Вікіпэдыя

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да: навігацыі, пошуку
Wikipedia
Вікіпэдыя
Wikipedia-logo-v2.svg
Шматмоўны партал Вікіпэдыі. Тут паказаны буйнейшыя галіны праекту.Здымак экрана шматмоўнага парталу Вікіпэдыі
URL http://wikipedia.org/
Слоган Свабодная энцыкляпэдыя, якую можа рэдагаваць кожны
Alexa рэйтынг 6
Камэрцыйны? не
Тып Інтэрнэт-энцыкляпэдыя
Рэгістрацыя Неабавязковая (у некаторых падзелах абавязковая для рэдагаваньня артыкулаў)
Даступныя мовы 240 актыўна рэдагуемых (272 агулам)[1]
Уладальнік Фундацыя «Вікімэдыя»
Аўтар Джымі Ўэйлз і Лары Сэнгер
Пачатак працы 15 студзеня 2001 году
Бягучы стан Актыўны

Вікіпэ́дыя (па-ангельску: Wikipedia; вікі (тэхналёгія супольнага стварэньня сайтаў — ад гавайскага wiki) + энцыкляпэдыя) — шматмоўная агульнадаступная свабодна распаўсюджваная інтэрнэт-энцыкляпэдыя, ствараная супольнай працай добраахвотных аўтараў і каардынаваная непрыбытковай арганізацыяй Фундацыяй Вікімэдыі, якая знаходзіцца ў Сэнт-Пітэрзбэрзе (Флорыда). Распачатая Джымі Ўэйлзам і Лары Сэнгерам ў 2001 годзе Вікіпэдыя зьяўляецца найбуйнейшым і самым папулярным даведнікам у інтэрнэце, які вельмі хутка разьвіваецца.

Вікіпэдыя прываблівае мноства наведнікаў, якія прачытваюць больш за 15 млн артыкулаў на 253 мовах сьвету. Самы аб’ёмны з моўных падзелаў Вікіпэдыі, англамоўны, утрымлівае больш за 3 000 000 артыкулаў (на жнівень 2010 году). Артыкулы ў Вікіпэдыі пішуцца добраахвотнікамі грамады з усяго сьвету, і амаль усе гэтыя артыкулы могуць быць выпраўлены ці дапоўнены любым чалавекам праз інтэрнэт.

Аўтарскае права на матэрыялы Вікіпэдыі рэгулюецца ліцэнзіяй GNU FDL і адпавядае GPL-ліцэнзіі, якая выкарыстоўваецца для свабоднага праграмнага забесьпячэньня. Ліцэнзія дазваляе свабодна зьмяняць і распаўсюджваць інфармацыю і нават прадаваць яе, аднак забараняе заяўляць свае правы на створаную грамадзкасьцю інфармацыю пасьля ўнясеньня якіх-небудзь зьменаў і дапаўненьняў. Пры гэтым стваральнікі Вікіпэдыі настойліва заклікаюць не разьмяшчаць у ёй матэрыялаў, абароненых аўтарскім правам, бяз згоды праваўладальнікаў.

Статус Вікіпэдыі як крыніцы інфармацыі доўгі час ставіўся пад сумнеў. Энцыкляпэдыю хвалілі за тое, што яна бескаштоўна распаўсюджвалася, рэдагавалася і таму што яна вельмі шырокая; але яе крытыкавалі за несыстэматычнасьць, перавагу згоды над мандатам і за відавочную недастатковасьць адказнасьці і аўтарытэтнасьці ў параўнаньні з традыцыйнымі энцыкляпэдыямі. Артыкулы Вікіпэдыі цытуюцца ў СМІ і ў акадэмічным асяродзьдзі.

Праект зьяўляецца некамэрцыйным і разьвіваецца на сродкі спонсараў, якія ў асноўным зьяўляюцца простымі ўдзельнікамі Вікіпэдыі. Арганізатар — амэрыканскі фонд Wikimedia Foundation Inc.

Гісторыя[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Вікіпэдыя пачалася як праект падобны да Нупэдыі, бясплатнай ангельскамоўнай анляйн-энцыкляпэдыі, артыкулы ў якой пісалі адмыслоўцы, а затым артыкулы праходзілі складаны працэс фармальнай праверкі. Нупэдыя была заснавана 9 сакавіка 2000 году, і была ўласнасьцю Bomis Inc, кампаніі, якая валодала таксама аднайменным вэб-парталам. Галоўнымі фігурамі гэтага праекту былі Джымі Ўэйлз, галоўны выканаўчы дырэктар Bomis, і Лары Сэнгер, галоўны рэдактар ​​Нупэдыі, а пазьней Вікіпэдыі. Нупэдыя спачатку друкавалася пад уласнай ліцэнзіяй адкрытага кантэнту, а затым перайшла на GNU Free Documentation License перад стварэньнем Вікіпэдыі паводле патрабаваньня Рычарда Столмэна[2].

Суполка ўдзельнікаў і мадэль рэдагаваньня[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Сярод вядомых удзельнікаў беларускай Вікіпэдыі можна назваць літаратара Сяргея Балахонава ды гісторыка Ўладзіслава Вяроўкіна-Шэлюту.

Кампэтэнтнасьць і перадузятасьць[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Крытыка Вікіпэдыі апэлюе да сыстэматычнай перадузятасьці і няўзгодненасьці праекту, да яго палітыкі, якая ўхваляе дасягненьне кампрамісу паміж удзельнікамі ў працэсе рэдагаваньня артыкулаў. Як вынік, сучасныя папулярныя тэмы з адносна нізкай агульначалавечай каштоўнасьцю аказваюцца больш поўна і цікава асьвечанымі, чым, напрыклад, гістарычныя асобы, чый глябальны ўклад і ўплыў зьяўляецца больш значным. Таксама падвяргаюцца сумневу дакладнасьць і кампэтэнтнасьць энцыкляпэдыі. Крытыкуецца і безабароннасьць супраць вандалізму, наяўнасьць ілжывай і неправеранай інфармацыі.


Крыніцы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  1. ^ Сьпіс Вікіпэдый. Wikipedia
  2. ^ The Free Encyclopedia Project. Free Software Foundation.

Вонкавыя спасылкі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Commons-logo.svg  Вікіпэдыясховішча мультымэдыйных матэрыялаў