Баруны

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да: навігацыі, пошуку
Баруны
Баруны ў 2009 годзе
Баруны ў 2009 годзе
Магдэбурскае права: 1705[1]
Краіна: Беларусь
Вобласьць: Гарадзенская
Раён: Ашмянскі
Сельсавет: Барунскі
Насельніцтва: 454 чал. (2010)
Часавы пас: UTC+3
Тэлефонны код: +375 1593
Нумарны знак: 4
Геаграфічныя каардынаты: 54°19′1.6″ пн. ш. 26°8′17.1″ у. д. / 54.317111° пн. ш. 26.138083° у. д. / 54.317111; 26.138083Каардынаты: 54°19′1.6″ пн. ш. 26°8′17.1″ у. д. / 54.317111° пн. ш. 26.138083° у. д. / 54.317111; 26.138083
Баруны на мапе Беларусі ±
Баруны
Баруны
Баруны
Баруны
Баруны
Баруны
Commons-logo.svg Галерэя здымкаў у Вікісховішчы

Бару́ны[2] — вёска ў Беларусі, на рацэ Жылянка. Цэнтар сельсавету Ашмянскага раёну Гарадзенскай вобласьці. Насельніцтва 454 чал. (2010). Знаходзяцца за 22 км на паўднёвы ўсход ад места Ашмяны, за 42 км ад чыгуначнай станцыі Ашмяны.

Баруны — даўняе магдэбурскае мястэчка гістарычнай Ашмяншчыны, вядомае цудоўным абразам Маці Божай і базылянскім манастыром, у якім цягам XVIIIXIX стст. дзейнічала адна з найлепшых школаў на Літве[3].

Гісторыя[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

У 1613 мітрапаліт Язэп Руцкі спрыяў адкрыцьцю шэрагу ўстановаў адукацыі, у тым ліку пачатковай школы для манахаў і сьвятароў у Барунах, мястэчку Ашмянскага павету Віленскага ваяводзтва. У 17781793 тут вялося ўзьвядзеньне мураванага манастырскага корпусу, па сканчэньні якога школа пераўтварылася ў 6-клясную. У розны час у ёй навучаліся пісьменьнікі А. Адынец, Ю. Корсак, І. Ходзька; сярод настаўнікаў школы былі базыляны Ф. Бялдоўскі, М. Лебель, Б. Ляўковіч, Г. Лебель, Б. Гамалінскі, С. Катовіч, С. Ушацкі.

У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795) Баруны апынуліся ў складзе Расейскай імпэрыі, у Куцавіцкай воласьці Ашмянскага павету Віленскай губэрні. Па здушэньні вызвольнага паўстаньня (18301831) расейскія ўлады ліквідавалі школу, пазьней гвалтоўна перарабілі грэка-каталіцкую царкву на праваслаўную. Станам на 1855 тут было 17 двароў. У кастрычніку 1884 у мястэчку пачала дзейнічаць царкоўнапрыходзкая школа (28 вучняў, настаўнік В. Завадзкі, выпускнік Маладэчанскай настаўніцкай сэмінарыі). У канцы XIX ст. Баруны былі ўласнасьцю ведамства духавенства Маскоўскага патрыярхату. У Першую сусьветную вайну мястэчка пэўны час займалі нямецкія войскі.

Згодна з Рыскай мірнай дамовай (1921) Баруны апынуліся ў складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі, у Ашмянскім павеце Віленскага ваяводзтва. У пач. 1920-х у мястэчку дзейнічала беларуская настаўніцкая сэмінарыя, дырэктарам якой быў С. Рак-Міхайлоўскі. Жыхары Барунаў і вакольных вёсак бралі актыўны ўдзел у беларускім нацыянальна-вызвольным руху. Адзін зь ягоных кіраўнікоў — пасол сойму В. Станулевіч. Улетку 1928 і ў сьнежні 1929 тут адбыліся мітынгі, на апошнім сябры Беларускага сялянска-работніцкага пасольскага клюбу «Змаганьне» Я. Гаўрылік і Ф. Валынец распаўсюджвалі ўлёткі.

У 1939 Баруны ўвайшлі ў БССР, дзе зрабіліся цэнтрам сельсавету Ашмянскага раёну. Статус паселішча панізілі да вёскі. Станам на 1991 тут было 168 двароў.

Насельніцтва[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Інфраструктура[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

У Барунах працуюць сярэдняя школа, бібліятэка, дом культуры.

Эканоміка[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Экспэрымэнтальная база і гравійна-сартавальны завод «Баруны».

Турыстычная інфармацыя[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Выдатныя мясьціны[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  • Касьцёл Сьвятых апосталаў Пятра й Паўла і манастыр базылянаў (17471753; колішняя грэка-каталіцкая царква)
  • Могілкі вайсковыя часоў I Сусьветнай вайны

Галерэя[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Крыніцы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  1. ^ Аляксандр Доўнар. Магдэбургскае права // Вялікае княства Літоўскае: Энцыклапедыя. У 3 т. / рэд. Г. П. Пашкоў і інш. Т. 2: Кадэцкі корпус — Яцкевіч. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2005. С. 242.
  2. ^ Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Гродзенская вобласць: нарматыўны даведнік / І. А. Гапоненка і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2004. — 469 с. ISBN 985-458-098-9. (pdf)
  3. ^ Канстанцін Антановіч. У Барунах па каралеўскім прывілеі // «Культура» № 18 (938), 1—7 траўня 2010.
  4. ^ А. Р. Каранеўскі. Баруны // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 1: А — Беліца / Беларус. Энцыкл.; Рэдкал.: М. В. Біч і інш.; Прадм. М. Ткачова; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн.: БелЭн, 1993. С. 313.

Літаратура[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Вонкавыя спасылкі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Commons-logo.svg  Барунысховішча мультымэдыйных матэрыялаў