Вайна Харватыі за незалежнасьць

Вайна Харватыі за незалежнасьць
Вукавар у руінах (1991)
Дата: 1991—1995 Месца: Харватыя Прычына: абвяшчэньне незалежнасьці Харватыі ад Югаславіі; абвяшчэньне харвацкімі сэрбамі рэспублікі Сэрбская Краіна Вынік: Перамога Харватыі Тэрытарыяльныя зьмены: адыход Харватыі ад Югаславіі
Супернікі
Харватыя Харвацкая Рэспубліка Герцаг-Босна	Югаславія Рэспубліка Сэрбская Рэспубліка Сэрбская Краіна Сэрбія Чарнагорыя Чэтнікі
Камандуючыя
Франьё Туджман Антон Тус Янка Бабэтка Матэ Бобан Антэ Гатовіна Атыф Дудакавіч	Велька Кадыевіч Мілан Марціч Міле Мркшыч Жэлька Ражнатавіч Слабадан Мілошавіч Фікрэт Абдыч
Колькасьць
70 000 (1991) — 200 000 (1995)	90 000—100 000

Вайна́ Харва́тыі за незале́жнасьць, Харва́цкая вайна́ (па-харвацку: Domovinski rat) — абаронная вайна ў 1991—1995 роках за незалежнасьць і цэласнасьць харвацкай дзяржавы супраць агрэсіі аб’яднаных вялікасэрбскіх сілаў — сэрбскіх экстрэмістаў у Харватыі, саюзнай Югаслаўскай народнай арміі і Сэрбіі і Чарнагорыі. Вайна скончылася заваёвай дзяржаўнай незалежнасьці для Харватыі.

Перадумовы

Лістападаўскія выбары 1990 прынесьлі перамогу пракамуністычным (прасэрбскім) сілам у Сэрбіі і Чарнагорыі, Босьніі і Герцагавіне ды Македоніі.

У адказ Славенія і Харватыя, дзе да ўлады прыйшлі нацыяналісты, прынялі новыя канстытуцыі і абвесьцілі пра намер выйсьці з фэдэрацыі. На рэфэрэндумах у Славеніі (80% за) і Харватыі (95% за) пераважная большасьць насельніцтва выказалася за незалежнасьць. Саюзнае кіраўніцтва, пераважную частку якога складалі сэрбы, выступіла за захаваньне цэльнасьці любой цаною.

Сэрбы, што пражывалі ў адміністрацыйных межах Сацыялістычнай Рэспублікі Харватыі, у сьнежні 1990 року абвясьцілі ўтварэньне Сэрбскай аўтаномнай вобласьці Краіна. У красавіку 1991 краінскія сэрбы прынялі рашэньне пра выхад са складу Харватыі і далучэньне да Сэрбскай рэспублікі. У жніўні быў праведзены непрызнаны монаэтнічны рэфэрэндум пра выхад са складу Харватыі і далучэньне да Сэрбскай рэспублікі.

25 чэрвеня 1991 Харватыя адначасна са Славеніяй абвясьціла сваю незалежнасьць ад Югаславіі. 8 кастрычніка 1991 набылі моц заканадаўчыя акты пра поўную самастойнасьць рэспублікі, а ў сьнежні 1991 Сабор Харватыі прыняў канстытуцыйны закон пра правы і свабоды чалавека і правы нацыянальных і этнічных меншасьцяў. Паводле гэтага закону дзьве аўтаномныя тэрыторыі з цэнтрамі ў местах Кнін і Гліна, дзе кампактна мешкалі сэрбы, атрымалі асаблівы прававы статус.

Аднак новае кіраўніцтва сэрбскага нацыянальнага руху ў Харватыі не прыняло аўтаномію. 24 сьнежня 1991 сэрбскія тэрыторыі ў Харватыі аб’ядналіся ў Рэспубліку Сэрбская Краіна і абвясьцілі сябе самастойнаю дзяржаваю.

Вынікі

Вайна забрала жыцьцё болей за 21 000 чалавек, 13 583 з харвацкага боку (у тым ліку зьніклых бяз зьвестак).

Глядзіце таксама

• Развал Югаславіі
• Вайна ў Славеніі

Вонкавыя спасылкі

 Вайна Харватыі за незалежнасьць — сховішча мультымэдыйных матэрыялаў