцу пра ўнутраную і вонкавую палітыку Рэчы Паспалітай (упершыню выйшлі ў польскім перакладзе Э. Рачынскім у 1839)[1].
Галерэя [рэдагаваць]
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
Крыніцы [рэдагаваць]
- ^ Пазднякоў В. Радзівіл Альбрыхт Станіслаў // Вялікае княства Літоўскае: Энцыклапедыя. У 3 т. / рэд. Г. П. Пашкоў і інш. Т. 2: Кадэцкі корпус — Яцкевіч. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2005. С. 486.
Літаратура [рэдагаваць]
- Вялікае княства Літоўскае: Энцыклапедыя. У 3 т. / рэд. Г. П. Пашкоў і інш. Т. 2: Кадэцкі корпус — Яцкевіч. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2005. — 788 с.: іл. ISBN 985-11-0378-0.
- Радзівіл Альбрыхт Станіслаў. Дыярыюш аб падзеях у Польшчы // на pawet.net
Вонкавыя спасылкі [рэдагаваць]
Альбрэхт Станіслаў Радзівіл — сховішча мультымэдыйных матэрыялаў
|
|||||||
