Дзівін

Дзівін
Першыя згадкі:	1466
Магдэбурскае права:	1642
Вобласьць:	Берасьцейская
Раён:	Кобрынскі
Сельсавет:	Дзівінскі
Вышыня:	147 м н. у. м.
Насельніцтва:	3532 (2005)
Колькасьць двароў:	1460
Тэлефонны код:	+375 1642
Паштовы індэкс:	225876
Аўтамабільны код:	1
Геаграфічныя каардынаты:	51°57′27″ пн. ш. 24°34′30″ у. д.
Дзівін на мапе Беларусі Дзівін
Галерэя здымкаў у Wikimedia Commons

Дзі́він, Ды́він (мясц. назвы: Ды́вьін, Ды́вын) — вёска ў Беларусі, каля возера Любань. Цэнтар сельсавету Кобрынскага раёну Берасьцейскай вобласьці. Насельніцтва 3532 чал. (2005), пятая велічынёй у вобласьці (пасьля Альшанаў, Рубелю, Моталю і Пінкавічаў). Знаходзіцца за 33 км на паўднёвы ўсход ад Кобрыня, за 78 км ад Берасьця. Аўтамабільныя дарогі на Берасьце і Драгічын.

Дывін — даўняе магдэбургскае места гістарычнай Берасьцейшчыны.

Гісторыя

Першы пісьмовы ўспамін пра Дывін датуецца 1466. Пад 1546 ён згадваецца як мястэчка, цэнтар воласьці Берасьцейскага павету. З 1566 — цэнтар Дывінскага войтаўства і Палескай воласьці. Паводле рэестру ў гэты час у мястэчку было 184 двары, рынак (квадратны ў пляне) і 5 вуліцаў: Павіцкая (на в. Павіцьце), Кобрынская, Берасьцейская, Ратманская, Крывая. На Кобрынскай вуліцы існавала Пятніцкая царква.

У 1642 кароль і вялікі князь Уладзіслаў Ваза надаў Дывіну Магдэбурскае права. Станам на 1682 у мястэчку існавалі 2 грэка-каталіцкія царквы, касьцёл, ратуша, 2 млыны, карчма. У 1776 кароль і вялікі князь Станіслаў Аўгуст Панятоўскі скасаваў самакірааньне (у межах рэформаў у Рэчы Паспалітай). Пад 1789 Дывін згадваецца як места, цэнтар ключа ў складзе Берасьцейскай эканоміі. У гэты час існаваў рынкавы пляц, 4 вуліцы, 194 гаспадаркі (зь іх 173 хрысьціянскія).

У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795) Дывін апынуўся ў складзе Расейскай імпэрыяй, у Кобрынскім павеце Гарадзенскай губэрні (з 1801). У 1797 царскія ўлады падаравалі мястэчка разам зь ягонымі жыхарамі П. Румянцаву-Задунайскаму. Станам на 1878 тут існавалі 2 царквы, сынагога, праводзіліся 2 кірмашы. На 1886 — валасная ўправа, 3 царквы, сынагога, школа, 5 крамаў, заезны двор, 2 карчмы, праводзіліся 3 кірмашы. Каля мястэчка знаходзіўся маёнтак пана А. Ягміна, вятрак. Паводле вынікаў перапісу (1897) — 3 цэрквы, сынагога, габрэйскі малітоўны дом, народная вучэльня, лякарня, валасная ўправа, пошта, 2 хлебазапасныя магазыны, 15 крамаў, алейня, 14 млыноў, карчма; 6 аднадзённых кірмашоў на рок.

4 сакавіка 1918 урад Украінскай Народнай Рэспублікі абвясьціў Дывін сваёй часткай, адначасна ад 25 сакавіка мястэчка ўвайшло ў склад Беларускай Народнай Рэспублікі. Тэрыторыя Палесься зрабілася прадметам перамоваў паміж БНР і УНР. 1 студзеня 1919 згодна з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі Дывін увайшоў у склад Беларускай ССР, у Кобрынскі павет («падраён») Берасьцейскага раёну. Згодна з Рыскай мірнай дамовай (1921) мястэчка апынулася ў складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі, дзе зрабілася цэнтрам гміны Кобрынскага павету Палескага ваяводзтва. Станам на 1931 дзейнічалі габрэйская бібліятэка, тэатральны і харавы гурткі.

У 1939 Дывін увайшоў у БССР, дзе з 15 студзеня 1940 да 8 жніўня 1959 быў цэнтрам раёну. Статус паселішча панізілі да вёскі. На 1940 працавалі пошта, 7-гадовая школа (400 вучняў), аптэка, лякарня з амбуляторыяй, вэтэрынарны пункт, народны дом, 20 прыватных крамаў, хлебная крама і кнігарня, 2 маторныя млыны, 3 пякарні, бойня, рэстарацыя, шавецкая і кавальская арцелі, завод ахаладжальных напояў, маслазавод. У Другую сусьветную вайну з 24 чэрвеня 1941 да 21 ліпеня 1944 Дывін знаходзіўся пад нямецкай акупацыяй. Станам на 1971 у вёсцы было 1407 будынкаў, на 2005 — 1460 двароў.

• Мястэчка на старых здымках
• 

  Царква

• 

  Царква, з боку апсіды

• 

  Званіца

• 

  Традыцыйныя дамкі

Насельніцтва

• XVIII стагодзьдзе: 1789 — 872 чал.
• XIX стагодзьдзе: 1830 — 717 муж., зь іх шляхты 23, духоўнага стану 3, мяшчанаў-юдэяў 164, мяшчанаў-хрысьціянаў і сялянаў 527; 1878 — 2490 чал. (1201 муж. і 1289 жан.), у тым ліку 998 юдэяў; 1888 — 2516 чал.; 1897 — 3796 чал.
• XX стагодзьдзе: 1905 — 3967 чал.; 1921 — 2299 чал.; 1940 — 4187 чал.; 1959 — 3489 чал.; 1970 — 4677 чал.; 1994 — 4,4 тыс. чал. ; 1999 — 4293 чал.
• XXI стагодзьдзе: 2005 — 3532 чал.

Інфраструктура

У вёсцы працуюць сярэдняя, музычная і спартовая школы, школа-інтэрнат, 2 дашкольныя ўстановы, лякарня, вэтэрынарная лякарня, дом культуры, клюб, 3 бібліятэкі, пошта.

Эканоміка

Маслазавод, пякарня, філія Кобрынскай мэблевай фабрыкі, аддзяленьне «Сельгастэхнікі», 2 лесьнікоўствы.

Турыстычная інфармацыя

Выдатныя мясьціны

• Царква Сьвятой Параскевы Пятніцы (1728—1740; колішняя грэка-каталіцкая, цяпер у валоданьні БЭМП)
• Царква Покрыва Прасьвятой Багародзіцы (1902)

Страчаная спадчына

• Сынагога (XIX ст.)

Вядомыя выхадцы

• Віталь Курашык (нар. 1939) — беларускі дыплямат

Літаратура

• Памяць: Гісторыка-дакументальная хроніка Кобрынскага раёна / рэд. Пашкоў Г.П. — Мн: БЕЛТА, 2002. — 624 с. ISBN 985-6302-44-7
• Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 3: Гімназіі — Кадэнцыя / Беларус. Энцыкл.; Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн.: БелЭн, 1996. — 527 с.: іл. ISBN 985-11-0041-2.
• Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя ў 15 тамах. Т. 3, кн. 1. Брэсцкая вобласць / пад навук. рэд. А. І. Лакоткі. — Мн.: БелЭн, 2006. SBN 985-11-0373-X.
• Соркіна I. Мястэчкі Беларусі ў канцы ХVІІІ — першай палове ХІХ ст. — Вільня: ЕГУ, 2010.— 488 с. ISBN 978-9955-773-33-7.
• Dywin // Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. Tom II: Derenek — Gżack. — Warszawa, 1881. S. 258—259.

Вонкавыя спасылкі

 Дзівін — сховішча мультымэдыйных матэрыялаў

• мяст. Дзівін на Radzima.org
• Дзівін на мапе Дзівінскага сельсавету
• Прагноз надвор’я ў в. Дзівін

Дзівін у сучасным адміністрацыйна-тэрытарыяльным падзеле Беларусі