Вішнеў (Менская вобласьць)

Вішнеў
Касьцёл Найсьв. Панны Марыі
Вобласьць:	Менская
Раён:	Валожынскі
Сельсавет:	Вішнеўскі
Тэлефонны код:	+375 1772
Паштовы індэкс:	222343
Аўтамабільны код:	5
Геаграфічныя каардынаты:	54°8′ пн. ш. 26°14′ у. д.
Вішнеў на мапе Беларусі Вішнеў
Галерэя здымкаў у Wikimedia Commons

Ві́шнеў, Ві́шнева — вёска ў Беларусі, на рацэ Гальшанка. Цэнтар сельсавету Валожынскага раёну Менскай вобласьці. Насельніцтва 470 чал. (1992). Знаходзіцца за 22 км ад Валожына, за 6 км ад чыгуначнай станцыі Багданаў, на аўтамабільнай дарозе Валожын — Ашмяны.

Вішнеў — даўняе мястэчка гістарычнай Ашмяншчыны (частка Віленшчыны).

Гісторыя

Упершыню Вішнеў згадваецца ў XIV ст., калі ён ўваходзіў у Крэўскае княства. Цягам XV ст. мясьціна знаходзілася ў валоданьні Слушкаў, Осьцікаў, Сангушкаў і Пацаў. У 1424 кашталян віленскі П. Гедгаўд збудаваў тут касьцёл Наведаньня Марыі.

Згодна з адміністрацыйна-тэрытарыяльнай рэформай (1565—1566) мястэчка ўвайшло ў склад Ашмянскага павету. У 1600 Вішнева і ваколіцы набыў ў Пацаў А. Храптовіч. У 1641 на месцы драўлянага касьцёла збудавалі мураваны.

Ф. Рушчыц «Касьцёл у Вішневе»

Цягам 1780—1870 у Вішневе працаваў мэталюргічны завод. Тут упершыню на Беларусі збудавалі доменную печ. Апроч таго, існавалі плавільня, кузьня, склад; штотыднёва выраблялася 600 пудоў жалеза; дзейнічалі плюшчыльная (пракатная) машына, ліцейня для плаўкі чыгуну, вадзяныя машыны, вадзяныя молаты, чыгунныя кавадлы і інш. Вырабляліся сашнікі, паласавое жалеза, адліўкі для сельскагаспадарчага інвэнтару, плітаў. Працавалі таксама заводы шкляных вырабаў, цагельна-ганчарны і сьпіртовы, сукнавальня, вадзяны млын. Кожны тыдзень праводзіліся таргі, рэгулярна — 2 вялікія кірмашы. 3 1775 у мястэчку працавала павятовая сьвецкая школа (станам на 1782 было 86 вучняў, на 1804—1805 — 48).

У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793) Вішнеў апынуўся ў складзе Расейскай імпэрыі, у часе паўстаньня Т. Касьцюшкі (1794) празь мястэчка з Ашмянаў на Валожын праходзіў аддзел паўстанцаў пад камандаю М. К. Агінскага. На мэталюргічным заводзе выраблялі зброю для паўстанцаў. У Вайну 1812 году празь Вішнеў адступаў на ўсход з расейскай арміяй М. Б. Барклай дэ Толі, пад мястэчкам адбыўся бой.

За часамі нацыянальна-вызвольнага паўстаньня (1863—1864) у Вішневе распаўсюджвалася газэта «Мужыцкая праўда». Мясцовыя жыхары актыўна падтрымлівалі паўстаньне. У 1864 расейскія ўлады збудавалі ў мястэчку царкву-мураўёўку, адкрылі царкоўна-прыходзкая школу і народную вучэльню (на 1885 — 92 навучэнцы). Апроч таго, існавала габрэйская вучэльня (ешыбот). У канцы XIX — пач. XX стст. у Вішневе збудавалі запалкавую фабрыку, майстэрню вырабу безалкагольных напояў, алейню, воўначасальню, хлебапякарні, кузьні, сталярні, шавецкія і кравецкія майстэрні, сьлясарню, бляхарню і інш.

У Першую сусьветную вайну цягам 1915—1918 празь Вішнеў праходзіла лінія нямецкай абароны. Згодна з Рыскай мірнай дамовай (1921) мястэчка апынулася ў складзе міжваенннай Польскай Рэспублікі, дзе зрабілася цэнтрам гміны Валожынскага павету Наваградзкага ваяводзтва. У 1920-я тут дзейнічал касьцёл, царква, сынагога, польская 7-гадовая і габрэйская школы, пошта, аптэка, лякарня, ветлячэбніца, 2 аптэчныя склады, лазьня. У ноч з 18 на 19 ліпеня 1924 году на мястэчка зьдзейсьніла грабёжніцкі напад бальшавіцкая дывэрсійная група.

У 1939 Вішнеў увайшоў у БССР, дзе 12 кастрычніка 1940 зрабіўся цэнтрам сельсавету. Статус паселішча панізілі да вёскі. У Другую сусьветную вайну з чэрвеня 1941 да 6 ліпеня 1944 Вішнеў знаходзіўся пад нямецкай акупацыяй. 30 жніўня 1942 нацысты забілі каля 1100 габрэяў (пра гэтую трагедыю нагадвае мэмарыяльны камень). Станам на 1940 у вёсцы было 300 двароў, на 1970 — 152, на 1992 — 200.

• Мястэчка на старых фатаздымках
• 

  Касьцёл

• 

  Царква

• 

  Сынагога

• 

  Вуліца

Насельніцтва

• XIX стагодзьдзе: 1859 — 900 чал.; 1866 — 712 чал., зь іх 143 каталікі, 69 праваслаўных, 500 юдэяў
• XX стагодзьдзе: 1907 — 2650 чал., зь іх 1863 габрэяў; 1940 — 2,5 тыс. чал.; 1970 — 530 чал.; 1992 — 470 чал.

Інфраструктура

У Вішневе працуюць сярэдняя школа, лякарня, бібліятэка, дашкольная ўстанова.

Турыстычная інфармацыя

Дзейнічае Вішнеўскі гістарычна-краязнаўчы музэй.

Выдатныя мясьціны

• Гаспадарчы двор Храптовічаў (пач. ХХ ст.)
• Касьцёл Найсьв. Панны Марыі (1637—1641)
• Могілкі: габрэйскія; старыя хрысьціянскія
• Царква Сьв. Космы і Даміяна (1865)

Страчаная спадчына

• Сынагога

Вядомыя асобы

Ураджэнцы

• Нахум Гольдман (1895—1982) — грамадзкі дзяяч, адзін зь лідэраў сіянісцкага руху, заснавальнік і старшыня Сусьветнага жыдоўскага кангрэсу
• Уладзіслава Луцэвіч (1891—1960) — беларуская літаратуразнаўца, жонка Янкі Купалы
• Шымон Пэрэс (нар. 1923) — сусьветна вядомы ізраільскі палітык, двухразовы прэзыдэнт Ізраілю і ляўрэат Нобэлеўскай прэміі міру 1994 году; зьехаў зь Вішнева са сваёй сям’ёй у 1934 годзе

Жыхары

• Сымон Будны (каля 1530—1593) — пратэстанцкі царкоўны дзяяч і навукове-філёзаф; жыў і памёр у Вішневе
• Канстанцыя Буйло (1893—1986) — беларуская паэтка; жыла ў пач. XX ст. і пахаваная ў мястэчку

Літаратура

• Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 2: Беліцк — Гімн / Беларус. Энцыкл.; Рэдкал.: Б. І. Сачанка (гал. рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн.: БелЭн, 1994. — 537 с., [8] к.: іл. ISBN 5-85700-142-0.
• Wiszniew // Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. Tom XIII: Warmbrun — Worowo. — Warszawa, 1893. S. 623.

Вонкавыя спасылкі

 Вішнеў (Менская вобласьць) — сховішча мультымэдыйных матэрыялаў

• Здымкі на Radzima.org
• Падзеі ў Вішневе падчас Другой сусветнай вайны^(анг.)
• Фотаздымкі габрэйскай абшчыны^(анг.)

Вішнеў у сучасным адміністрацыйна-тэрытарыяльным падзеле Беларусі