Альбэрт Айнштайн

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да: навігацыі, пошуку
Альбэрт Айнштайн
Albert Einstein
Albert Einstein Head.jpg
Нарадзіўся 14 сакавіка 1879
Ульм, Нямецкая імпэрыя
Памёр 18 красавіка 1955 (76 гадоў)
Прынстан, ЗША
Грамадзянства Каралеўства Вюртэмбэрг (1879—1896)
апатрыд (1896—1901)
Швайцарыя (1901—1955)
Аўстра-Вугоршчына (1911—1912)
Нямецкая імпэрыя (1914—1933)
ЗША (1940—1955)
Навуковая сфэра фізыка
Месца працы Цюрыскі ўнівэрсытэт,
Карлаў унівэрсытэт,
Швайцарская вышэйшая тэхнічная школа Цюрыху,
Каліфарнійскі тэхналягічны інстытут
Альма-матэр Швайцарская вышэйшая тэхнічная школа Цюрыху,
Цюрыскі ўнівэрсытэт
Навуковы кіраўнік Альфрэд Кляйнэр
Знакамітыя вучні Эрнст Габар Штраўс,
Натан Розэн,
Лео Сылард,
Разіўдын Сыдыкі
Вядомы як стваральнік агульнай ды спэцыяльнай тэорыі рэлятыўнасьці
Узнагароды і прэміі Нобэлеўская прэмія ў галіне фізыкі (1921)

Альбэ́рт Айншта́йн (па-нямецку: Albert Einstein; 14 сакавіка 1879, Ульм, Нямецкая імпэрыя18 красавіка 1955, Прынстан, ЗША) — нямецкі й амэрыканскі фізык-тэарэтык габрэйскага паходжаньня, стваральнік тэорыі рэлятыўнасьці, адзін з найбуйнейшых фізыкаў XX стагодзьдзя. Ягоны ўнёсак ў тэарэтычную фізыку значна зьмяніў стан сусьветнае навукі. У 1921 годзе атрымаў Нобэлеўскую прэмію ў галіне фізыкі «за ягоны ўнёсак у тэарэтычную фізыку, і асабліва за адкрыцьцё закону фотаэфэкту»[1]. Атрымаў мэдаль Плянка ў 1929 годзе.

Недзе напачатку сваёй кар’еры Айнштайн лічыў, што Ньютанавай мэханікі было недастаткова, каб скарыстаць законы клясычнай мэханікі да апісаньня законаў электрамагнітнага поля, што прывяло да разьвіцьця ягонай спэцыяльнай тэорыі рэлятыўнасьці. Ён разумеў, аднак, што прынцып рэлятыўнасьці таксама можа быць пашыраны да гравітацыйных палёў, і разам з наступнай сваёй працай пра тэорыю гравітацыі, якая была апублікавана ў 1916 годзе, Альбэрт апублікаваў агульную тэорыі рэлятыўнасьці. Ён працягваў займацца праблемамі статыстычнай мэханікі й квантавай тэорыяй, што прывяло яго да стварэньня тлумачэньняў тэорыі часьцінак і руху малекулаў. Ён таксама дасьледаваў цеплавыя ўласьцівасьці сьвятла, што заклала аснову тэорыі фатонаў сьвятла. У 1917 годзе Айнштайн ужыў агульную тэорыю рэлятыўнасьці дзеля мадэляваньня буйнамаштабнай структуры Сусьвету[2].

Біяграфія[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Альбэрт Айнштайн нарадзіўся ва Ульме ў каралеўстве Вюртэмбэрг, якое належыла да Нямецкае імпэрыі, 14 сакавіка 1879 году ў сям’і Паўліны й Гэрмана Айнштайнаў. Ягоны бацька быў гандляром і інжынэрам. У 1880 годзе сям’я пераехала ў Мюнхэн, дзе ягоны бацька разам зь дзядзькам, заснавалі кампанію Elektrotechnische Fabrik J. Einstein & Cie, якая вырабляла электраабсталяваньне на аснове сталага току[3].

Айнштайны былі зусім нярэлігійнымі габрэямі. Альбэрт наведваў каталіцкую пачатковую школу ва ўзросьце ад пяці да васьмі гадоў. Потым ён быў пераведзены ў гімназію Люйтпольд, якая цяпер вядома як гімназія імя Альбэрта Айнштайна, дзе ён атрымаў пачатковую й сярэднюю адукацую, пакуль у пятнаццаць гадоў не пакінуў Нямеччыну[4].

Улетку 1895 году ва ўзросьце 16 гадоў Айнштайн паступаў у Швайцарскую вышэйшую тэхнічную школу Цюрыха. Ён недабраў балы на некаторых іспытах, але выдатна здаў матэматыку ды фізыку[5]. У гэтым жа годзе туды паступала будучая жонка Айнштайна Мілена Марыч. Падчас вучобы ў адным з выкладчыкаў Айнштайна быў Герман Мінкоўскі, які пазьней зрабіў унёсак у спэцыяльную тэорыю рэлятыўнасьці. З прыходам да ўлады ў Нямеччыне нацыстаў стаў актывістам антываеннага руху.

Публікацыі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Крыніцы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Вонкавыя спасылкі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Commons-logo.svg  Альбэрт Айнштайнсховішча мультымэдыйных матэрыялаў