Варонча

Варонча
Касьцёл Сьв. Ганны
Вобласьць:	Гарадзенская
Раён:	Карэліцкі
Сельсавет:	Варанчанскі
Тэлефонны код:	+375 1596
Паштовы індэкс:	231454
Геаграфічныя каардынаты:	53°24′47″ пн. ш. 26°03′36″ у. д.
Варонча на мапе Беларусі Варонча
Галерэя здымкаў у Wikimedia Commons

Варонча — вёска ў Беларусі, цэнтар сельсавету Карэліцкага раёну Гарадзенскай вобласьці. Насельніцтва 422 чал. (2000).

Гісторыя

Першыя пісьмовыя згадкі пра Варончу як сяло і маёнтак Наваградзкага павету датуюцца XVII ст. У 1666 мясьціна перайшла ў валоданьне ваяводы берасьцейскага Стэфана Курча. У гэты час тут дзейнічалі вадзяны і ветраны млыны.

У 2-й палове XVIII ст. у Варончы зьявіўся комплекс збудаваньняў, у які ўваходзілі два палацы, касьцёл, скарбніца, флігелі, гаспадарчыя пабудовы, невялікі парк.

У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай Варонча апынулася ў складзе Расейскай імпэрыі, у Цырынскай воласьці Наваградзкага павету. Станам на 1799 тут было 23 дымы. У розны час мясьціна знаходзілася ў валоданьні Несялоўскіх, Кабылінскіх, Мерзаеўскіх, Любанскіх. У 1807 у якасьці намесьніка ўладальніка ў маёнтку знаходзіўся этнограф і фальклярыст Зарыян Даленга-Хадакоўскі. Станам на 1858 у маёнтак уваходзілі двор Варонча, вёскі Літараўшчына, Раманы, Бабонеўка, Плужыны, Равіны, Русацін. Тут спыняліся Адам Міцкевіч, Ян Чачот (6 ліпеня 1796 яго хрысьцілі ў мясцовым касьцёле). У 1898 адзін з палацаў перабудавалі пад бровар. Паводле вынікаў перапісу (1897) у маёнтку было 115 жыхароў, касьцёл Сьвятой Ганны, хлебазапасны магазын, вінакурны завод, вадзяны млын, карчма.

Згодна з Рыскай мірнай дамовай (1921) Варонча апынулася ў складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі, у Цырынскай гміне Наваградзкага павету і ваяводзтва. Станам на верасень 1921 тут было 15 двароў, 184 жыхары.

У 1939 Варонча ўвайшла ў БССР, дзе 12 кастрычніка 1940 зрабілася цэнтрам сельсавету Валеўскага, з 25 лістапада 1940 Карэліцкага раёну Баранавіцкай вобласьці. У вёсцы адкрылася беларуская сямігодка.

У Другую сусьветную вайну ў 1943 савецкія партызаны спалілі касьцёл, а таксама сядзібу разам з усімі насельнікамі — 3 дарослымі людзьмі і іхнымі малалетнімі дзецьмі (пакінулі жывым толькі сьляпога сына, які ня зьехаў у Польшчу, а жыў у Варончы да 1989). Пра гэта ў 2008 Юры Гаўрулёў на заказ Белсату зьняў дакумэнтальны фільм «Край сьветлых мрояў».

• Даўнія графічныя выявы мястэчка
• 

  Сядзіба Любанскіх. Н. Орда, 1876

• 

  Касьцел Сьв. Ганны

• 

  Палац

• 

  Палац (іншая вэрсія)

Турыстычная інфармацыя

Выдатныя мясьціны

• Бровар (1898)
• Касьцел Сьв. Ганны (1773) і пахаваньне Булгакаў
• Могілкі каталіцкія
• Парк (XVIII ст.)

Страчаная спадчына

• Сядзіба Любанскіх

Галерэя

• Краявіды Варончы
• 

  Касьцел Сьв. Ганны

• 

  Касьцёл, бакавы фасад

• 

  Надмагільная пліта кашталяна Несялоўскага на мурах касьцёлу

• 

  Магілы Булгакаў

Цікавыя факты

• Пра Варончу ў «Зямлі пад белымі крыламі» пісаў Уладзімер Караткевіч, называючы яе вечным музэем.

Глядзіце таксама

• Варончанская сядзіба

Літаратура

• Памяць: Гіст.-дакум. хроніка Карэліцкага р-на. — Мн.: «Ураджай», 2000. — 645 с. ISBN 985-04-0347-0.

Вонкавыя спасылкі

 Варонча — сховішча мультымэдыйных матэрыялаў

• мяст. Варонча на Radzima.org
• Фота на Globus.tut.by
• Пра фільм Край светлых мрояў