Антоні Асяндоўскі

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да: навігацыі, пошуку
Антоні Фэрдынанд Асяндоўскі

Анто́ні Фэрдына́нд Асяндо́ўскі (па-польску: Antoni Ferdynand Ossendowski 27 траўня 1878, Люцын, Віцебская губэрня — 3 студзеня 1945, Жулвіне, пад Варшаваю) — польскі пісьменьнік, журналіст, падарожнік, хімік, географ. Сябар Францускай Акадэміі Навук.

Навучаўся ў Санкт-Пецярбурскім унівэрсытэце, Сарбоне.

Напісаў 130 кніг, перакладзены на 142 мовы. Працаваў найбольш у жанры «падарожнага раману». Шмат падарожнічаў па краінах сьвету. Валодаў 8 мовамі (зь іх кітайскай і мангольскай).

Удзельнічаў у рэвалюцыі 1905. Да 1907 — у вязьніцы.

Ваяваў на баку белых падчас грамадзянскай вайны ў Расеі. Дарадца адмірала Калчака.

У 1922 вярнуўся ў Польшчу.

У міжваенны пэрыяд чытаў лекцыі ў розных вышэйшых установах Польшчы. Кансультант вайсковай прамысловасьці ў Міністэрстве вайсковых справаў, экспэрт у азіяцкіх пытаньнях у Міністэрстве прамысловасьці і гандлю.

Напісаў кнігу на ангельскай мове пра падзеі ў Расеі падчас грамадзянскай вайны — «І зьвяры, і людзі, і богі», якая прынесла яму сусьветную вядомасьць. Раман «Ленін» меў вялікую папулярнасьць у Эўропе і паказваў сапраўдную сутнасьць бальшавіцкага лідэра.

Памёр незадоўга да вызваленьня Варшавы. Перад сьмерцю зьнішчыў свой архіў. Савецкія спэцслужбы ня былі пэўныя, што Асяндоўскі ня інсцэнаваў сьмерць. Адразу па прыходу савецкіх войскаў супрацоўнікі НКВД правялі эксгумацыю цела Асяндоўскага, пасьля расплюшчылі вочы нябожчыку і гэтак сфатаграфавалі.

Творы яго былі забароненыя ў Народнай Польшчы, імя ня згадвалі энцыкляпэдыі, даваенныя кнігі вышукваліся і зьнішчаліся. Толькі пасьля 1989 году творы пачалі перавыдавацца.

Публікацыі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  • Chmura nad Gangesem
  • Noc — Уладзівасток 1905
  • W ludzkim pyle
  • Cień Ponurego Wschodu : (za kulisami życia rosyjskiego) — Варшава 1923, Варшава 1990
  • W Ludzkiej i Leśnej Kniei — Варшава 1923
  • Zwierzęta, ludze, bogowie (Przez kraj ludzi, bogów i zwierząt) — Варшава 1923, Познань 1927, рэпр. Беласток 1991, ISBN 83-85183-04-3
  • Cud Bogini Kwan-Non : z życia Japonji — Познань 1924
  • Najwyższy lot — Варшава 1924, Познань [1928]
  • Nieznanym Szlakiem : nowele — Познань 1924, .
  • Za Chińskim Murem — Варшава 1924
  • Od szczytu do otchłani : wspomnienia i szkice — Варшава 1925
  • Orlica — Warszawa 1925, Познань [1948]
  • Po Szerokim Świecie — Варшава 1925
  • Toreador w masce i inne opowieści — Познань 1925
  • Zbuntowane i zwyciężone — Варшава 1925
  • Czarny Czarownik: relacja z wyprawy do Afryki — Варшава 1926
  • Płomienna Północ — Львоў 1926
  • Pod Smaganiem Samumu — Познань 1926
  • Huragan — Варшава 1927
  • Niewolnicy Słońca: podróż przez zachodnią połać Afryki podzwrotnikowej w l. 1925/26 r. — Познань 1927
  • Wśród Czarnych — Львоў 1927
  • Na skrzyżowaniu dróg: nowele i szkice — Тчэў 1928
  • Pięć Minut po Północy — Познань 1928
  • Pod Polską Banderą — Львоў 1928
  • Sokół Pustyni — Познань 1928
  • Szkarłatny Kwiat Kamelii — Познань 1928
  • Wańko z Lisowa — Львоў 1928
  • Życie i Przygody Małpki — Львоў 1928
  • Lisowczycy : powieść historyczna — Познань 1929, Варшава 1990
  • Lenin — Poznań 1930, reprint: Wydawnictwo Alfa, ISBN 83-7001-354-6
  • Mali Zwycięzcy: (przygody dzieci w pustyni Szamo — Львоў 1930, Варшава 1991, repr. Гданьск [1991]
  • Miljoner «Y»: powieść o dzielnym Murzynku-sierocie — Варшава [ok. 1930]
  • Czao-Ra — Варшава 1931
  • Gasnące Ognie: podróż po Palestynie, Syrji, Mezopotamji — Познань 1931
  • Trębacz Cesarski — Miejsce Piastowe 1930]
  • Zagończyk — Lwów 1931
  • Zwierzyniec — Познань 1931
  • Okręty zbłąkane — Кракаў 1932
  • Syn Beliry — Варшава 1932
  • Daleka Podróż Boćka — Варшава 1932
  • Narodziny Lalki — Варшава 1932
  • Przygody Jurka W Afryce — Варшава 1932
  • Słoń Birara — Kraków 1932, Варшава 1958 i 1990
  • Staś Emigrant — Варшава 1932
  • W Krainie Niedźwiedzi — Варшава 1932
  • Afryka, Kraj i Ludzie — Варшава 1934
  • Polesie — Познань 1934
  • Pożółkły List — Варшава 1934
  • Mocni Ludzie — Львоў, Варшава [1935], Уроцлаў, Варшава [ok. 1946]
  • Nauczycielka — Познань 1935
  • Skarb Wysp Andamańskich — Варшава 1935
  • W Polskiej Dżungli — Варшава 1935
  • Aldo — Познань 1936
  • Iskry Spod Młota — Познань 1936
  • Bajeczki Niebajeczki — Чанстахова 1936
  • Czarnoskórka — Познань 1936
  • Dimbo — 1936
  • Drobnoludki i Inne Dziwy — Чанстахова 1936
  • Grzmot — Познань 1936
  • Huculszczyzna: Gorgany i Czarnohora — Познань 1936, Уроцлаў 1990
  • Kraczka — Познань 1936
  • Kosmacz — Познань 1936
  • Miś i Chicha — Познань 1936
  • Popielatka — Познань 1936
  • Puszcze Polskie — Познань 1936
  • Rudy Zbój — Познань 1936
  • Szympansiczka — Познань 1936
  • Młode Wino — Варшава 1937
  • Postrach Gór — Варшава 1937
  • Szanghaj — Познань 1937
  • Biesy — Познань 1938
  • Orły Podkarpackie — Пршэмысл 1938
  • Pierścień Z Krwawnikiem — Кракаў 1938
  • Pod Sztandarami Sobieskiego — Варшаваa 1938
  • Zygzaki — Познань 1938
  • Biały Kapitan — Познань 1939, Кракаў 1990
  • Cztery Cuda Polski — Варшава 1939
  • Karpaty i Podkarpacie — Познань 1939, рэпр. Libra, ISBN 83-89183-30-9
  • Jasnooki Łowca — Кракаў 1946
  • Wacek i Jego Pies — Познань 1947
  • Dzieje burzliwego okresu — Познань [ok. 1950]
  • Cadyk ben Beroki — Беласток 1992

Літаратура[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  • Анастасія Ільіна. «Яшчэ раз пра Уладзіміра Ільіча» (крытыка кнігі Ленін) // Arche 12//2008