Ганконг

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да: навігацыі, пошуку
Ганконг
香港特別行政區
Сьцяг Ганконгу Герб Ганконгу
(Сьцяг) (Герб)
Дзяржаўны гімн
«Марш добраахвотнікаў»
Месцазнаходжаньне Ганконгу
Афіцыйная мова кітайская, ангельская
Сталіца Ганконг
Форма кіраваньня Залежная тэрыторыя
Дональд Тсанг
Плошча
 • агульная
 • адсотак вады
179-е месца ў сьвеце
1104 км²
4,5
Насельніцтва
 • агульнае (2009)
 • шчыльнасьць
98 месца ў сьвеце
7 055 071
6460/км²
СУП
 • агульны (2008)
 • на душу насельніцтва
38-е месца ў сьвеце
$293,311 млрд
44 413
Валюта Ганконскі даляр (HKD)
Часавы пас HKT (UTC+8)
Аўтамабільны знак HK
Дамэн верхняга ўзроўню .hk
Тэлефонны код +852
Мапа Ганконгу

Ганко́нг (па-ангельску: Hong Kong, Hong Kong Special Administrative Region of the People's Republic of China, па-кітайску: 香港) — спэцыяльная адміністрацыйная адзінка Кітайскай Народнай Рэспублікі, знаходзіцца на ўсходнім узьбярэжжы Кітаю пад Паўднёвакітайскім морам, адзін з асноўных фінансавых цэнтраў Азіі і сьвету.

Ганконг разьмяшчаецца на Каўлунскай паўвысьпе, а таксама яшчэ на 260 выспачках. На поўначы мяжуе са спэцыяльнай эканамічнай зонай Шэньчжэнь у складзе кітайскай правінцыі Гуандун.

Гісторыя[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Каляніяльны сьцяг Ганконгу: сіні ангельскі кармавы сьцяг з малюнкам гербу калёніі

Найболей раньнія выяўленыя чалавечыя селішчы на тэрыторыі сучаснага Ганконгу адносяцца да палеаліту. Гэты рэгіён упершыню ўвайшоў у склад Кітаю падчас кіраваньня дынастыі Цын, а ў часы дынастыяў Тан і Сун служыў гандлёвым портам і ваенна-марской базай. Першым эўрапейцам, чый візыт у гэты рэгіён быў задакумэнтаваны, быў Жоржы Альварыш у 1513 годзе.[1][2] Пасьля адкрыцьця філіяла Брытанскай Ост-Індзкай кампаніі ў Кантоне (Гуанчжоў) у рэгіёне стала расьці прысутнасьць брытанцаў.

З пачатку XIX стагодзьдзя брытанцы пачынаюць актыўна ўвозіць у Кітай опіюм. У 1839 году цынскі двор наклаў забарону на ўвоз опіюму, і Вялікабрытанія пачалі супраць Кітая Першую Опіюмную вайну.[3] Выспа Ганконг была ўпершыню акупавана брытанцамі ў 1841 году, а напрыканцы вайны ў 1842 году афіцыйна перайшоў пад брытанскі сувэрнітэт паводле Нанкінскай дамове. Яшчэ праз год на высьпе быў заснаваны горад Вікторыя, а тэрыторыя атрымала афіцыйны статус калёніі кароны (адпавядае цяперашнім «заморскім тэрыторыям»). У 1860 годзе пасьля паразы Кітая ва Другой Опіюмнай вайне тэрыторыі Каўлунскай паўвысьпе да поўдня ад Баўндары-стрыт і выспы Каменярэзаў былі перададзеныя ў вечнае валоданьне Вялікабрытаніі паводле Пэкінскай дамове. У 1898 годзе Вялікабрытанія ўзяла ў Кітая ў арэнду на 99 гадоў прылеглую тэрыторыю на поўначы Каўлунскай паўвыспы й выспу Лянтаў, якія атрымалі назоў Новыя Тэрыторыі.

Ганконг быў абвешчаны порта-франка, каб палегчыць выкананьне ролі грузаперевалачной базы Брытанскай імпэрыі ў Паўднёваўсходняй Азіі. У 1910 годзе адчынілася Каўлун-Кантонская чыгунка, якая зьвязвала Гуанчжоў і Каўлун. Ейная канчатковая станцыя разьмяшчалася ў раёне Чымсачэй. У калёніі была ўведзена брытанская сыстэма адукацыі. У XIX стагодзьдзі мясцовае кітайскае насельніцтва амаль не мала зносін з заможнымі эўрапейцамі, якія жылі ля падножжа піка Вікторыя.[3]

Падчас Другой сусьветнай вайны 8 сьнежня 1941 году Японская імпэрыя ўварвалася ў Ганконг. Ганконская бітва скончылася 25 сьнежня паразай брытанскіх і канадзкіх сілаў, якія баранілі калёнію. Падчас японскай акупацыі Ганконга частай зьявай быў недахоп харча, які суправаджаўся гіпэрінфляцыяй, якая была выклікана прымусовым абменам валюты на ваенныя банкноты. Насельніцтва Ганконга, якое да вайны складала 1,6 млн чалавек, да 1945 году паменшылася да 600 тыс.[4] 15 жніўня Японія капітулявала, і Вялікабрытанія аднавіла сувэрнітэт над Ганконгам.

Раён Сэнтрал, 1955 год

Пасьля Другой сусьветнай вайны ў Кітаі ўспыхнула грамадзянская вайна, якая прывяла да хвалі новых мігрантаў з мацерыка, таму насельніцтва Ганконга хутка аднавілася. Пасьля абвяшчэньня ў 1949 годзе Кітайскай Народнай Рэспублікі ў Ганконг лінуў яшчэ большы струмень мігрантаў, якія асьцерагаліся перасьледы з боку Камуністычнай партыі Кітая.[3] Шматлікія кампаніі перанесьлі свае офісы з Шанхая й Гуанчжоў у Ганконг.[3] Камуністычны ўрад праводзіў усё больш ізаляцыянісцкую палітыку, і ў гэтай сытуацыі Ганконг застаўся адзіным каналам, па якім ажыцьцяўляўся кантакт КНР з Захадам. Пасьля ўступа Кітая ў Карэйскую вайну ААН наклала эмбарга на гандаль з КНР, і гандаль з кантынентам спыніўся.[5]

Дзякуючы росту колькасьці насельніцтва і таннасьці працоўнай сілы тэкстыльная вытворчасьць і іншыя галіны прамысловасьці хутка расьлі. Разам з індустрыялізацыяй асноўным рухавіком эканомікі стаў экспарт на вонкавыя рынкі. Дзякуючы росту прамысловай вытворчасьці стабільна падвышаўся узровень жыцьця. Будаўніцтва жылога мікрараёну Сэк Стосаў Мэй Эстэйт адзначыла пачатак праграмы будаўніцтва грамадзкіх жылых мікрараёнаў. У 1967 годзе Ганконг пагрузіўся ў хаос вулічных беспарадкаў.[3] Пад уплывам левых сілаў, натхнёных распачатай на мацерыку Культурнай рэвалюцыяй, працоўная стачка ператварылася ў жорсткае паўстаньне супраць каляніяльнага ўраду, якое працягвалася да канца году.

У 1974 годзе Незалежная камісія па прадухіленьні карупцыі, якой атрымалася зьвесьці да мінімуму карупцыю ў дзяржаўным апараце. Пасьля пачатку рэформаў у Кітаі у 1978 годзе Ганконг стаў асноўнай крыніцай замежных інвэстыцыяў у Кітай. Праз год ушчыльную да паўночнай мяжы Ганконга на тэрыторыі правінцыі Гуандун была адчынена першая ў Кітаі адмысловая эканамічная зона Шэньчжэнь. Доля тэкстыльнай і вытворчай галінаў у эканоміцы Ганконга паступова памяншалася, аддаючы першынство фінансам і банкаўскаму сэктару. Пасьля заканчэньня Віетнамскай вайны у 1975 годзе ўладам Ганконга запатрабавалася яшчэ 25 гадоў для рашэньня праблемы вяртаньня на радзіму віетнамскіх уцекачоў.

У сьвеце сканчэньня праз 20 гадоў тэрміну арэнды Новых Тэрыторыяў урад Вялікабрытаніі з пачатку 1980-х гадоў стаў абмяркоўваць з уладамі КНР праблему сувэрэнітэту Ганконга. У 1984 годзе дзьве краіны падпісалі Сумесную кітайска-брытанскую дэклярацыю, паводле якой у 1997 годзе павінна была адбыцца перадача ўлады над усёй тэрыторыяй Ганконга на карысьць КНР.[3] У дэклярацыі гаварылася, што Ганконг павінен здабыць статус адмысловага адміністрацыйнага раёна ў складзе КНР, які дазволіць яму захоўваць свае законы й высокую ступень аўтаноміі на працягу як мінімум 50 гадоў пасьля перадачы. Шматлікія жыхары Ганконга не былі ўпэўненыя ў тым, што гэтыя абяцаньні будуць выкананыя і ўпадабалі эміграваць, асабліва пасьля жорсткага разгону студэнцкай дэманстрацыі ў Пэкіне ў 1989 годзе.

Выгляд на Ганконг і Каўлун зь піку Вікторыя, 1978 год

У 1990 годзе быў зацьверджаны Асноўны закон Ганконгу, які павінен быў выконваць ролю канстытуцыі пасьля перадачы сувэрэнітэту. Нягледзячы на сур’ёзныя пярэчаньні Пэкіна, губэрнатар Ганконга Крыс Патэн правёў рэформу працэсу выбару Заканадаўчай рады Ганконга, дэмакратызаваўшы яго. Перадача сувэрэнітэту над Ганконгам была зьдзейсьнена апоўначы 1 ліпеня 1997 году, яе суправаджала ўрачыстая цырымонія перадачы Ганконга ў Цэнтры кангрэсаў і выставаў Ганконга.[3] Дун Цзяньхуа стаў першым Галоўным міністрам Адміністрацыі САР Ганконг.

У 1997 году на эканоміку Ганконга сур’ёзны нэгатыўны ўплыў аказала азіяцкая фінансавая крыза 1997 гада, якая ўдарыла па шматлікіх усходнеазіяцкіх рынках. У тым жа годзе ў Ганконгу было зафіксавана першае заражэньне чалавека вірусам птушынага грыпу H5N1. У 1998 годзе пасьля шасьці гадоў будаўніцтва ў рамках Цэнтральнай праграмы будаўніцтва аэрапорта быў адчынены новы Міжнародны аэрапорт Ганконга. Гэты праект быў часткай амбіцыйнай стратэгіі разьвіцьця партоў і аэрапортаў, складзенай напачатку 1980-х.

У першай палове 2003 году ў Ганконгу адбылася эпідэмія віруса атыповай пнэўманіі.[6] Дун Цзяньхуа быў раскрытыкаваны й абвінавачаны ў памылках у пераадоленьні азіяцкай фінансавай крызы 1997 году й непрыняцьці належных мераў у дужаньні з атыповай пнэўманіяй. У тым жа 2003 годзе адміністрацыя Дуна Цзяньхуа спрабавала правесьці прыняцьце артыкула №23 Асноўнага закона Ганконга, якая давала магчымасьць для парушэньня волі жыхароў. У выніку паўмільённых дэманстрацыяў пратэсту адміністрацыя была змушаная адмовіцца ад гэтых плянаў. У 2004 годзе падчас такіх жа масавых дэманстрацыяў жыхары Ганконга патрабавалі ўводзіны ў 2007 году ўсеагульных выбараў падзелу САР. У сакавіку 2005 году па просьбе кітайскага кіраўніцтва Дун Цзяньхуа сышоў у адстаўку. Адразу пасьля адстаўкі Дуна Цзяньхуа гэтае месца заняў яго намесьнік Дональд Цанг. 25 сакавіка 2007 году Дональд Цанг быў пераабраны на другі тэрмін.

Акцыі масавага грамадзянскага непадпарадкаваньня пачаліся ў Ганконгу ў знак пратэсту супраць рашэньня ўраду Кітаю паводле прапанаванай выбарчай рэформы, якая мае адбыцца да 2017 году. Ганконская фэдэрацыя студэнтаў пачала пратэставаць каля штаб-кватэры ўраду 22 верасьня 2014 году, патрабуючы прадухіліць рэформу, якая значна скарачае дэмакратычныя правы рэгіёну[7].

Урад і палітыка[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Паводле Асноўнага закона, які выконвае ролю канстытуцыі САР Ганконг, мясцовыя ўлады захоўваюць сувэрэнітэт над усімі пытаньнямі і справамі тэрыторыі за выключэньнем абароны і вонкавай палітыкі. Пакуль Ганконг быў калёніяй, яго губэрнатара прызначала каралева Вялікабрытаніі. Пасьля вяртаньня гэтай тэрыторыі пад юрысдыкцыю Кітая яе ўзначальвае Галоўны міністар Адміністрацыі Ганконга. Яго абірае Камітэт па выбарах Галоўнага міністра Адміністрацыі Ганконга, які складаецца з 800 чалавек, якія ўяўляюць ганконскую дзелавую эліту. Усе астатнія дзяржаўныя службоўцы як выканаўчай, так і заканадаўчай галін улады альбо прызначаюцца Галоўным міністрам Адміністрацыі (прама або ўскосна) альбо выбіраюцца выбарнікамі. У тэорыі такая дамова павінна гарантаваць практычна поўную незалежнасьць палітычнай, культурнай, заканадаўчай і эканамічнай інфраструктуры Ганконга ад мацерыковага Кітая. Аднак на практыцы Пэкін часта вінавацяць у празьмерным умяшаньні ва ўнутраныя справы Ганконга, пераходзячым межы, вызначаныя Асноўным законам.

Заканадаўчы збор Ганконга
Хата Ўрады ў раёне Сентрал — рэзыдэнцыя разьдзела тэрыторыі

Для таго каб новы закон уступіў у сілу, яго павінен падтрымаць Галоўны міністар і большасьць з 60 дэпутатаў Заканадаўчага збору Ганконга. Палова дэпутатаў Заканадаўчага збору абіраецца шляхам усеагульнага галасаваньня (так званымі «геаграфічнымі акругамі», гэта значыць насельніцтвам пабітым па тэрытарыяльнай прыкмеце), а іншая палова ад «функцыянальных акруг», гэта значыць групамі фізычных асоб і арганізацыяў, пабітых па прафэсійнай (функцыянальнай) прыкмеце (гэта значыць, адвакаты і адвакацкія фірмы абіраюць свайго дэпутата, фінансавыя групы і фінансісты — свайго, і т. д.). Гэтыя групы ўяўляюць найболей значныя сфэры жыцьця і эканомікі Ганконга. Паводле Асноўнага закона, у будучыні ўсе дэпутаты Заканадаўчага збору павінны будуць абірацца праз усеагульнае галасаваньне.

З 16 чэрвеня 2005 году пасада Галоўнага міністра Адміністрацыі Ганконга займае Дональд Цанг. Яго абраў камітэт выбарнікаў, прызначаных Пэкіном зь ліку ганконскай дзелавой эліты.[8] Да перадачы Ганконга Кітаю у 1997 годзе Дональд Цанг займаў пасаду Галоўнага сакратара Адміністрацыі Ганконга ў каляніяльным урадзе. 24 чэрвеня 2005 году ён афіцыйна ўступіў у цяперашнюю пасаду. На ёй ён замяніў Дуна Цзяньхуа, які пайшоў з паста раней пакладзенага часу па стане здароўя (па іншых зьвестках, у выніку ціска грамадзкасьці), таму спачатку Дональд Цанг павінен быў «дапрацаваць» за Дуна яго тэрмін, што сканчаецца 30 чэрвеня 2007 году, паводле тлумачэньня Прыкладаньні I і артыкулы № 46 Асноўнага закона Ганконга[9][10].

Выбары новага Галоўнага міністра 852-мясцовым Выбарчым камітэтам павінны былі адбыцца 10 ліпеня 2005 году, але ўжо 16 чэрвеня Дональд Цанг быў абвешчаны пераможцам, паколькі ён быў адзіным кандыдатам, за вылучэньне якога прагаласавалі неабходныя 100 чальцоў Выбарчага камітэта. Першым Галоўным міністрам Ганконга быў мільярдэр Дун Цзяньхуа, кандыдатуру якога прапанавалі ўлады КНР. Яго абіраў камітэт з 400 выбарнікаў, 1 ліпеня 1997 году ён афіцыйна ўступіў у пасаду. У ліпені 2002 году мінуў яго першы пяцігадовы тэрмін, і ён таксама быў аўтаматычна пераабраны як адзіны намінаваны кандыдат. Гэта дало падставу крытыкам казаць аб тым, што камітэт не абіраў, а фактычна двойчы аформіў прызначэньне кандыдатуры Пэкіна.

У 1996 годзе ў КНР быў створаны Часавы заканадаўчы збор Ганконга, і пасьля перадачы Ганконга Кітаю у 1997 годзе яно пераехала ў Ганконг. Часавы збор адмяніла некалькі законаў, прынятых усенародна абраным у 1995 годзе каляніяльным Заканадаўчым зборам. Часавы збор прыняло шэраг законаў, у тым ліку Закон аб грамадзкім парадку[11], паводле якога, для правядзеньня любога мерапрыемства з колькасьцю ўдзельнікаў больш 30 патрабавалася дазвол паліцыі. Выбары ў Заканадаўчы збор Ганконга былі праведзеныя 24 траўня 1998 году, 10 верасьня 2000 года і 12 верасьня 2004 годзе. Наступныя выбары заплянаваныя на 2008 год. Паводле Асноўнага закона, у Заканадаўчым зборы сучаснасьці трэцяга скліканьня 25 месцаў адведзена дэпутатам ад геаграфічных акруг і 30 месцаў ад функцыянальных акруг. Нягледзячы на незадаволенасьць дэмакратычнай апазіцыі сыстэмай функцыянальных акруг, якая дае права вельмі невялікай колькасьці выбарнікаў (ледзь больш 100 тыс.) абіраць палову дэпутатаў парлямэнту, якія прайшлі ў 1998, 2000 і 2004 гадах выбары былі ацэненыя назіральнікамі як вольныя і адкрытыя.

Нягледзячы на тое, што Ганконг не зьяўляецца незалежнай дзяржавай, ён карыстаецца правам незалежнага ўдзелу ў такіх міжнародных арганізацыях і мерапрыемствах, як Азіяцка-Ціхаакіянскае эканамічнае супрацоўніцтва або Алімпійскія гульні, але пасьля 1997 году афіцыйная назва яго дэлегацый было зьмененая на «Ганконг, Кітай». Ганконг таксама ўдзельнічае ў некаторых міжнародных мерапрыемствах шляхам уключэньня свайго дэлегата ў групу прадстаўнікоў КНР.

Адміністрацыйны падзел[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Ганконг складаецца з 18 раёнаў:

Кожны раён кіруецца раённым сходам, якія даюць парады ўраду Ганконга па пытаньнях мясцовага кіраваньня, дзейнасьці грамадзкіх установаў, праграмаў разьвіцьця раёнаў, культурных мерапрыемстваў і аховы навакольнага асяродзьдзя. За каардынацыю дзеяньняў раённых уладаў і інфармаваньне насельніцтва аб плянах і дзеяньнях ураду адказны Дэпартамэнт унутраных справаў. Ён ажыцьцяўляе зносіны з насельніцтвам праз органы адпаведных раёнаў.

Геаграфія[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Мапа САР Ганконг
Выгляд на Ганконг з піка Вікторыя

Ганконг складаецца з выспы Ганконг, выспы Лантаў, паўвыспы Коўлун, Новых Тэрыторыяў, а таксама каля 260 малых выспаў. Новыя Тэрыторыі прымыкаюць з поўначы да паўвыспы Коўлун, і за іх паўночнай мяжой ракой Шэньчжэнь.

Усяго да Ганконга належаць 262 вострава ў Паўднёвакітайскім моры, найбуйным зь якіх зьяўляецца выспа Лантаў. Другі па велічыні і першы па насельніцтве — Ганконг (выспа), у той час як выспа Аплэйчаў (па-кітайску: 鴨脷洲)зьяўляецца самай густанаселенай выспай у сьвеце.

Назва «Ганконг» літаральна азначае «пахучая гавань» і адбываецца ад назову мясцовасьці ў сучасным раёне Абэрдын на высьпе Ганконг. Тут калісьці гандлявалі вырабамі з духмянай драўніны і пахамі.[12] Вузкая палоска вады, якая падзяляе Ганконг і паўвыспу Коўлун, носіць назоў бухта Вікторыя. Гэта адзін з найглыбейшых натуральных марскіх портаў у сьвеце.

Нягледзячы на рэпутацыю Ганконга як высокаўрбанізаванай тэрыторыі, улады Ганконга надаюць вялікую ўвагу экалёгіі і азеляненьню.[13] Вялікая частка Ганконга па-ранейшаму застаецца незасвоенай, паколькі на ёй пераважаюць груды і горы з стромкімі схіламі. З 1104 км пляцы Ганконга[14] засвоена меней за 25%. Астатняя частка тэрыторыі пакрытая зелянінай, зь яе каля 40% абвешчана зонамі адпачынку і запаведнікамі.[15] Вялікая частка гарадзкой забудовы тэрыторыі разьмешчаная на паўвысьпе Коўлун і паўночным узьбярэжжы выспы Ганконг, а таксама ў населеных пунктах, расьцярушаных па Новых Тэрыторыях.

Дзякуючы доўгай няправільнай зьвілістай берагавой лініі Ганконг валодае мноствам бухтаў, рэкаў і пляжаў. Нягледзячы на багацьце зеляніны і воды ў Ганконгу, экалягічныя праблемы гораду выклікаюць усё вялікую трывогу, а па якасьці паветра горад займае адно з апошніх месцаў. Каля 80% смогу Ганконга адбываецца зь іншых раёнаў дэльты ракі Чжуцзян, гэта значыць з матэрыковага Кітая.[16]

Ганконг разьмешчаны ў 60 км да ўсходу ад Макао, на процілеглым беразе вусьця ракі Чжуцзян. На поўначы ён мяжуе з горадам Шэньчжэнь правінцыі Гуандун. Найвышэйшая кропка Ганконга — гара Таймашань на Новых Тэрыторыях, яе вышыня — 958 м. На тэрыторыі Ганконга таксама ёсьць нізіны, яны разьмешчаныя ў паўночна-заходняй частцы Новых Тэрыторыяў.

Клімат[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Клімат Ганконга субтрапічны, мусонны. Прахалодная і сухая зіма доўжыцца са сьнежня па сакавік. Вясна і лета у Ганконгу сьпякотныя, вільготныя і дажджлівыя, восень — цёплая, сонечная і сухая. Гэтак розны клімат у розныя часы году тлумачыцца розным кірункам ветру, характэрным для кожнага сэзону. Улетку і ў раньнюю восень праз Ганконг могуць праходзіць трапічныя цыклёны (тайфуны). Геалягічна зямля пад Ганконгам стабільная ўжо на працягу мільёнаў гадоў, аднак пасьля моцных дажджоў могуць здарацца апоўзьні. Флёра і фаўна Ганконга зьведалі сур’ёзныя зьмены з прычыны зьмены клімату, узроўню мора і ўплыву чалавека.

Абсэрваторыя Ганконга — дзяржаўная ўстанова, на якую ўскладзеная праца па складаньні метэаралягічных прагнозаў, папярэджаньняў аб пагодных катаклізмах і геафізычнаму дасьледаваньню тэрыторыі Ганконга.

Найвышэйшая тэмпэратура, зафіксаваная за гісторыю назіраньняў у Ганконгу,[17] складае 38 °C, а самая нізкая — ?4 °C. У той жа час найвышэйшая і самая нізкая тэмпэратуры, зафіксаваныя Абсэрваторыяй Ганконга адпаведна складаюць 36,1 °C 19 жніўня 1900 году і 18 жніўня 1990 году, а таксама 0,0 °C 18 студзеня 1893 году. Сярэдняя тэмпэратура[18] самага халоднага месяца студзеня складае 16,1 °C, а сярэдняя тэмпэратура самага сьпякотнага месяца ліпеня складае 28,7 °C.

Ганконг разьмешчаны ледзь паўднёвей Тропіка Рака, знаходзячыся па шыраце блізка да такіх гарадоў, як Гавана, Мека, Калькута. Узімку горад знаходзіцца ва ўладзе моцнага халоднага сіверу, а ўлетку дзьме цёплы вільготны паўднёва-заходні вецер. У такім клімаце можа расьці трапічны лес.

Эканоміка[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Аснова эканомікі Ганконгу была створана на шматгадовым гандлі кітайскімі таварамі з усім сьветам, а таксама на прынцыпах вольнага рынку, нізкіх падаткаў і неўмяшальніцтва ўладаў ў эканоміку. Шмат гадоў горад зьяўляецца гандлёва-фінансавым цэнтрам Азіі. Ключавую ролю ў разьвіцьці эканамічных стасункаў Ганконгу выконвае Рада Разьвіцьця Гандлю Ганконгу (Hong Kong Trade Development Council, 香港貿易發展局). У горадзе знаходзіцца штаб-кватэры шматлікіх міжнародных арганізацыяў, банкаў, транснацыянальных карпарацыяў.

Ганконг мае высокі паказчык Каэфіцыента Джыні, ён складае 53 балы.

У дакладзе «Індэкс эканамічнай свабоды за 2006 год», Ганконг заняў першае месца ў сьвеце. СУП на душу насельніцтва складае $37 400 і зьяўляецца 8 паказчыкам у сьвеце і 1 у Азіі. З 1989 па 1997 год штогадовы рост эканомікі складаў 5%. Азіяцкі фінансавы крызыс 1998 году вельмі зашкодзіў эканоміцы Ганконгу. Але ўжо ў 2000 годзе рост эканомікі склаў 10%.

Вялікую ролю ў эканоміцы Ганконгу займаюць турысты, якія прыяжджаюць з ўсяго сьвету. У апошнія гады ўсю больш турыстаў прыяжджае з кантынэнтальнага Кітаю.

Ганконг, пры насельніцтве 7 млн чалавек, займае самыя высокія радкі ў сьвеце па экспарце і імпарце на чалавека.

У 2004 годзе колькасьць працаздольнага насельніцтва складала 3,26 млн чалавек. Працаўладкаваньне мела наступную будову: прамысловасьць — 5,2%; будаўніцтва — 8,2%; гандаль, турызм — 31,5%; транспарт — 11,3%;, фінансавы сэктар — 15,6%; паслугі — 28,2%. У Ганконгу не існуе абмежаваньняў на мінімальны заробак.

Электрычнасьць выпрацоўваецца на электрастанцыях, якія спажываюць імпартаваныя нафтапрадукты. Значная доля электрычнасьці імпартуецца з Кітаю.

Ганконг мае няшмат зямлі прыдатнай для сельскай гаспадаркі, таму яна не атрымала разьвіцьця. Прадукцыя сельскай гаспадаркі складае толькі 8% агульнай вытворчасьці. У асноўным вырошчваецца рыс, садавіна, кветкі.

Дэмаграфія[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Сярэдняя шчыльнасьць насельніцтва Ганконгу адна з самых вялікіх у сьвеце. На 100 ганконскіх жанчын прыходзіцца 94 немаўляты. Нягледзячы на гэта, насельніцтва гораду пастаянна ўзрастае з прычыны высокай міграцыі. Сярэдняя працягласьць жыцьця Ганконгу складае 81,6 году (пяты паказчык у сьвеце).

Нягледзячы на шчыльнасьць насельніцтва горад мае шмат паркаў, лясных зон. Большасьць жыхароў жыве ў шматпавярховых дамах, карыстаецца кантонскім дыялектам кітайскай мовы, ангельская мова ўжываецца ў асноўным на працы. Згодна зь перапісам насельніцтва 1996 году 3,1% насельніцтва назвалі ангельскую мову мовай штодзённых зносінаў, 34,9% назвалі ангельскую мову другой мовай.

У Ганконгу абвешчана свабода веравызнаньняў. Большасьць насельніцтва прытрымліваецца традыцыйных кітайскіх веравызнаньняў: будызму, канфуцыянства, даасізму. 10% насельніцтва — хрысьціяне. Хрысьціянская абшчына падзелена на каталікоў і пратэстантаў. Таксама ёсьць каля 70 000 мусульманаў і 2000—3000 юдэяў.

Каля 95% насельніцтва — кітайцы, 1,5% эўрапейцы. Самыя вялікія імігранцкія абшчыны гэта: філіпінцы (133 000 чалавек), інданэзійцы (95 500 чалавек) і амэрыканцы (31 000 чалавек), таксама ёсьць індусы, пакістанцы, нэпальцы, віетнамцы.

Адукацыя[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Ганконскі ўнівэрсытэт навукі і тэхнікі
Ганконскі палітэхнічны ўнівэрсытэт

Як былая заморская тэрыторыя Вялікабрытаніі Ганконг у асноўным захаваў сыстэму адукацыі Вялікабрытаніі, у прыватнасьці, ангельскую сыстэму адукацыі. На больш высокіх прыступках у Ганконгу ёсьць і брытанская і амэрыканская сыстэмы. Унівэрсытэт Ганконга — самая старая вучэбная ўстанова трэцяй прыступкі ў Ганконгу — традыцыйна засноўваўся паводле брытанскай мадэлі, аднак у апошнія гады ўвабраў некаторыя рысы амэрыканскай мадэлі. Другі па часе падставы Кітайскі ўнівэрсытэт Ганконга паўтарае амэрыканскую мадэль з асаблівай брытанскай сыстэмай каледжаў. Ганконскі ўнівэрсытэт навукі і тэхнікі заснаваны на амэрыканскай мадэлі вышэйшай адукацыі. У Ганконгу ёсьць дзевяць дзяржаўных унівэрсытэтаў, а таксама некалькі прыватных вышэйшых навучальных установаў. Адзін зь яркіх прыкладаў — Унівэрсытэт Лінань у раёне Тхюньмунь, гэта адзіны ўнівэрсытэт Ганконга, у якім ёсьць навучаньне сямі вольным мастацтвам.

Дзяржаўныя вучэбныя ўстановы Ганконга курыруе Дэпартамэнт адукацыі Ўраду САР Ганконг.[19] У сыстэму ўваходзяць неабавязковыя трохгадовыя дзіцячыя сады, за якімі варта абавязковая шасьцігадовая пачатковая адукацыя і трохгадовая першая прыступка сярэдняй адукацыі; затым неабавязковая двухгадовая сярэдняя адукацыя другой прыступкі, якое завяршаецца атрыманьнем Адукацыйнага іспытнага сэртыфікату Ганконга, пасьля чаго варта двухгадовы курс падрыхтоўкі да Іспытаў прасунутага ўзроўня Ганконга. У 2009—2012 гадах плянуецца паступовыя ўводзіны новай сыстэмы «3+3+4», якая складаецца з трохгадовага курсу сярэдняй школы першай прыступкі, трохгадовага курсу другой прыступкі і чатырохгадовай вышэйшай адукацыі. У Ганконгу таксама ёсьць вну, якія прадстаўляюць навукоўцы ступені бакаляўра, магістра і доктара, іншыя вышэйшыя дыплёмы і дыплёмы малодшага адмыслоўца.

Вядучыя адукацыйныя ўстановы Ганконга можна падзяліць на тры катэгорыі: дзяржаўныя, якія субсідуюцца і прыватныя ўстановы. Менш за ўсё дзяржаўных адукацыйных устаноў. Найбольшая колькасьць вучэбных устаноў адносіцца да тых, якія субсідуюцца, атрымліваюуь дапамогу ад ураду і гранты ад дабрачынных арганізацыяў, часьцяком, рэлігійнай скіраванасьці. Як правіла, гэта хрысьціянскія і каталіцкія арганізацыі, але сярод іх могуць таксама быць будыйскія, даоскія, ісламскія і канфуцыянскія арганізацыі. У той жа час дзелі адукацыйныя ўстановы нярэдка кіруюцца хрысьціянскімі арганізацыямі. Па-за гэтай сыстэмай існуюць установы ў рамках сыстэмы прамых субсідыяў і дзелі міжнародных школ.

Культура[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Прылады для ганконскага піцьця гарбаты

Ганконг часьцяком апісваюць як месца, дзе Ўсход сустракаецца з Захадам, што выяўляецца ў яго эканамічнай інфраструктуры, архітэктуры, адукацыі і гарадзкой культуры. На адной вуліцы можна знайсьці традыцыйныя кітайскія крамачкі, гандлёвыя кітайскімі лекамі, будыйскімі пахамі або супам з акулавага плаўніка. Але тут жа за кутом можна ўбачыць кінатэатар, у якім ідзе апошні галівудзкі блёкбастар, ангельскі паб, каталіцкую царкву або Макдоналдс. Афіцыйнымі мовамі тэрыторыі зьяўляюцца кітайская і ангельская, двухмоўныя паказальнікі сустракаюцца паўсюдна ў Ганконгу. Дзяржаўныя ўстановы, паліцыя, большасьць установаў і крамаў вядуць справы на абодвух мовах. Нягледзячы на тое, што брытанскае кіраваньне скончылася ў 1997 годзе, заходняя культура глыбока ўкаранілася ў Ганконгу і існуе ў гармоніі з традыцыйнай усходняй філязофіяй і традыцыямі.

Касмапалітычны дух Ганконга таксама знаходзіць адлюстраваньне ў разнастайнасьці прадстаўленых кухняў. Найбольшай папулярнасьцю карыстаюцца розныя кірункі кітайскай кухні, асабліва, морапрадукты, пры гэтым у Ганконгу шмат эўрапейскіх, амэрыканскіх, японскіх, карэйскіх і іншых рэстаранаў. Вельмі папулярная і мясцовая кухня, якую можна сустрэць у чхачханьтхэнах і тайпхайтонах. Жыхары Ганконгу вельмі сур’ёзна ставяцца да ежы, таму Ганконг зьяўляецца месцам, куды імкнуцца лепшыя шэф-кухары са ўсяго сьвету.

Нароўні са статутам аднаго з цэнтраў сусьветнага гандлю, Ганконг таксама зьяўляецца буйным экспарцёрам забаўляльнай прадукцыі, у прыватнасьці, жанру баявых мастацтваў. Некалькі галівудзкіх знакамітасьцяў зьяўляюцца выхадцамі з Ганконга, у іх ліку Брус Лі, Чоў Юнь-Вэлюмаў, Джэкі Чан. Ганконг таксама даў Галівуду некалькі выбітных кінарэжысэраў, такіх як Джон Ву, Вонг Карвай, Цуй Харк, а таксама харэографаў па баявых мастацтвах, якія ставілі сцэны боек у трылёгіі «Матрыца», фільмах «Забіць Біла» і «Тыгр, які крадзецца і цмок, які стаіўся». Ганконскія фільмы таксама некалькі разоў атрымлівалі сусьветную вядомасьць, напрыклад, «Чунцінскі экспрэс», «Падвойная ракіроўка», «Забойны футбол», «Разборка ў Бронксе» і «Любоўны настрой». Вядомы рэжысэр Квентын Таранціна у адным з інтэрв’ю сказаў, што на яго вялікі ўплыў аказалі ганконскія баявікі. Ганконг — гэта таксама галоўны цэнтар вытворчасьці музыкі кантапоп.[20] У Ганконгу жывуць шматлікія кіназоркі. Культура караоке зьяўляецца часткай начнога жыцьця Ганконга.

Адміністрацыя Ганконгу падтрымлівае культурныя ўстановы, такія як Музэй спадчыны Ганконгу, Ганконскі музэй мастацтваў, Ганконскую акадэмію выканаўчага мастацтва і Ганконскі філарманічны аркестр. Акрамя таго Дэпартамэнт забаўляльных і культурных паслуг Ганконгу субсідуе і аказвае спонсарскую падтрымку замежным артыстам, якія прыяжджаюць у Ганконг.

Глядзіце таксама[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Крыніцы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  1. ^ Porter, Jonathan. [1996] (1996). Macau, the Imaginary City: Culture and Society, 1557 to the Present. Westview Press. ISBN 0-8133-3749-6
  2. ^ Edmonds. [2002] (2002) China and Europe since 1978: A European Perspective. Cambridge University Press. ISBN 0-521-52403-2
  3. ^ а б в г д е ё Wiltshire, Trea. [First published 1987] (republished & reduced 2003). Old Hong Kong. Central, Hong Kong: Text Form Asia books Ltd. Page 12. ISBN Volume 962-7283-61-4
  4. ^ New York Times. «NY TimesThousands March in Anti-Japan Protest in Hong Kong by Keith Bradsher. Retrieved on 2006-04-11.
  5. ^ Wang Yong-hua, On Embargo of Hong Kong in 1950—1954, Journal of Yanan University Social Science Edition, 2006.
  6. ^ People’s Daily. «People’s DailyLinks between SARS human genes. Retrieved on 2007-03-06.
  7. ^ Thousands of Hong Kong students start week-long boycott. BBC News
  8. ^ «Donald Tsang set to be HK leader», BBC News, 2005-06-15. Retrieved 2006-05-14.
  9. ^ Cgris Hogg (6 красавіка 2005) China to settle new HK chief row. BBCПраверана 2009-06-09 г.
  10. ^ Разьдзел IV Асноўнага закона Ганконга(анг.)
  11. ^ Hong Kong Public Order Ordinance, World Corporal Punishment Research, February 2000. Retrieved 14 May 2006.
  12. ^ Visit Hong Kong: Volume 1, Spring, 2004 (p.14), University of Hong Kong English Centre. Retrieved on 2007-02-24
  13. ^ «Chief Executive pledges a clean, green, world-class city», Hong Kong Trader, November 2001. Retrieved on 2006-05-27.
  14. ^ Geography and Climate, Hong Kong(анг.). Census and Statistics Department, The Government of Hong Kong SAR. Праверана 2007-01-10 г.
  15. ^ «Hong Kong Hiking Tours», The Hong Kong Tourism Board’s Hiking page. Retrieved on 2006-06-18.
  16. ^ New York Times. «NYtimesDirty Air Becomes Divisive Issue in Hong Kong Vote. Retrieved on 2006-11-05.
  17. ^ «Extreme Values and Dates of Occurrence of Extremes of Meteorological Elements between 1884—1939 and 1947—2006 for Hong Kong», Hong Kong Observatory. Retrieved on 2006-02-02.
  18. ^ «Monthly Meteorological Normals for Hong Kong», Hong Kong Observatory. Retrieved on 2006-02-02.
  19. ^ Education for Non-Chinese Speaking Children, Education and Manpower Bureau, Government of HKSAR.
  20. ^ China Briefing Media. [2004] (2004) Business Guide to the Greater Pearl River Delta. China Briefing Media Ltd. ISBN 988-98673-1-1

Вонкавыя спасылкі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Commons-logo.svg  Ганконгсховішча мультымэдыйных матэрыялаў