Восіп Кавалеўскі

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да: навігацыі, пошуку
Восіп Кавалеўскі
Vosip Kavaleŭski. Восіп Кавалеўскі (P. Jutejka, XIX).jpg
Восіп Кавалеўскі
Нарадзіўся 9 студзеня 1801
Вялікая Бераставіца
Памёр 9 кастрычніка 1878
Варшава
Навуковая сфэра філялёгія
Месца працы Казанскі ўнівэрсытэт, Варшаўскі ўнівэрсытэт
Альма-матэр Віленскі ўнівэрсытэт

Во́сіп Кавале́ўскі[1] (9 студзеня [ст. ст. 28 сьнежня 1800] 1801, мястэчка Вялікая Бераставіца — 9 кастрычніка [ст. ст. 21 кастрычніка] 1878, места Варшава) — філёляг, адзін з заснавальнікаў манголазнаўства ў Расеі[2]. Акадэмік Пецярбурскай АН (1847), прафэсар (1834).

Біяграфія[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Сын Міхала Кавалеўскага, беларускага грэка-каталіцкага сьвятара. У 18081817 навучаўся ў Сьвіслацкай гімназіі, дзе ўдзельнічаў у таемнай арганізацыі «Таварыства аматараў навукі і айчыннай славеснасьці». Працягваў адукацыю на гістарычна-філялягічным факультэце Віленскага ўнівэрсытэту, які скончыў у 1821.

Выкладаў польскую, лацінскую і грэцкую мовы ў Віленскай гімназіі. Удзельнічаў у таемных таварыствах філяматаў і філярэтаў. 24 кастрычніка 1825 расейскія ўлады арыштавалі яго разам з Я. Чачотам, Т. Занам і А. Міцкевічам.

На высылцы, у Казанскім унівэрсытэце вывучаў усходнія мовы (арабскую, пэрсыдзкую і татарскую).

У 1827 выехаў ў Іркуцк, дзе ўдасканальваў валоданьне мангольскай мовай. Падарожнічаў па Манголіі, у 1830 быў у Пэкіне. У 1833 вярнуўся ў Казанскі ўнівэрсытэт.

У 18561860 быў рэктарам Казанскага ўнівэрсытэту. У 1862 перавёўся дэканам гістарычна-філялягічнага факультэту ў Варшаўскі ўнівэрсытэт.

Навуковая дзейнасьць[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Сабраў багатую калекцыю матэрыялаў і рукапісаў на мангольскай, тыбэцкай, кітайскай, маньчжурскай мовах.

У 1835 выдаў «Кароткую граматыку мангольскай кніжнай мовы», у 18361837 — «Мангольскую хрэстаматыю» (т. 1—2); у 18441849 — «Мангола-расейска-францускі слоўнік» (т. 1—3), за які атрымаў Дзямідаўскую прэмію.

Выступаў у друку з артыкуламі на філялягічныя тэмы, перакладаў на польскую мову антычную клясыку.

Крыніцы і заўвагі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  1. ^ Іншая форма імя: Юзэф Кавалеўскі
  2. ^ Уладзімір Міхнюк. Кавалеўскі Восіп Міхайлавіч // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 3: Гімназіі — Кадэнцыя / Беларус. Энцыкл.; Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн.: БелЭн, 1996. С. 518.

Літаратура[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]