Гадуцішкі

Гадуцішкі
Adutiškis
Касьцёл Маці Божай Шкаплернай
Павет:	Віленскі
Раён:	Сьвянцянскі
Староства:	Гадуцішкаўскае
Насельніцтва:	840 (2001)
Паштовы індэкс:	LT-18039
Геаграфічныя каардынаты:	55°09′20″ пн. ш. 26°35′10″ у. д.
Гадуцішкі на мапе Летувы Гадуцішкі
Галерэя здымкаў у Wikimedia Commons

Гадуцішкі (па-летувіску: Adutiškis, па-польску: Hoduciszki) — мястэчка ў Летуве, на рацэ Камайка. Цэнтар староства Сьвянцянскага раёну Віленскага павету. Насельніцтва 778 чал. (2001). Знаходзяцца за 29 км на паўночны ўсход ад Сьвянцянаў, каля граніцы зь Беларусьсю.

Гісторыя

Першы пісьмовы ўспамін пра Гадуцішкі зьмяшчаецца ў Літоўскай Мэтрыцы і датуецца 1501. З 1526 мясьцінай валодаў Януш Радзівіл, пазьней — Кішкі, Віленская капітула. У 1608 тут збудавалі касьцёл.

У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795) Гадуцішкі апынуліся ў складзе Расейскай імпэрыі, у Сьвянцянскім павеце Віленскай губэрні. У 1-й пал. XIX ст. тут рэгулярна праводзіліся 3 кірмашы. У 1895 у мястэчку пачала дзейнічаць чыгуначная станцыя.

У 1920 Гадуцішкі ўвайшлі ў склад Сярэдняй Літвы, у 1922 — у склад міжваеннай Польскай Рэспублікі, дзе зрабіліся цэнтрам гміны Сьвянцянскага павету Віленскага ваяводзтва.

У 1939 Гадуцішкі ўвайшлі ў склад БССР, дзе зрабіліся цэнтрам раёну Вялейскай вобласьці. У лістападзе 1940 Масква перадала мястэчка ЛетССР.

Тэрытарыяльная спрэчка

У пачатку 1990-х паміж Беларусьсю і Летувой разгарэлася тэрытарыяльная спрэчка за прыналежнасьць чыгуначнай станцыі Гадуцішкі. Станцыя хоць і знаходзілася ў савецкія часы на тэрыторыі ЛетССР, аднак адміністрацыйна падпарадкоўвалася Беларускай чыгунцы.

Толькі ўвосень 1994 беларускі бок, які раней патрабаваў грашовую кампэнсацыю за выкарыстаньне станцыі, перадаў яе Летуве бязвыплатна. 26 кастрычніка 1996 Беларусь ратыфікавала дамову аб беларуска-летувіскай граніцы. Дамова юрыдычна вызначыла і замацавала дзяржаўную граніцу на аснове «савецкай» лініі 1940 году.

Насельніцтва

• XIX стагодзьдзе: 1862 — 764 чал.; 1869 — 577 чал.; 1879 — 1800 чал. (896 муж. і 904 жан.); 1869 — 2247 чал.
• XX стагодзьдзе: 1931 — 1539 чал.; 1959 — 1780 чал.; 1970 — 839 чал.; 1979 — 1058 чал.; 1984 — 1036 чал.; 1989 — 1023 чал.
• XXI стагодзьдзе: 2001 — 840 чал.

Турыстычная інфармацыя

Выдатныя мясьціны

• Касьцёл Маці Божай Шкаплернай (1913)

Літаратура

• Соркіна I. Мястэчкі Беларусі ў канцы ХVІІІ — першай палове ХІХ ст. — Вільня: ЕГУ, 2010.— 488 с. ISBN 978-9955-773-33-7.
• Hoduciszki // Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. Tom III: Haag — Kępy. — Warszawa, 1882. S. 89

Вонкавыя спасылкі

 Гадуцішкі — сховішча мультымэдыйных матэрыялаў