Валожынскі ешыбот

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да: навігацыі, пошуку
Фотаздымак Валожынскага ешыбота
Будынак былога ешыбота ў Валожыне
Будынак былога ешыбота ў Валожыне
Валожынскі ешыбот. Анатоль Налiваеў, 1964, тэмпера
Валожынскі ешыбот. Анатоль Налiваеў, 1967, тэмпера

Валожынскі ешыбот — ешыбот у Валожыне, таксама вядомы як «Эц Хаім» (у гонар заснавальніка Хаіма Валожынэра). Быў адчынены ў 1803 годзе. У пэрыяд росквіту ў Валожынскім ешыбоце навучаліся больш за 400 вучняў з усёй Расейскай імпэрыі.

Гісторыя[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Ешыбот быў заснаваны ў 1803 рабінам Хаімам Валожынэрам, вучнем Віленскага гаону. У 1821 ягоным пераемнікам на чале ешыботу стаўся ягоны сын Ісаак. Па сьмерці Ісаака ў 1849 кіраўніком ешыботу быў прызначаны рэбэ Эліязэр Фрыд (па-ангельску: Eliezer Fried). Неўзабаве Эліязэр Фрыд сканаў, наступным кіраўніком ешыботу у 1854 быў прызначаны ягоны намесьнік рэбэ Нафталі Цьві Ягуда Бэрлін (па-ангельску: Naftali Zvi Yehuda Berlin).

У 1896 годзе ешыбот быў афіцыйна зачынены, бо расейскі ўрад запатрабаваў увядзеньня ў навучальную праграму выкладаньня расейскай мовы і сьвецкіх прадметаў. Рэбэ Бэрлін не пагадзіўся з умовамі ўраду[1]. Паводле іншае вэрсыі, рэбэ Бэрліна не задаволіла ў першую чаргу ня тое, што давядзецца выкладаць сьвецкія прадметы, а сам загадны тон патрабаваньня ўраду: «Выкладчыкі ўсіх прадметаў мусяць мець дыплёмы каледжаў... юдэйскія прадметы нельга выкладаць ад 9 да 15 гадзін... начныя студыі не дазваляюцца... час навучаньня не можа перавышаць 10 гадзінаў у дзень.»

Некаторыя гісторыкі даводзяць іншую прычыну закрыцьця ешыботу. Паводле гісторыка Шаўэля Стампфэра (па-ангельску: Shauel Stampfer), нядаўна адкрытыя дакуманты расейскага ўраду пацьвярджаюць, што сапраўднай прычынай закрыцьця стала процістаяньне іншых выкладчыкаў спробам рэбэ Бэрліна прызначыць свайго сына дэканам Валожынскага ешыботу[2].

Рэбэ Рэфаэль Шапіра (па-ангельску: Refael Shapiro), зяць рабіна Нацыва Валожынэра, адчыніў ешыбот наноў у 1899, хоць колькасьць вучняў у ім значна скарацілася.

Дэ факта ешыбот існаваў да 1939 году[3]. Валожынскі ешыбот зрабіўся прататыпам большасьці літвакоўскіх ешыботаў сьвету.

Кіраўнікі ешыботу[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Ешыбот ўзначальвалі (у храналягічным парадку):

  1. Хаім з Валожыну
  2. Іцхак з Валожыну
  3. Нафталі Цьві Явуда Бэрлін (першапачаткова — сумесна з Ёсэфам Доў-Бэр Салавейчыкам)
  4. Рэфаэл Шапіра

Цяперашні час[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

У 2000 годзе валожынскія ўлады перадалі будынак ешыботу ва ўласнасьць Габрэйскаму рэлігійнаму зьвязу Беларусі. У 2007 беларускі ўрад запатрабаваў ад габрэйскае суполкі 20 000 даляраў на аднаўленьне будынку, пагражаючы іначай сканфіскаваць яго[4]. Неабходныя сродкі на рэстаўрацыю будынку былі сабраныя пры актыўным удзеле габрэйскай суполкі Agudath Israel у ЗША.

Крыніцы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Вонкавыя спасылкі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]