Воранава

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да: навігацыі, пошуку
Воранава
Касьцёл Божай Міласэрнасці
Касьцёл Божай Міласэрнасці
Coat of Arms of Voranaŭ, Biełaruś.png BIA Woronów flag.jpg
Герб Воранава Сьцяг Воранава
Першыя згадкі: 1536
Вобласьць: Гарадзенская
Раён: Воранаўскі
Насельніцтва: 6,4 тыс. (2008)
Часавы пас: UTC+2
Тэлефонны код: +375 1594
Паштовы індэкс: 231391
Геаграфічныя каардынаты: 54°09′ пн. ш. 25°19′ у. д. / 54.15° пн. ш. 25.317° у. д. / 54.15; 25.317Каардынаты: 54°09′ пн. ш. 25°19′ у. д. / 54.15° пн. ш. 25.317° у. д. / 54.15; 25.317
Воранава на мапе Беларусі
Воранава
Воранава
Воранава
Commons-logo.svg Галерэя здымкаў у Wikimedia Commons

Во́ранава (польск. Woronów) — мястэчка ў Беларусі, на рацэ Балатнянка. Адміністрацыйны цэнтар Воранаўскага раёну Гарадзенскай вобласьці. Насельніцтва 6,4 тыс. чал. (2008). Знаходзіцца за 133 км ад Горадні, за 1 км ад чыгуначнай станцыі Воранава (лінія Ліда — Вільня). Празь мястэчка праходзіць аўтамабільная дарога М11 (Вільня — Івацэвічы).

Назва[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Паводле беларускага географа В. Жучкевіча тапонім «Воранава» паходзіць ад мянушкі або прозьвішча кшталту Варонка, Вароніч, Варановіч і г. д.[1]

Гісторыя[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Упершыню Воранава згадваецца ў XVI ст. Старажытная назва паселішча — Балотна (Блотна) паходзіць ад назвы ракі Балатнянка, якая ў наш час ператварылася ў невялікі ручай[2].

У XVI ст. Воранава знаходзілася ў валоданьні Гаштольдаў. На мапе Т. Макоўскага (1613) паселішча значыцца як мястэчка. Станам на 1690 год тут быў 61 двор, існавалі касьцёл і карчма. У пач. XVIІІ ст. мястэчка перайшло ў валоданьне ваяводы Масевіча, які ў 1705 годзе збудаваў касьцёл Сьвятога Тадэвуша. Крыху пазьней Воранава зноў зьмяніла ўладальнікаў: імі зрабіліся прадстаўнікі італьянскага роду Сцыпіёнаў. У 1735 годзе кашталян смаленскі, староста лідзкі Я. Сцыпіён адкрыў тут школу і калегіюм піяраў, якіх у 1755 годзе перавялі ў Ліду. За Сцыпіёнамі мястэчка зрабілася цэнтрам староства.

У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795) Воранава апынулася ў складзе Расейскай імпэрыі, у Лідзкім павеце Віленскай губэрні. Станам на 1863 год тут было 52 жылыя дамы, на 1865 год — 42 будынкі, касьцёл, сынагога, габрэйскі малітоўны дом, 2 гарбарні, 12 крамаў, паштовая станцыя, вадзяны млын; адбываліся таргі ў нядзелі, 4 разы на год праводзіліся кірмашы.

Згодна з Рыскай мірнай дамовай (1921) Воранава апынулася ў складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі, дзе зрабілася цэнтрам гміны Лідзкага павету Наваградзкага ваяводзтва.

У 1939 годзе Воранава ўвайшло ў БССР, дзе ў 1940 годзе атрымала афіцыйны статус пасёлку гарадзкога тыпу і зрабілася цэнтрам раёну. У Другую сусьветную вайну з 23 чэрвеня 1941 да 11 ліпеня 1944 мястэчка знаходзілася пад нямецкай акупацыяй.

Насельніцтва[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Адукацыя[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

У Воранаве працуюць сярэдняя, музычная, спартовая школы, школа-інтэрнат, 2 дашкольныя ўстановы.

Мэдыцына[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Мэдычныя паслугі надае местачковая лякарня.

Культура[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Дзейнічаюць 2 бібліятэкі, кінатэатар.

Эканоміка[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Прадпрыемствы харчовай прамысловасьці.

Турыстычная інфармацыя[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Спыніцца можна ў гасьцініцы «Воранава»[8]. У 2002 годзе ў мястэчку збудавалі новы касьцёл Божай Міласэрнасьці.

Выдатныя мясьціны[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  • Могілкі старыя каталіцкія
  • Сынагога (пач. ХХ ст.)
  • Сядзіба Сцыпіёнаў (XIX ст.)

Страчаная спадчына[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  • Касьцёл і кляштар піяраў (XVIІІ ст.)

Галерэя[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Вядомыя асобы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Крыніцы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  1. ^ Жучкевич В. А. Краткий топонимический словарь Белоруссии. — Мн.: Изд-во БГУ, 1974. С. 60.
  2. ^ Іван Коўкель. Воранава // Вялікае княства Літоўскае: Энцыклапедыя. У 3 т. / рэд. Г. П. Пашкоў і інш. Т. 1: Абаленскі — Кадэнцыя. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2005. С. 465.
  3. ^ Іна Соркіна. Мястэчкі Лідскага ўезда ў XIX — пачатку ХХ ст. // Ліда і Лідчына: да 685-годдзя з дня заснавання горада: матэрыялы рэспуб. навук.-практ. канф., (Ліда, 3 кастр. 2008 г.) / рэдкал.: Худык А. П. (гал. рэд.). — Ліда, 2008.
  4. ^ Woronów // Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich(пол.). Tom XIII: Warmbrun — Worowo. — Warszawa, 1893. S. 955.
  5. ^ Соркіна І. Мястэчкі Беларусі ў канцы ХVІІІ — першай палове ХІХ ст. — Вільня: ЕГУ, 2010. С. 380.
  6. ^ Іван Коўкель. Воранава // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 2: Беліцк — Гімн / Беларус. Энцыкл.; Рэдкал.: Б. І. Сачанка (гал. рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн.: БелЭн, 1994. С. 358.
  7. ^ Воранаўшчына ўчора і сёння на Вороновский районный исполнительный комитет
  8. ^ Вороново // Туристская энциклопедия Беларуси / редкол. Г. П. Пашков [и др.]; под общ. ред. И. И. Пирожника. — Мн., 2007.

Літаратура[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Вонкавыя спасылкі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Commons-logo.svg  Воранавасховішча мультымэдыйных матэрыялаў