Воранава

Воранава
Касьцёл Божай Міласэрнасці
Герб Воранава Сьцяг Воранава
Першыя згадкі:	1536
Вобласьць:	Гарадзенская
Раён:	Воранаўскі
Насельніцтва:	6,4 тыс. (2008)
Часавы пас:	UTC+2
Тэлефонны код:	+375 1594
Паштовы індэкс:	231391
Геаграфічныя каардынаты:	54°09′ пн. ш. 25°19′ у. д.
Воранава на мапе Беларусі Воранава
Галерэя здымкаў у Wikimedia Commons

Во́ранава (па-польску: Woronów) — мястэчка ў Беларусі, на рацэ Балатнянка. Адміністрацыйны цэнтар Воранаўскага раёну Гарадзенскай вобласьці. Насельніцтва 6,4 тыс. чал. (2008). Знаходзіцца за 133 км ад Горадні, за 1 км ад чыгуначнай станцыі Воранава (лінія Ліда — Вільня). Празь мястэчка праходзіць аўтамабільная дарога М11 (Вільня — Івацэвічы).

Назва

Паводле беларускага географа В. Жучкевіча тапонім «Воранава» паходзіць ад мянушкі або прозьвішча кшталту Варонка, Вароніч, Варановіч і г. д.

Гісторыя

Упершыню Воранава згадваецца ў XVI ст. Старажытная назва паселішча — Балотна (Блотна) паходзіць ад назвы ракі Балатнянка, якая ў наш час ператварылася ў невялікі ручай.

У XVI ст. Воранава знаходзілася ў валоданьні Гаштольдаў. На мапе Т. Макоўскага (1613) паселішча значыцца як мястэчка. Станам на 1690 год тут быў 61 двор, існавалі касьцёл і карчма. У пач. XVIІІ ст. мястэчка перайшло ў валоданьне ваяводы Масевіча, які ў 1705 годзе збудаваў касьцёл Сьвятога Тадэвуша. Крыху пазьней Воранава зноў зьмяніла ўладальнікаў: імі зрабіліся прадстаўнікі італьянскага роду Сцыпіёнаў. У 1735 годзе кашталян смаленскі, староста лідзкі Я. Сцыпіён адкрыў тут школу і калегіюм піяраў, якіх у 1755 годзе перавялі ў Ліду. За Сцыпіёнамі мястэчка зрабілася цэнтрам староства.

У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795) Воранава апынулася ў складзе Расейскай імпэрыі, у Лідзкім павеце Віленскай губэрні. Станам на 1863 год тут было 52 жылыя дамы, на 1865 год — 42 будынкі, касьцёл, сынагога, габрэйскі малітоўны дом, 2 гарбарні, 12 крамаў, паштовая станцыя, вадзяны млын; адбываліся таргі ў нядзелі, 4 разы на год праводзіліся кірмашы.

Згодна з Рыскай мірнай дамовай (1921) Воранава апынулася ў складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі, дзе зрабілася цэнтрам гміны Лідзкага павету Наваградзкага ваяводзтва.

У 1939 годзе Воранава ўвайшло ў БССР, дзе ў 1940 годзе атрымала афіцыйны статус пасёлку гарадзкога тыпу і зрабілася цэнтрам раёну. У Другую сусьветную вайну з 23 чэрвеня 1941 да 11 ліпеня 1944 мястэчка знаходзілася пад нямецкай акупацыяй.

Насельніцтва

• XIX стагодзьдзе: 1863 — 331 чал.; 1865 — 468 чал., у тым ліку 117 каталікоў, 18 праваслаўных, 333 юдэі; 1869 — 612 чал.; 1897 — 1574 чал., зь іх 1432 юдэі.
• XX стагодзьдзе: 1905 — 500 чал.; 1921 — 1232 чал.; 1976 — 3,6 тыс. чал.; 1993 — 6,8 тыс. чал.; 1996 — 6,7 тыс. чал.
• XXI стагодзьдзе: 2004 — 6,6 тыс. чал.; 2005 — 6559 чал.; 2006 — 6498 чал.; 2007 — 6,4 тыс. чал.; 2008 — 6,4 тыс. чал.

Адукацыя

У Воранаве працуюць сярэдняя, музычная, спартовая школы, школа-інтэрнат, 2 дашкольныя ўстановы.

Мэдыцына

Мэдычныя паслугі надае местачковая лякарня.

Культура

Дзейнічаюць 2 бібліятэкі, кінатэатар.

Эканоміка

Прадпрыемствы харчовай прамысловасьці.

Пералік прамысловых прадпрыемстваў Воранава
Воранаўскае раённае ўнітарнае прадпрыемства побытавага абслугоўваньня насельніцтва ПУП «Воранаўскі кааппрам» ДП «Воранаўская сельгастэхніка» Гарадзенскага ўнітарнага прадпрыемства «Аблсельгастэхніка»

Турыстычная інфармацыя

Спыніцца можна ў гасьцініцы «Воранава». У 2002 годзе ў мястэчку збудавалі новы касьцёл Божай Міласэрнасьці.

Выдатныя мясьціны

• Могілкі старыя каталіцкія
• Сынагога (пач. ХХ ст.)
• Сядзіба Сцыпіёнаў (XIX ст.)

Страчаная спадчына

• Касьцёл і кляштар піяраў (XVIІІ ст.)

Галерэя

• Краявіды мястэчка
• 

  Уасьцёл Божай Міласэрнасці

• 

  Касьцёл, інтэр’ер

• 

  Старыя каталіцкія могілкі

• 

  Дом сясьцёр-палятынак

Вядомыя асобы

• Сяргей Абламейка (нар. 1956) — беларускі матэматык

Літаратура

• Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 2: Беліцк — Гімн / Беларус. Энцыкл.; Рэдкал.: Б. І. Сачанка (гал. рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн.: БелЭн, 1994. — 537 с., [8] к.: іл. ISBN 5-85700-142-0.
• Вялікае княства Літоўскае: Энцыклапедыя. У 3 т. / рэд. Г. П. Пашкоў і інш. Т. 1: Абаленскі — Кадэнцыя. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2005. — 684 с.: іл. ISBN 985-11-0314-4.
• Соркіна I. Мястэчкі Беларусі ў канцы ХVІІІ — першай палове ХІХ ст. — Вільня: ЕГУ, 2010.— 488 с. ISBN 978-9955-773-33-7.
• Woronów // Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. Tom XIII: Warmbrun — Worowo. — Warszawa, 1893. S. 955.

Вонкавыя спасылкі

 Воранава — сховішча мультымэдыйных матэрыялаў

• мяст. Воранава на Radzima.org
• Здымкі на Globus.tut.by
• Воранава — парафія Святых апосталаў Сымона і Юды Тадэвуша на Catholic.by

Воранава ў сучасным адміністрацыйна-тэрытарыяльным падзеле Беларусі