Гафн

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да: навігацыі, пошуку
Лютэц ← Гафн → Танталь
Zr

Hf

Rf
Выгляд
Hf-crystal_bar.jpg
Агульная інфармацыя
Назва, сымбаль, атамны нумар Гафн, Hf, 72
Катэгорыя элемэнту Мэталы
Група, пэрыяд, блёк 4, 6, p
Адносная атамная маса 178,49 г·моль−1
Канфігурацыя электронаў 5s25p65d26s2
Электронаў у абалонцы
Electron shell 072 Hafnium.svg
Фізычныя ўласьцівасьці
Фаза Цьвёрдае цела
Шчыльнасьць (пры п. т.) 13,3 г·см−3
Тэмпэратура плаўленьня 2000-2230 °C
Тэмпэратура кіпеньня 3200 °C
Уласьцівасьці атама
Кавалентны радыюс 144,2 пм
Структура крышталічнай краты hexagonal close-packed

Гафн (па-лацінску: Hafnium), Hf — хімічны элемэнт IV групы пэрыядычнай сыстэмы; атамны нумар 72. Серабрыста-белы мэтал. Належыць да ліку расьсеяных у прыродзе элемэнтаў; уласных мінэралаў ня мае, заўсёды сустракаецца разам з цырконам, які распаўсюджаны нашмат больш. Гафн адкрыты ў 1923 г. у цырконіевых рудах вугорскім хімікам Хевешы і дацкім фізыкам Костэрам з дапамогай рэнтгенаспэктральнага аналізу. Сваю назву атрымаў ад слова Hafnia - лацінскай назвы гораду Капэнгагена, у якім ён быў адкрыты. Элемэнт зьяўляецца сумесьсю шасьці ізатопаў з масавымі лікамі ад 174 да 180, самы цяжкі зь якіх зьяўляецца найбольш распаўсюджаным (35,22%). Ізатоп 174Hf (0,163%), відавочна, радыёактыўны (2×1015 год, \alpha). Вядома дванаццаць штучных радыёактыўных ізатопаў з масавымі лікамі A= 178-180. Пры апрамяненьні гафну нэўтронамі, найбольш важныя зь іх 175Hf (70 дзён, электронны захоп), 181Hf (44,6 дня, β-) выкарыстоўваюць у якасьці мечаных атамаў. Лёгкія радыёізатопы атрымліваюцца з апрамяненьня нэўтронамі ізатопаў лютэцыю, якія потым зазнаюць β--распад. Гафн рэкамэндуюць выкарыстоўваць для вытворчасьці кантрольных стрыжняў гамагенных рэактараў і рэактараў, якія выкарыстоўваюцца для падводных лодак, з-за ягонага вялікага сечыва захопу цеплавых і надцеплавых нэўтронаў (105 барн), высокай тэмпэратуры плаўленьня (2230), добрыз мэталічных ды антыкаразыйных уласьцівасьцей. У спэктры сечываў захопу нэўтронаў гафнам у інтэрвале энэргій ад 1 эВ да 10 кэВ маюцца сем рэзанансных пікаў, пяць зь якіх выкліканыя 177Hf (18,59%). Таксама выкарыстоўваецца пры вытворчасьці лямп напальваньня, катодаў рэнтгенаўскіх трубак ды гетэраў электронных лямп. Вокіс, нітрыд і карбід выкарыстоўваюцца ў якасьці вогнеўстойлівых матэрыялаў.

Прымяняецца ў газапаглынальніках у вакуўмных прыладах. Уваходзіць у склад рэгуляцыйных стрыжняў атамных рэактараў (паглынае нэўтроны).

Вонкавыя спасылкі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Commons-logo.svg  Гафнсховішча мультымэдыйных матэрыялаў