Гарадзец (Кобрынскі раён)

Гарадзец
Герб Гарадцу
Магдэбурскае права:	10 сьнежня 1589
Вобласьць:	Берасьцейская
Раён:	Кобрынскі
Сельсавет:	Гарадзецкі
Насельніцтва:	1516 (1993)
Колькасьць двароў:	569
Тэлефонны код:	+375 1642
Паштовы індэкс:	225883
Геаграфічныя каардынаты:	52°12′14″ пн. ш. 24°39′44″ у. д.
Гарадзец на мапе Беларусі Гарадзец
Галерэя здымкаў у Wikimedia Commons

Гарадзе́ц — вёска ў Беларусі, на Каралеўскім канале. Цэнтар сельсавету Кобрынскага раёну Берасьцейскай вобласьці. Насельніцтва 1516 чал. (1993). Знаходзіцца за 22 км на ўсход ад Кобрыню, за 1,5 ад чыгуначнай станцыі Гарадзец; на шашы Кобрынь — Драгічын.

Гарадзец — даўняе мястэчка гістарычных Кобрыншчыны і Берасьцейшчыны.

Гісторыя

Першы пісьмовы ўспамін пра Гарадзец датуецца 1287 годам. Каля 1465 князі кобрынскі збудавалі тут царкву Сьвятога Ільлі. Пазьней у Гарадцы ўзьнікла каталіцкая парафія. У 1563 у мястэчку правялі вялікакняскую рэвізію, у якой згадваюцца вуліцы Кобрынская, Прышахоцкая, Пінская, Грушаўская, Ільлінская і іншыя.

10 сьнежня 1589 каралева і вялікая княгіня Ганна надала Гарадцу Магдэбурскае права і герб: «у срэбным полі выява святых Ганны і Марыі зь немаўлём Езусам на руках». У 1784 у мястэчку спыняўся кароль і вялікі князь Станіслаў Аўгуст Панятоўскі.

У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795) Гарадзец апынуўся ў складзе Расейскай імпэрыі, дзе ўвайшоў у склад Кобрынскага павету. У 1808 сядзіба перайшла ў валоданьне роду Ордаў, якія збудавалі тут мураваны палац.

У 1866 па здушэньні нацыянальна-вызвольнага паўстаньня расейскія ўлады скасавалі Гарадзецкую каталіцкую парафію, касьцёл гвалтоўна перарабілі на праваслаўную царкву. З 1886 Гарадзец зрабіўся цэнтрам воласьці. Станам на 1891 у мястэчку дзейнічала праваслаўная царква, працавалі габрэйская школа, прыстань, праводзіліся 2 рэгулярныя кірмашы.

Згодна з Рыскай мірнай дамовай (1921) Гарадзец апынуўся ў складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі, дзе зрабіўся цэнтрам гміны Кобрынскага павету Палескага ваяводзтва.

У 1939 Гарадзец увайшоў у БССР, дзе 12 кастрычніка 1940 зрабіўся цэнтрам сельсавету Антопальскага, з 8 жніўня 1959 Кобрынскага раёнаў. Статус паселішча панізілі да вёскі. Станам на 1970 тут было 411 двароў, на 1993 — 569. 2 сьнежня 2008 адбылося афіцыйнае зацьверджаньне гістарычнага гербу і заснаваньне сьцяга Гарадцу.

• Даўнія графічныя выявы мястэчка
• 

  Палац. Ю. Крашэўскі, XIX ст.

• 

  Палац. Ю. Крашэўскі, XIX ст.

• 

  Панарама мястэчка і палаца. М. Вішнеўскі, 1877

• 

  Праект перабудовы касьцёла на царкву-мураўёўку

Насельніцтва

• XIX стагодзьдзе: 1830 — 360 муж., зь іх шляхты 35, духоўнага стану 3, мяшчанаў-юдэяў 156, мяшчанаў-хрысьціянаў і сялянаў 166; 1878 — 1264 чал., зь іх 567 юдэяў; 1891 — 1559 чал.
• XX стагодзьдзе: 1921 — 688 чал.; 1970 — 1,5 тыс. чал.; 1993 — 1516 чал..

Інфраструктура

У Гарадцы працуюць гароднінасушыльны і цагельны камбінаты, сярэдняя школа, бібліятэка, клюб, лякарня, пошта, 9 крамаў.

Турыстычная інфармацыя

Касьцёл па вяртаньні каталікам

Выдатныя мясьціны

• Касьцёл Зьвеставаньня Панне Марыі (XIX ст., у наш час перабудаваны будынак выкарыстоўваецца як школа)
• Царква Ушэсьця Гасподняга (1799)

Страчаная спадчына

• Сынагога
• Сядзіба

Літаратура

• Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 2: Беліцк — Гімн / Беларус. Энцыкл.; Рэдкал.: Б. І. Сачанка (гал. рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн.: БелЭн, 1994. — 537 с., [8] к.: іл. ISBN 5-85700-142-0.
• Цітоў А. Геральдыка беларускіх местаў (XVI — пачатак XX ст.). — Мн.: Полымя, 1998.— 287 с. ISBN 985-07-0131-5.
• Соркіна I. Мястэчкі Беларусі ў канцы ХVІІІ — першай палове ХІХ ст. — Вільня: ЕГУ, 2010.— 488 с. ISBN 978-9955-773-33-7.
• Horodec // Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. Tom III: Haag — Kępy. — Warszawa, 1882. S. 133.

Вонкавыя спасылкі

 Гарадзец (Кобрынскі раён) — сховішча мультымэдыйных матэрыялаў

• мяст. Гарадзец на Radzima.org
• Здымкі на Globus.tut.by
• Гарадзец на мапе Гарадзецкага сельсавету

Гарадзец у сучасным адміністрацыйна-тэрытарыяльным падзеле Беларусі