Дабравешчанская царква (Супрасьль)

Супрасьлеўскі храм — помнік абарончай праваслаўнай готыкі ВКЛ

Дабравешчанская царква ў Супрасьлі — помнік архітэктуры Вялікага Княства Літоўскага, прадстаўнік «абароннага дойлідзтва». Комплекс у Супрасьлі быў адным з галоўных інтэлектуальных цэнтраў Вялікага Княства Літоўскага нароўні з Кіева-Пячорскай лаўрай і Вільняй.

Уваходзіць у комплекс пабудоваў праваслаўнага Супрасьлеўскага манастыра, аднаго з шасьці ў Польшчы.

Гісторыя

• 1505—1510 — пабудаваны маршалкам ВКЛ А. Хадкевічам.
• 1511 — царква асьвечаная.
• 1557 — інтэр’ер аздоблены фрэскамі.
• 1-ая пал. ХVIІ — перададзена ўніяцкай царкве.
• 1771 — завяршэньне вежаў і інтэр’ер пераробленыя ў стылі барока.
• 28 ліпеня 1944 — узарваная немцамі пры адступленьні.
• 1964—1966 — адрэстаўраваная. Беларускі ўрад у пачатку 1990-х выдаткаваў на сьвятыню 200 тысяч штук цэглы і 500 м³ граніту.

Архітэктура

Помнік гатычнага праваслаўнага храмабудаўніцтва ў ВКЛ, Супрасьлеўская царква ўяўляе сабою мадыфікаваную вэрсыю характэрнага для візантыйскай традыцыі крыжова-купальнага храма з рысамі каталіцкай базылікі. Спалучэньне гатычных элемэнтаў зь візантыйскімі дало падставу назваць гэты стыль готыкай ВКЛ. Пяцівежавая кампазыцыя царквы набліжае яе да Сафійскага сабору ў Полацку і Прачысьценскай царквы ў Вільні.

Храм мае выразныя абарончыя рысы. Чатыры нарожныя вежы мелі выразна абарончае прызначэньне, а вось пятая, якая мусіла сымбалізаваць цэнтральны купал, у спалучэньні з высокім гатычным дахам набыла празьмерна выцягнуты выгляд. Дойлід Супрасьлеўскай царквы дасягнуў вельмі высокага майстэрства ў інтэрпрэтацыі гатычных формаў і тэхналёгій і прыстасаваньні іх да праваслаўнай традыцыі.