Аўкштота

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да: навігацыі, пошуку
Аўкштота паказана чырвоным колерам.

Аўкшто́та (па-летувіску: Aukštaitija) — этнаграфічны рэгіён Летувы. Знаходзіцца ў Цэнтральналетувіскай нізіне, у басэйне Віліі. Сталіцай лічыцца горад Панявеж. Аўкштота лічыцца гістарычным цэнтрам летувіскай дзяржавы.

З прычыны разьмяшчэньня Аўкштоты на ўзвышшы адносна Жамойці, яна атрымала сваю назву ад летувіскага слова «aukštas», якое азначае «высокі».

На тэрыторыі Аўкштоты ўжываецца адзін з двух дыялектаў летувіскай мовы — «аўкштоцкі дыялект».

Геаграфія[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Аўкштота знаходзіцца ў паўночна-ўсходняй частцы Летувы. Асноўнымі гарадамі Аўкштоты зьяўляюцца:

Па ўсім рэгіёне багата азёраў, асабліва ва ўсходняй частцы.

Гісторыя[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Аўкштота была далучана да Вялікага княства Літоўскага ў ХІІІ стагодзьдзі. Ґедымін назваў гэтую зямлю Eustoythen (зямля Аўкштоты). У Прускіх хроніках Аўкштота ўзгадваецца пад назвай Austechia ў 1326 годзе. Палітычна, Аўкштоцкае княства з ХІІІ стагодзьдзя уваходзіла ў склад ВКЛ са сталіцай ў Троках, з XV стагодзьдзя было пераўтворана ў Трокскае ваяводзтва. У канцы ХІХ стагодзьдзя, пасьля ўзьнікненьня летувіскага нацыяналістычнага руху, Аўкштота, разам з Жамойцю, была абвешчана цэнтрам вакол якога ўзьнікла ВКЛ, ня гледзячы на адсутнасьць ніякіх доказаў.

Дэмаграфія[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Мясцовыя жыхары размаўляюць на аўкштоцкім дыялекце летувіскай мовы. Згодна з новымі дасьледаваньнямі летувіская мова дзеліцца ня толькі на жамойцкі і аўкштоцкі дыялекты, але і на яшчэ два субдыялекты — судоўскі і дзуцкі, якія, разам, утвараюць аўкштоцкі дыялект.

Сымбалі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Aukstaitija.gif
Aukstaitijaflag.gif

Сучасныя сымбалі Аўкштоты (сьцяг і герб), былі афіцыйна зацьверджаныя ў сакавіку 2007 году.


Liet-etno-regionai.png Рэгіёны Летувы Liet-etno-regionai.png

Аўкштота · Дзукія · Малая Летува · Сувалкія · Жамойць