Алькенікі

Алькенікі
Valkininkai
Касьцёл Наведзінаў Найсьв. Панны Марыі
Герб Алькенікаў
Першыя згадкі:	1387
Магдэбурскае права:	26 чэрвеня 1792
Павет:	Аліцкі
Раён:	Аранскі
Насельніцтва:	238 (2001)
Часавы пас: • летні час:	UTC+2 UTC+3
Геаграфічныя каардынаты:	54°21′20″ пн. ш. 24°50′20″ у. д.
Алькенікі на мапе Летувы Алькенікі
Галерэя здымкаў у Wikimedia Commons

Альке́нікі (па-летувіску: Valkininkai) — мястэчка ў Аранскім раёне Аліцкага павету Летувы, на рацэ Мерачанка. Адміністрацыйны цэнтар Алькеніцкага староства. Насельніцтва 238 чал. (2001).

Знаходзяцца на поўдні краіны, за 22 км на паўночны ўсход ад Аранаў і за 55 км на паўднёвы захад ад Вільні. Згодна з сучаснай афіцыйнай летувіскай клясыфікацыяй мястэчка належыць да этнаграфічнага рэгіёну Дзукія.

Гісторыя

Першыя пісьмовыя згадкі пра Алькенікі зьяўляюцца ў пач. XV ст., уваходзілі ў склад Троцкага павету Вялікага Княства Літоўскага. У 1418 вялікі князь Вітаўт падараваў паселішча разам зь іншымі маёнткамі сваёй жонцы Ўльяне Гальшанскай.

З 1503 згадваюцца як цэнтар воласьці, пазьней — нягродавага староства. Каралева Бона заснавала ў Алькеніках касьцёл. У 1551 тут заснавалі дзяржаўную пушкарню, якая дзейнічала да сяр. XVII ст.

У XVII ст. у Алькеніках было 136 дымоў, згадваецца Руская вуліца, што сьведчыла пра наяўнасьць праваслаўнага насельніцтва.

Мескі герб з каралеўскага прывілею (1792)

У 1636 мечнік літоўскі М. К. Халецкі заснаваў Алькеніцкі кляштар францішканаў, дзе з 1765 захоўваліся рэліквіі Сьв. Баніфацыя.

У 1700 непадалёка ад паселішча адбылася Алькеніцкая бітва. З 1777 у Алькеніках дзейнічала парафіяльная школа. У 1789 тут было 112 дымоў.

26 чэрвеня 1792 атрымалі Магдэбурскае права і герб з выявай жоўтага льва на чырвоным тле. У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795) апынуліся ў складзе Расейскай імпэрыі.

У 1920—1922 уваходзілі ў склад Сярэдняй Літвы, пазьней — міжваеннай Польскай Рэспублікі, дзе зьяўляліся сядзібай аднайменнай гміны.

З 1939 — у складзе Летувіскай ССР.

Насельніцтва

• 1790 — 949 чал.
• 1864 — 3182 чал. (1455 муж. і 1727 жан.)
• 1897 — 2619 чал.
• 1959 — 769 чал.
• 1970 — 410 чал.
• 1987 — 277 чал.
• 2001 — 238 чал.

Турыстычная інфармацыя

Выдатныя мясьціны

• Касьцёл Наведзінаў Найсьв. Панны Марыі (1837)
• Могілкі: габрэйскія, каталіцкія

Страчаная спадчына

• Касьцёл Найсьв. Панны Марыі і кляштар францішканаў
• Сынагога

Літаратура

• Вялікае княства Літоўскае: Энцыклапедыя. У 3 т. / рэд. Г. П. Пашкоў і інш. Т. 3: Дадатак А — Я. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2010. — 690 с.: іл. ISBN 978-985-11-0487-7
• Olkieniki // Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. Tom VII: Netrebka — Perepiat. — Warszawa, 1886. S. 484—485
• Олькеники // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона. Санкт-Петербург, 1890—1907.

Вонкавыя спасылкі

 Алькенікі — сховішча мультымэдыйных матэрыялаў

• мяст. Алькенікі на Radzima.org