Беларуская АЭС

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да: навігацыі, пошуку

Каардынаты: 54°45′27.9″ пн. ш. 26°5′33.1″ у. д. / 54.75775° пн. ш. 26.092528° у. д. / 54.75775; 26.092528 Беларуская АЭС — дзяржаўны праект будаўніцтва ў Беларусі да 2020 году АЭС з 2 вода-вадзянымі рэактарамі 3-га пакаленьня магутнасьцю кожнага па тысячы мэгаватаў[1]. 9 студзеня 2008 г. Савет міністраў Рэспублікі Беларусь прызначыў кіраўніком Дырэкцыі будаўніцтва АЭС Міхаіла Філімонава, які дагэтуль узначальваў ААТ «Белэнэргабуд»[2].

Перадгісторыя[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

У 1983 годзе ў пасёлку Дружны (Пухавіцкі раён, Менская вобласьць) за 40 кілямэтраў на ўсход ад Менска пачалося будаўніцтва першай чаргі (2000 мэгаватаў) атамнай цеплаэлектрацэнтралі (АЦЭЦ). Праз выбух у 1986 годзе на Чарнобыльскай АЭС (Кіеўская вобласьць, Украіна) замест АЦЭЦ у 1999 г. запусьцілі першы блёк Менскай ЦЭЦ-5. У 1993 г. адбылося падпісаньне пратаколу аб выкарыстаньні ў Беларусі канадзкага(en) дэўтэрна-ўранавага рэактара і зьявілася Праграма разьвіцьця атамнай энергэтыкі ў Рэспубліцы Беларусь. У пачатку 1999 г. Урадавая камісія па выяўленьні неабходнасьці будаўніцтва АЭС у Беларусі ўвяла мараторый на будаўніцтва АЭС тэрмінам 10 гадоў, каб вывучыць «досьвед працы новага пакаленьня бясьпечных рэактараў, якія распрацоўваюцца ў Францыі, ЗША, Нямеччыне, Расеі, і пасьля хаця б 5-гадовага досьведа іх пасьпяховай эксплюатацыі прыняць рашэньне пра далейшы лёс разьвіцьця атамнай энэргетыкі ў Беларусі». На 2011 г. расейскія і францускія рэактары новага пакаленьня яшчэ толькі будаваліся[3].

1 верасьня 2006 г. грамадзянам было абяцана правядзеньне рэфэрэндуму па будаўніцтве АЭС[4][5]. Аднак рашэньне аб будаўніцтве было прынята 15 студзеня 2008 г. на пасяджэньні Савету Бясьпекі Рэспублікі Беларусь, якое праходзіла пад старшынствам прэзыдэнта Аляксандра Лукашэнкі[6].

Прычыны будаўніцтва[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  • Дыспрапорцыі энэргабалянсу Беларусі (у 2008 годзе дзель прыроднага газу ў валавым спажываньні паліўна-энэргетычных рэсурсаў склала 62%, у аб'ёме кацельна-пячнога паліва — 79%, удзельная вага ў электраэнэргетыцы — 95%[7]).
  • Залежнасьць ад аднаго пастаўшчыка.
  • Каньюнктура на сусьветных рынках вуглевадародаў.
  • «Газавыя войны» з Расеяй (расейска-беларускі энэргетычны канфлікт і газавы канфлікт 2010 году).
  • Энэргетычная бясьпека (Канцэпцыя энэргетычнай бясьпекі і павышэньня энэргетычнай незалежнасьці Рэспублікі Беларусь, зацьверджаная ўказам прэзыдэнта Рэспублікі Беларусь ад 25 жніўня 2005 № 399).
  • Курс на эканомію і ашчаджальнасьць[8].
  • Каньюнктура на сусьветным атамным рынку.

Перавагі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Прагнозы ўплыву на сытуацыю ў энэргетычнай сфэры Беларусі:

  • У энэргабалянсе Беларусі ў 2020 ядзернае паліва зойме 14—16% — каля 4 млн тон умоўнага паліва (туп) з агульных 40 млн туп паліўна-энэргетычнага балянсу Рэспублікі Беларусь[9];
  • Па папярэдніх падліках тарыфы на электраэнэргію ў Беларусі ў 2020 зьнізяцца ў параўнаньні з 2015 на 10-15%[9];
  • Магчыма дазволіць эканоміць каля $1 млрд у год на закупах газу, скарачэньне закупаў прыроднага газу на 3—3,5 млрд куб. м у год;
  • Паніжэньне выдаткаў на вытворчасьць электраэнэргіі на 20%[10];
  • Скарачэньне выкідаў парніковага газу на 10—12 млн т у год.

Разьвіцьцё атамнай энэргетыкі названа найважнейшым фактарам забесьпячэньня энэргетычнай бясьпекі краіны разам з мадэрнізацыяй дзеючай энэргасыстэмы, выкарыстаньнем аднаўляльных крыніц энэргіі, скарачэньнем энэргаёмістасьці ВУП і дывэрсыфікацыяй крыніц паступленьня вуглевадароднай сыравіны[11].

Падраднікі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

15 лістапада 2007 г. у якасьці галоўнага староньняга наглядніка за будаўніцтвам вызначылі Кіеўскі навукова-дасьледніцкі праектны інстытут «Энэргапраект» (Украіна), што раней праектаваў Ігналінскую (Летува, 1983—2009), Пакшскую (Вугоршчына, 1982) і Ровенскую АЭС (Украіна, 1980)[12]. 11 кастрычніка 2011 г. кіраўнік Дырэкцыі будаўніцтва АЭС Міхаіл Філімонаў падпісаў са старшынём расейскага ЗАТ «Атамбудэкспарт» Аляксандрам Глухавым пагадненьне аб будаўніцтве 2 энэргаблёкаў агульнай магутнасьцю да 2400 мэгаватаў з рэактарнымі ўстаноўкамі В-491 паводле праекту «АЭС-2006» ад ААТ «Санкт-Пецярбурcкі Атамэнэргапраект», які з 2004 г. браў удзел у выбары пляцоўкі[13].

Выбар пляцоўкі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Пошук пляцоўкі пачаўся ў другой палове 1990-х. З улікам дыстанцыі магчымага разьмяшчэньня АЭС ад населеных пунктаў, ахоўных экалягічных зон, міжнародных авіятрас, магістральных трубаправодаў была складзена «карта адхіленых тэрыторый», у якую трапіла каля 50% тэрыторыі краіны, у т.л. амаль уся Менская вобласьць. На астатняй тэрыторыі былі вызначаны 54 патэнцыяльныя пункты (малая шчыльнасьць насельніцтва і прывязка да вадаёмаў, здольных забясьпечыць тэхнічнай вадой АЭС магутнасьцю звыш 4 млн. кВт). З 74[14] пунктаў выбралі шэсьць.

6 верасьня 2007 г. намесьнік старшыні Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі Уладзімер Цімашпольскі заявіў, што пры выбары пляцоўкі разглядалася і «палітычная падаплёка», бо «Ігналінская АЭС хоча захоўваць адходы на мяжы зь Беларусьсю. Чаму нам таксама не пабудаваць там (на мяжы зь Летувой) блёк»[15].

На 14 красавіка 2008 г. разглядалася 4 пляцоўкі: Астравецкая, Верхнядзьвінская (Віцебская вобласьць), Чырвонапалянская і Кукшынаўская[16]. 16 траўня засталося 3 пляцоўкі (выбыла Верхнядзьвінская)[17]. 19 сьнежня першы віцэ-прэм'ер Беларусі Ўладзімер Сямашка паведаміў, што АЭС збудуюць на Астравецкай пляцоўцы (Гарадзенская вобласьць)[18]. 20 сьнежня Дзяржаўная камісія па выбары месца разьмяшчэньня зямельнага ўчастку для будаўніцтва АЭС аддала перавагу Астравецкай пляцоўцы перад Чырвонапалянскай (Чавускі раён, Магілёўская вобласьць) і Кукшынаўскай (Шклоўскі раён, Магілёўская вобл.)[19].

Астравецкая пляцоўка[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Астравецкая пляцоўка складаецца з гліністага і пясчанага грунту. Грунтовыя воды залягаюць на глыбіні звыш 15 мэтраў. Выкарыстаньню ў якасьці крыніцы вады для ахаладжэньня АЭС падлягае рака Вяльля[20]. Пляцоўка месьціцца за 39 км ад вобласьці магчымага землятрусу ў Ашмянскім раёне (Гарадзенская вобл.)[21]. У 1908 годзе там адбыўся гудагайскі землятрус сілай 7 балаў, што ўтварыў разломы глебы.

Кошт[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

25 лістапада 2011 г. у сядзібе Горкі (Адзінцоўскі раён, Маскоўская вобласьць, Расея)[22] адбылося падпісаньне беларуска-расейскага міжурадавага пагадненьня аб вылучэньні на будоўлю АЭС да $9 млрд. таварнай пазыкі ў адцінак да 2020 г. з пагашэньнем ад 1 красавіка 2021 г. цягам 15 год 30 роўнымі дзелямі кожныя паўгода[23]. 13 лютага 2012 г. «Зьнешэканамбанк» (Масква, Расея) вылучыў яшчэ $500 млн. пазыкі на папярэднія плацяжы за будоўлю цягам 5 год[24].

30 верасьня 2013 г. Савет міністраў Беларусі ўхваліў выдаткоўваньне на будаўніцтва 2,9 трлн. беларускіх рублёў у цэнах 2006 г. (падрыхтоўка, вытворчая база, падстанцыя 110/10 кілявольт «Вяльля», чыгунка, аўтадарогі, праектаваньне і выведка, нагляд па інжынэрных сетках, жытло, будынкі грамадзкага, побытавага і культурнага прызначэньня), 44,582 млрд. расейскіх рублёў у цэнах 2001 г. (будынкі АЭС) і $340,86 млн (выдача магутнасьці і сувязь з энэргасыстэмай)[25].

Падрыхтоўка пэрсаналу[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Падрыхтоўка спэцыялістаў вядуць тры ўнівэрсытэты: Беларускі нацыянальны тэхнічны ўнівэрсытэт (факультэт энэргетычнага будаўніцтва), Беларускі дзяржаўны ўнівэрсытэт (фізычны факультэт) і Беларускі дзяржаўны ўнівэрсытэт інфарматыкі і радыёэлектронікі.

Падпісана пагадненьне з Расеяй, якое прадугледжвае магчымасьць падрыхтоўкі беларускіх спэцыялістаў у гэтай краіне. Магчыма, будуць запрашацца спэцыялісты, якія працуюць у галіне ядзернай энэргетыкі ў Расеі, Украіне, Летуве[26].

Заканадаўства[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

12 лістапада 2007 г. А. Лукашэнка падпісаў Указ № 565, якім: 1) у складзе Міністэрства энэргетыкі Рэспублікі Беларусь стваралася Дырэкцыя будаўніцтва АЭС, 2) у складзе Міністэрства па надзвычайных сытуацыях Рэспублікі Беларусь — Дэпартамэнт па ядзернай і радыяцыйнай бясьпецы (Дзяржатамнагляд), 3) Аб’яднаны інстытут энэргетычных і ядзерных дасьледаваньняў «Сосны» прызначаўся выконваць навуковае суправаджэньне, 4) РУП «БелНДПІэнэргапрам» — галоўным праектавальнікам[27].

31 студзеня 2008 г. Савет бясьпекі Рэспублікі Беларусь ухваліў Пастановай № 1 будаўніцтва АЭС сумарнай электрычнай магутнасьцю 2000 мэгаватаў з уводам першага энэргетычнага блёку ў 2016 годзе, другога — у 2018-м[28]. 30 ліпеня А. Лукашэнка падпісаў Закон «Аб выкарыстаньні атамнай энэргіі»[29] з 12 разьдзелаў, у тым ліку: (2) дзяржаўнае кіраваньне і забесьпячэньне бясьпекі[30], (3) абыходжаньне зь ядзернымі матэрыяламі і радыёактыўнымі адходамі, (4) разьмяшчэньне і ўзьвядзеньне ядзернай устаноўкі і пункта захоўваньня, (5) увод у эксплёатацыю і вывад з эксплёатацыі ядзернай устаноўкі і пункта захоўваньня, (6) фізычная ахова аб'ектаў, (7) аварыйная гатоўнасьць і аварыйнае рэагаваньне, (8) эксплёатавальныя і абслуговыя арганізацыі, (9) адказнасьць за шкоду ад радыяцыйнай аварыі, (10) гарантыі правоў грамадзянаў і арганізацыяў, (11) міжнародная супраца.

4 траўня 2009 г. Савет міністраў Рэспублікі Беларусь пастановай № 571 ухваліў Палажэньне аб парадку абмеркаваньня пытаньняў у сфэры выкарыстаньня атамнай энэргіі з удзелам грамадзкіх аб’яднаньняў, іншых арганізацыяў і грамадзянаў[31][32]. 9 кастрычніка ў Астраўцы адбыліся грамадзкія слуханьні папярэдняй справаздачы аб ацэнцы ўзьдзеяньня на навакольнае асяродзьдзе (АУНА) будучай АЭС з удзелам 813 чалавек, у тым ліку прадстаўнікоў руху «Навукоўцы за бязьядзерную Беларусь», партыі «Зялёныя», групы «Экаахова» і грамадзкага аб’яднаньня «Экадом»[33]. Справаздачу распрацаваў «БелНДПІэнэргапрам» на замову Дырэкцыі будаўніцтва АЭС[34].

15 верасьня 2011 г. А. Лукашэнка Ўказам № 418 вызначыў пад АЭС зямельны ўчастак у Астравецкім раёне плошчай 450 га, што за 1,5 км на паўночны ўсход ад вёскі Бабраўнікі і на поўдзень ад в. Авены, абмежаваны на паўночным захадзе аўтамабільнай дарогай в. Шульнікі — в. Авены, на захадзе — аўтадарогай Гоза — АЭС — Астравец ад аўтадарогі Р-45, на паўночным усходзе — аўтадарогай Н-6223 (Місьляны — Шульнікі — Авены — Валейкуны), на поўдні, паўднёвым захадзе і захадзе — аўтадарогай ад аўтадарогі Н-6223 в. Рудзішкіхутар Бабраўнікі і землямі СВК «Варняны»[35]. 30 верасьня 2013 г. Савет міністраў Беларусі зацьвердзіў Пастановай № 857 узьвядзеньне 2 энэргаблёкаў магутнасьцю кожнага па 1194 мэгаваты, тэрмін работы АЭС у 50 год і сярэднегадавы выпуск электраэнэргіі АЭС 17 095,1 млн кіляват·гадзіна[25].

Будаўніцтва[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

У сярэдзіне красавіка 2012 г. на пляцоўцы пачалі будаваць дарогі і будынкі. 18 ліпеня ў Менску адбылося падпісаньне беларуска-расейскай дамовы на будаўніцтва АЭС, што прадугледжвала ўвод першага блёку ў лістападзе 2018 г., другога — у ліпені 2020-га. На 1 лютага 2013 г. беларускія будаўнікі скончылі падрыхтоўку асновы першага блёку і пачалі падрыхтоўку асновы другога[36].

Крытыка[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

26 красавіка 2009 г. падчас Чарнобыльскага шляху прафэсар і ўдзельнік руху «Навукоўцы за бязьядзерную Беларусь» Георгі Лепін заявіў, што на Астравецкай пляцоўцы існуе тэктанічны разлом, што пагражае разбурэньнем меркаванай АЭС[37]. У ліпені кіраўнік ляндшафтнага заказьніка «Сарачанскія азёры», што за 5 км ад Астравецкай пляцоўкі, Ігар Пастухоў у сваім лісьце заклікаў урад адмовіцца ад будаўніцтва АЭС блізу асабліва падахоўных прыродных земляў Нарачана-Вялейскага азёрнага краю («Блакітныя азёры», Нацыянальны парк «Нарачанскі», возера Сьвір і «Швакшты») праз шкоду сельскаму турызму[38].

У студзені 2011 г. Камітэт па выкананьні Канвэнцыі Эспа (аб ацэнцы ўзьдзеяньня на навакольнае асяродзьдзе ў трансгранічным кантэксьце), які дзейнічае пры Эўрапейскай эканамічнай камісіі ААН, прызнаў парушэньні, дапушчаныя Беларусьсю пры плянаваньні АЭС. У сувязі з гэтым міжнародны камітэт рэкамэндаваў уладам прыпыніць будаўніцтва АЭС[39]. 26 сакавіка 2014 г. загаднік катэдры ядзернай фізыкі БДУ Станіслаў Шушкевіч, які рыхтаваў ядзернікаў для Астраўца, заявіў аб адсутнасьці праекта будаўніцтва АЭС[40].

Глядзіце таксама[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Крыніцы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  1. ^ Людміла Сац. Беларусь разглядае 3 групы замежных кампаніяў у якасьці патэнцыйных удзельнікаў будаўніцтва АЭС // Беларускае тэлеграфнае агенцтва, 11 кастрычніка 2007 г. Праверана 19 красавіка 2013 г.
  2. ^ Мілена Ануфрыёнак. Выканаўцам абавязкаў кіраўніка Дырэкцыі будаўніцтва атамнай электрастанцыі назначаны Міхаіл Філімонаў // БелТА, 9 студзеня 2008 г. Праверана 19 красавіка 2013 г.
  3. ^ Уладзімер Валодзін. Як будуюць беларускую АЭС // Дыпляматычны сьвет Беларусі, 20 красавіка 2011 г. Праверана 19 красавіка 2013 г.
  4. ^ Программа-минимум и программа-максимум Александра Лукашенко
  5. ^ Лукашенко: решение о строительстве АЭС будет приниматься с учетом мнения народа
  6. ^ Савет Бясьпекі прыняў канчатковае палітычнае рашэньне аб будаўніцтве ў Беларусі АЭС // БелТА, 15 студзеня 2008 г. Праверана 19 красавіка 2013 г.
  7. ^ Інга Міндалёва. 9 мільярдаў даляраў — на беларускую АЭС // Зьвязда : газэта. — 13 кастрычніка 2009. — № 193 (26551). — С. 3. — ISSN 1990-763x.
  8. ^ А. Лукашэнка. Дырэктыва № 3 ад 14 чэрвеня 2007 г. // Прэс-служба прэзыдэнта Рэспублікі Беларусь, 14 чэрвеня 2007 г. Праверана 19 красавіка 2013 г.
  9. ^ а б Мілена Ануфрыёнак. У энергабалянсе Беларусі да 2020 года ядзернае паліва зойме каля 14—16 працэнтаў // БелТА, 15 лістапада 2007 г. Праверана 19 красавіка 2013 г.
  10. ^ Інга Міндалёва. Увядзеньне ў энэргасыстэму краіны беларускай АЭС прывядзе да зьніжэньня сабекошту электраэнэргіі на 20 працэнтаў // Зьвязда : газэта. — 24 чэрвеня 2009. — № 115 (26473). — С. 5. — ISSN 1990-763x.
  11. ^ Людміла Сац. Разьвіцьцё атамнай энэргетыкі зьяўляецца найважнейшым фактарам забесьпячэньня энэргабясьпекі Беларусі - прэзыдэнт // БелТА, 15 студзеня 2008 г. Праверана 19 красавіка 2013 г.
  12. ^ Мілена Ануфрыёнак. Беларусь прыцягне ў якасьці міжнароднага экспэрта па будаўніцтву АЭС Кіеўскі інстытут «Энергапраект» // БелТА, 15 лістапада 2007 г. Праверана 19 красавіка 2013 г.
  13. ^ Ганна Кот. Падпісана кантрактнае пагадненьне па будаўніцтву АЭС у Беларусі // БелТА, 11 кастрычніка 2011 г. Праверана 17 верасьня 2014 г.
  14. ^ Кастусь Лашкевіч. Апошні хутар ля будучай АЭС: Польшча, Сталін, Лукашэнка // Tut.by, 15 кастрычніка 2009 г. Праверана 24 траўня 2013 г.
  15. ^ БелаПАН. Беларускую АЭС могуць пабудаваць і на мяжы зь Літвой // Наша Ніва, 6 верасьня 2007 г. Праверана 19 красавіка 2013 г.
  16. ^ Вольга Бяляўская. Беларускія навуцоўцы маюць дастатковыя веды для правільнага выбару пляцоўкі для АЭС - М.Мясьніковіч // БелТА, 14 красавіка 2008 г. Праверана 8 жніўня 2013 г.
  17. ^ Вольга Бяляўская. Кукшынаўская пляцоўка можа стаць месцам разьмяшчэньня беларускай АЭС - М.Мясьніковіч // БелТА, 16 траўня 2008 г. Праверана 8 жніўня 2013 г.
  18. ^ Анастасія Янушэўская, Натальля Кароткая. Прынятае рашэньне аб будаўніцтве беларускай АЭС на Астравецкай пляцоўцы // БелаПАН, 19 сьнежня 2009 г. Праверана 19 красавіка 2013 г.
  19. ^ Дзяржаўная камісія выбрала для будаўніцтва беларускай АЭС Астравецкую пляцоўку // БелТА, 20 сьнежня 2008 г. Праверана 6 жніўня 2013 г.
  20. ^ Астравецкая пляцоўка прыярытэтная для будаўніцтва АЭС у Беларусі - дадзеныя АУНА // БелТА, 1 верасьня 2009 г. Праверана 8 жніўня 2013 г.
  21. ^ Андрэй Рыкаў, «БелНДПІэнэргапрам». Справаздача аб ацэнцы ўзьдзеяньня на навакольнае асяродзьдзе Беларускай АЭС(анг.) // Дырэкцыя будаўніцтва АЭС, 2009 г. Праверана 8 жніўня 2013 г.
  22. ^ Андрэй Кажамякін. Беларусь і Расея падпісалі міжурадавае пагадненьне аб выдзяленьні дзяржкрэдыту на будаўніцтва АЭС // БелаПАН, 25 лістапада 2011 г. Праверана 5 жніўня 2013 г.
  23. ^ Ганна Кот. Беларусь атрымае расейскі крэдыт для будаўніцтва АЭС на выгадных умовах - Мінфін Беларусі // БелТА, 28 лістапада 2011 г. Праверана 17 верасьня 2014 г.
  24. ^ Уладзімер Мацьвееў. Зьнешэканамбанк пракрэдытуе авансавыя плацяжы Беларусі па будаўніцтву АЭС у памеры $500 млн. // БелТА, 13 лютага 2012 г. Праверана 17 верасьня 2013 г.
  25. ^ а б Савет міністраў Беларусі зацьвердзіў праектную дакумэнтацыю Беларускай АЭС // БелТА, 2 кастрычніка 2013 г. Праверана 17 верасьня 2014 г.
  26. ^ Беларусь прорабатывает вопрос подготовки специалистов для атомной электростанции
  27. ^ Прэзыдэнт Беларусі вызначыў арганізацыі для падрыхтоўкі будаўніцтва АЭС // БелТА, 12 лістапада 2007 г. Праверана 18 ліпеня 2013 г.
  28. ^ А. Лукашэнка. Пастанова Савета бясьпекі Рэспублікі Беларусь № 1 ад 31 студзеня 2008 г. // Прэс-служба прэзыдэнта Рэспублікі Беларусь, 31 студзеня 2008 г. Праверана 19 красавіка 2013 г.
  29. ^ А.Лукашэнка. Закон Рэспублiкi Беларусь «Аб выкарыстаньні атамнай энэргіі» (Артыкулы 8-48) // Зьвязда : газэта. — 6 жніўня 2008. — № 145 (26258). — С. 7. — ISSN 1990-763x.
  30. ^ А.Лукашэнка. Закон Рэспублiкi Беларусь «Аб выкарыстаньні атамнай энэргіі» (Артыкулы 4-7) // Зьвязда : газэта. — 5 жніўня 2008. — № 144 (26257). — С. 3. — ISSN 1990-763x.
  31. ^ Сяргей Сідорскі. Пастанова Савета міністраў Рэспублікі Беларусь (№ 571) // Зьвязда : газэта. — 12 траўня 2009. — № 78 (26436). — С. 4. — ISSN 1990-763x.
  32. ^ Палажэньне аб парадку абмеркаваньня пытаньняў у сфэры выкарыстаньня атамнай энэргіі з удзелам грамадзкіх аб’яднаньняў, іншых арганізацыяў і грамадзянаў // Зьвязда : газэта. — 12 траўня 2009. — № 78 (26436). — С. 4. — ISSN 1990-763x.
  33. ^ Тацяна Вішнеўская. Гадавы аб'ём закупак прыроднага газу ў Беларусі з пускам АЭС скароціцца на 4-5 млрд. куб.м - М.Міхадзюк // БелТА, 9 кастрычніка 2009 г. Праверана 23 траўня 2013 г.
  34. ^ Мілена Ануфрыёнак. Узьдзеяньне беларускай АЭС на навакольнае асяродзьдзе будзе мінімальнае - дадзеныя АУНА // БелТА, 30 верасьня 2009 г. Праверана 23 траўня 2013 г.
  35. ^ Анастасія Янушэўская. Лукашэнка вызначыў месцам разьмяшчэньня АЭС зямельны ўчастак у Астравецкім раёне // БелаПАН, 20 верасьня 2011 г. Праверана 6 жніўня 2013 г.
  36. ^ Лілія Крапівіна. «Расатам» высока ацэньвае якасьць работаў беларускіх будаўнікоў на АЭС // БелТА, 1 лютага 2013 г. Праверана 17 верасьня 2014 г.
  37. ^ Сяргей Пульша. Прафэсар Георгі Лепін заявіў пра тое, што ніхто «сур'ёзна» не абсьледаваў Астравецкую пляцоўку для будаўніцтва АЭС // БелаПАН, 26 красавіка 2009 г. Праверана 19 красавіка 2013 г.
  38. ^ Тацяна Каравянкова. Дырэктар заказьніка «Сарачанскія азёры» заклікае не будаваць АЭС побач з падахоўнымі прыроднымі тэрыторыямі // БелаПАН, 20 ліпеня 2009 г. Праверана 19 красавіка 2013 г.
  39. ^ ААН рэкамэндавала Беларусі прыпыніць будаўніцтва АЭС // Telegraf.by, 20 студзеня 2011 г. Праверана 19 красавіка 2013 г.
  40. ^ Зьміцер Панкавец. Станіслаў Шушкевіч: Калі Беларусь атрымае ядзерную зброю — яна загіне // Наша Ніва : газэта. — 26 сакавіка 2014. — № 12 (849). — С. 9. — ISSN 1819-1614.

Вонкавыя спасылкі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]