Антоні Грушэцкі

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да: навігацыі, пошуку
Антоні Грушэцкі
Нарадзіўся: 1734
в. Пачаеў (Тэрнопальская вобласьць, Украіна)
Памёр: 1798
г.Супрасьль, Польшча
Нацыянальнасьць: паляк
Заняткі: жывапіс
Вучоба: Львоў. Навучаўся у К. Радзілоўскага і Станіслава Страінскага
Працы: Аздабленьне ў Гародне Фарнага касьцёлу, Бернардзінскага касьцёлу, Новага замку

Антоні Грушэцкі (па-польску: Antoni Gruszecki) (17341798) — вядомы базыльянскі жывапісец другой паловы ХVIII ст. Прафэсар жывапісу Кракаўскай акадэміі[1]. Аздабляў палац Тызенгаўза ў Гародне, які разьмяшчаўся на плошчы Гарадніцы. Пісаў абразы для каралеўскай галерэі па запросу караля Станіслава Аўгуста Панятоўскага. Аздабляў у Горадні Фарны касьцёл і Бернардзінскі касьцёл.

Біяграфія[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Бацька яго так сама быў Антоні [2], з польскага шляхецкага роду Грушэцкіх. Антоні навучаўся мастацтву ў К. Радзілоўскага і Станіслава Страінскага ў Львове. Далучыўся да Базыліянскай царквы у 1751 г. Рабіў для Валерыя Ржевускага ў Падгорцах (Бродаўскі раён, Украіна). Маляваў партрэты і абразы рэлігійных дзеячоў і мясцовых касьцёлаў. У 1760 асеў ў Кракаве. Працаваў пад выдуманым прозьвішчам Дамброўскі, малюючы партрэты ды карціны на рэлігійную і міфалягічную тэматыку. У 1760-я гады стаў прафэсарам жывапісу Кракаўскай акадэміі. У 17711774 стаў манахам-базыліянінам у Супрасьлі, дзе пісaў для тутэйшай лаўры. Ён двойчы адбываў навіцыят у Супрасьлі, у 1778 г. прэтэндаваў на пасаду настаяцеля гэтага манастыра. На яго творчасьць зьвярнуў ўвагу сам кароль Станіслаў Аўгуст Панятоўскі, пад час свайго прыбыцьця ў Супрасьль у 1774 г. Робячы ў Супрасьлі, падараваў некалькі сваіх абразоў і карцін каралю Станіславу Аўгусту, якія той «міла і ўдзячна прыняў», асабіста да сваёй калекцыі. З каралеўскага запрашэньня трапіў на каралеўскую службу ў Гародню. У Гародне пісаў ў асноўным карціны на сьвецкую тэматыку на францускі манер, аздабляў палац у Гарадніцах (Гародня), Новы замак. У 1792 г., з-за хваробы, пакінуў Гародню і правёў рэшткі сваіх дзён у Супрасьлі, дзе працягнуў пісаць абразы. У Супрасьлеўскім манастыры ён і памёр у 1798 г. Яго работы заслужана прысутнічаюць у каралеўскай галярэі Варшаўскага замку.

Работы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Партрэт «Сафанісба», (1793). Мастак Антоні Грушэцкі. Алей, холст. Надпіс у ніжняй частцы: La Fille de Tancréde. dans sa douleur. На задняй этыкетцы надпіс рукой: Sophonisba /1793

Аздабляў палац гарадзенскага старасты і надворнага падскарбія літоўскага Антонія Тызэнгаўза (сябрам якога зьўляўся [3]) ў Гародне (разьмяшчаўся на плошчы Гарадніцы), дзе быў мастаком і дэкаратарам [4]. Пісаў абразы для каралеўскай галерэі, супрацоўнічаў з Супрасьльскай друкарняй Супрасьльскага базыльянскага манастыру ў другой палове ХVІІІ ст., ужо будучы прафэсарам жывапісу. Гэтая друкарня на той час — буйны інтэлектуальны асяродак ВКЛ, разьмешчана была на тэрыторыі Гарадзенскага павета, заснавана ў 1690 г. Ствараў алтарныя карціны. Ягоныя работы ёсьць у Музее праваслаўнага манастырскага комплексу ў Супрасьлі (Беласточчына).

У 1788 г. мастакі А. Грушэцкі і Ф. Міхалкевіч дапоўнілі аздобу інтэр’ера Гарадзенскага касьцёлу Адшуканьня. Сьв. Крыжа[5] манумэнтальным жывапісам: пляфоны з фрэскавай размалёўкай, выявы 12 апосталаў (на паўднёвай сьцяне) і 12 дзеячаў Вялікага княства Літоўскага і Рэчы Паспалітай (на паўночнай сьцяне) у аркатурных фрызах цэнтральнага нефа. Руце А.Грушэцкага належаць фрэсквыя выявы Ўзьнясеньня Дзевы Марыі над аркаю празьбітэрыя (алтарная частка), а так сама арнамэнты на скляпеннях алтару, бальконе хора, аркадах між нефамі касьцёлу. Разам са сваім памочнікам Міхалкевічам, абнавілі герб ахвярнікаў і фігуры бэрнардзінскіх сьвятых у «сьляпых» аркадах. Праўда большая частка работ Грушэцкага і Міхалкевіча трапіла пад «савецкую рэстаўрацыю», і сёньня яны выглядаюць не так, як першапачаткова.

У Гарадзенскім Фарным касьцёле зь яго работ абраз «Маці Божай Шкаплернай»[6]) 2004] (перад Ёю на каленях сьвяты Сымон Сток, у авале над Маці Божай сьвяты Юда Тадэвуш) (XVIII ст.). А так сама ў 1780-х гадах выканаў жывапіснае афармленьне інтэр’ера касьцёла, што ўключае размалёўку скляпеньняў і арак у тэхніцы грызайль [7].

У 2005 годзе яго работы выстаўляліся на выставе «Супрасьль — 500 гадоў гісторыі манастыра». Яго работа была сярод найбольш каштоўных помнікаў.Была выстаўлена яго работа — сакральны абраз з другой паловы XVIII ст. .

Вонкавыя спасылкі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Commons-logo.svg  Антоні Грушэцкісховішча мультымэдыйных матэрыялаў