Гаста

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да: навігацыі, пошуку
Hasta Nordisk familjebok.jpg

Гаста па-лацінску: hasta) — у шырокім сэнсе — старажытнарымскае, першапачаткова сабінскае, дзіда. Значэньне назвы, як і шэрагу іншых выглядаў рымскай зброі, у розныя пэрыяды было розным.

Рымскі паэт III у. да н. э. Эній згадвае гасту ў яе агульнараспаўсюджаным значэньні — як кідальная зброя, ад якога атрымалі сваю назву гастаты, хоць дзіда трыарыяў таксама звалася «hasta». Але да часу Палібія гастаты былі ўзброены ўжо пілюмамі, назва якіх таксама неадназначна. Пад гастай («hasta velitaris») разумеўся таксама дроцік лёгкае пяхоты. Пазбаўленьне салдатаў гасты азначала іх разжалаваньне ў вэліты. На сёньняшні дзень лічыцца, што спачатку рымляне былі ўзброены цяжкімі ўдарнымі дзідамі, якія мабыць і былі ўласна гастамі, а пазьней сталі пераўзбройвацца лёгкімі кідальнымі (пілюмамі, гэзамі й інш.) — спачатку гастаты ў IV ці III у. да н. э., потым Прынцыпы да канца III у. і трыарыі у канцы II ці пачатку I у. да н. э.

Фэцыялы сымбалічна кідалі скрываўленую гасту на варожую тэрыторыю для аб'явы вайны. Адмысловая гаста без наканечніка («hasta pura» — літараў. «чыстая») у раньнюю эпоху была рымскаю баявою ўзнагародаю, якая прысуджалася таксама прыміпілам пасьля завяршэньня службы. Была яшчэ «celibaris hasta» — дзіда, якім быў забіты пераможаны глядыятар, ужыванае, як паведамляе Авідый, па традыцыі для абразаньня валасоў нявесты. На грамадскім гандлі ўваткнутая ў зямлю гаста сымбалічна аб'яўляла пачатак угодаў («subhastationes») і таксама па звычаі стаяла перад судом цэнтумвіраў («hasta centumviralis»).