Блюз

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі.

Блюз - вакальны, а таксама інструмэнтальны напрамак музыкі, характэрнымі рысамі якога зьяўляюцца выкарыстаньне зьніжаных ступеняў і паўтораная структура, што часьцей за ўсё адпавядае дванаццаці тактам. Ён паўстаў у афра-амэрыканскім асяродку Злучаных Штатаў са спірычуэлзу, госпэлу, працоўных песьняў, ангельскіх, шатляндзкіх і ірляндзкіх народных балядаў, выгукаў і песнапеньняў. Выкарыстаньне зьніжаных ступеняў і надаваньне вялікага значэньня зваротна-адпавядальным формам у музыцы й тэкстах паказвае на заходнеафрыканскае паходжаньне блюзу. Блюз паўплываў на ўсю пазьнейшую амэрыканскую і заходнеэўрапейскую папулярную музыку, стаўшы складовай часткаю гэткіх стыляў як рэг-тайм, джаз, блю-грас, рытм-энд-блюз, рок, хіп-хоп, поп-песьняў.

Зьмест

1 Этымалёгія
2 Характэрныя рысы
- 2.1 Стылістычныя й культурныя карані
3 Народны блюз (folk blues)
- 3.1 Асноўныя прадстаўнікі
- 3.2 Госпел блюз:
4 Сельскі блюз (country blues)
5 Гарадскі блюз (urban blues)
- 5.1 Асноўныя прадстаўнікі
6 Гл. таксама
7 Вонкавыя спасылкі

[рэдагаваць] Этымалёгія

Слова «блюз» (па-ангельску: blues) мае адпаведнік the blues devils у значэньню «прыгнечанасьць», «маркота», «смутак», «сум», «журба». Адну зь першых ягоных згадкаў можна знайсьці ў камэдыі Джорджа Коўлмэна «Нуда: камэдыя ў вадной дзеі» (Blue Devils, a farce in one act) (1798) . Пазьней, цягам 19-га стагодзьдзя, гэты выраз ўжываўся як эўфэмізм дзеля пазначэньня «белае гарачкі» , а таксама паліцыі.

Адылі ўжытак гэтага выразу ў афра-амэрыканскай музыцы мае быць аднесены да яшчэ больш даўніх часоў; афіцыйна ж задакумэнтаваны ён быў у 1912 годзе, калі выйшаў «Даласкі блюз» (па-ангельску: Dallas Blues Гарта Ўэнда - першая блюзавая кампазыцыя, абароненай аўтарскімі правамі. У паэзіі гэты выраз часта выкарыстоўваюць, каб апісаць «прыгнечаны настрой».

[рэдагаваць] Характэрныя рысы

[рэдагаваць] Стылістычныя й культурныя карані

Існуе колькі харакактэрыстык, уласьцівых блюзу наагул, бо стыль гэты зьмяняе сваю форму ў залежнасьці ад асаблівасьцяў індывідуальных уяўленьняў аб ім. Тым ня менш, ёсьць колькі адметных рысаў, што паўсталі задоўга да зьяўленьня блюзу ў яго сучасным выглядзе.

Адной з раньніх формаў блюзападобнае музыкі былі выгукі па схеме «зварот-адповедзь», якія ўяўлялі сабою "вузкафункцыянальны экспрэсіўны...стыль без аніякага суправаджэньня або гармоніі і фармальна ня быў абмежаваны нейкай асаблівай музычнай структурай." Форму гэтага праблюзу ўжо чуваць у нявольнічых працоўных выгуках і сьпевах, пашыраных у выглядзе "простых сольных песьняў, напоўненых эмацыянальным зьместам." Блюз, якім мы ведаем яго зараз, можа быць разгледжаны як музычны стыль, заснаваны на дзвюх музычных традыцыях, эўрапейскай і заходнеафрыканскай зваротна-адпавядальнай традыцыі, якая пазьней трансфармавалася ва ўзаемадзеяньне голасу й гітары.

Шмат блюзавых элементаў, гэтакіх як зваротна-адпавядальная пабудова, а таксама выкарыстаньне зьніжаных ступеняў, узыходзяць да афрыканскае музыкі. Сэліван Дыёф зьвярнуў увагу на некаторыя спэцыфічныя асаблівасьці, такія як выкарыстаньне мэлізмы й хвалістыя, насавыя інтанацыі, што паказвае на сувязь паміж музыкай Заходняй і Цэнтральнай Афрыкі й блюзам. Першым, хто выказаў думку аб тым, што пэўныя элементы блюза крыюцца ў ісламскай музыцы Заходняй і Цэнтральнай Афрыкі, быў этнамузыкаведа Гэрхард Кубік.

Струнныя інструмэнты, гэтак улюбёныя нявольнікамі з мусульманскіх рэгіёнаў Афрыкі, у бальшыні выпадкаў былі дазволеныя, бо рабаўладальнікі ўважалі іх за роднасныя эўрапейскім інструмэнтам, гэнакім як скрыпка. Таму тыя нявольнікі, што здолелі спалучыць банджа з іншымі інструмэнтамі...мелі больш магчымасьцяў выступу на публіцы. Гэтыя арыентаваныя на сольнае выкананьне «нявольнічыя песьні» мелі характэрныя рысы арабска-ісламскага песеннага стылю, што было абумоўлена шматвекавою прысутнасьцю іслама ў Заходняй Афрыцы, – гаворыць Гэрхард Кубік.

Кубік таксама зьвяртае ўвагу на тое, што місісіпская тэхніка граньня на гітары пры дапамозе ляза нажа, апісаная У. К. Хэндзі ў сваёй аўтабіяграфіі, адсылае да падобных тэхнік у народаў Цэнтральнай і Заходняй Афрыкі. Афрыканскае паходжаньне мае і «скрыпка Дыдлі», аднаструнны саматужны інструмэнт, пашырыны ў некаторых частках амэрыканскага Поўдню на пачатку 19 стагодзьдзя, які вельмі ўзбагаціў інструмэнтальны арсэнал раньняга блюзу, трапіўшы туды з афрыканскае абрадавае практыкі.