Дубай

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да: навігацыі, пошуку
Дубай
Дубай
Flag of Dubai.svg
Сьцяг Дубаю
Эмір: Мохамэд ібн Рашыд аль-Мактум
Насельніцтва: 2 262 000 (2008)
Геаграфічныя каардынаты: 25°16′11″ пн. ш. 55°18′34″ у. д. / 25.26972° пн. ш. 55.30944° у. д. / 25.26972; 55.30944Каардынаты: 25°16′11″ пн. ш. 55°18′34″ у. д. / 25.26972° пн. ш. 55.30944° у. д. / 25.26972; 55.30944
Дубай на мапе Аб’яднаных Арабскіх Эміратаў
Дубай
Дубай
Дубай
Commons-logo.svg Галерэя здымкаў у Wikimedia Commons

Дубай (па-арабску: دبيّ, dubayy) — найбуйнейшы горад Аб’яднаных Арабскіх Эміратаў, адміністрацыйны цэнтар эмірату Дубай. Эмірат разьмешчаны ў паўднёвай частцы Пэрсыдзкага заліва на Арабійскім паўвостраве, і мае самую вялікую колькасьць насельніцтва й зьяўляецца другой па велічыні сухапутнай тэрыторыяй па плошчы з усіх эміратаў, пасьля Абу-Дабі[1]. Дубай і Абу-Дабі зьяўляюцца толькі двума эміратамі, якія маюць права вета на крытычныя пытаньні дзяржаўнай важнасьці ў заканадаўстве краіны[2]. Дубай разьмешчаны на паўночным узбярэжжы эмірата.

Раньняе пісьмовае згадваньне пра Дубаі адносіцца да 1095 году, а раньняе паселішча вядомае як горад Дубай датуецца 1799 годам. Аднак афіцыйнай датай заставаньня горада лічыцца 1833 год, калі шэйх Мактум бін Буці Аль Мактум пераканаў 800 чальцоў племені Бані Яс, якія жылі ў тай частцы паўвострава, якая ў цяперашні час разьмешчана ў Саудаўскай Арабіі, перасядіцца да Дубайскага заліва. Тэрыторыя знаходзілася пад уладаў гэтага клану, калі Вялікабрытанія ўзяла на сябе абарону Дубаі ў 1892 годзе[3]. Ягонае геаграфічнае разьмяшчэньне зрабіла горад важным цэнтрам гандлю, і да пачатку XX стагодзьдзя Дубай быў важным портам у рэгіёне. У 1966 годзе ў эміраце была выяўлена нафта, пасьля чаго Дубай і эмірат Катар стварылі новую грашовую адзінку, каб замяніць рупі Пэрсыдзкага заліва. Разьвіцьцё нафтавага сэктара эканомікі прывяло да масавага прытоку замежнай працоўнай сілы, якая хутка пашырылася на 300%, а таксама прыцягнула міжнародныя нафтавыя кампаніі. Сучасны эмірат Дубаі быў створаны пасьля таго, як Вялікабрытанія пакінула гэты раён у 1971 годзе, пасьля чаго Дубай разам з Абу-Дабі й чатырма іншымі эміратамі ўтворылі Аб’яднаныя Арабскія Эміраты. У наступным годзе эмірат Рас эль-Хайма далучыўся да фэдэрацыі, у той час як Катар і Бахрэйн вырашылі застацца незалежнымі дзяржавамі. У 1973 годзе валютны зьвяз з Катарам была распушчаны, а дырхам ААЭ ўведзены на ўсёй тэрыторыі ААЭ. Зона свабоднага гандлю была пабудавана вакол порта Джэбэль Алі ў 1979 годзе, што дазволіла замежным кампаніям мець неабмежаваны імпарт працоўнай сілы й экспарт капіталу. Вайна ў Пэрсыдзкім заліве ў 1990 годзе адмоўна паўплавала на фінансавы сэктар горада, укладчыкі забралі свае грошы, а многія трэйдары адмовіліся ад свайго гандлю ў рэгіёне, але ў далейшым горад зьмяніў палітычнаы клімат і толькі квітнеў.

Сёньня Дубай ператварыўся ў глябальны горад і бізнэсовы цэнтар[4]. Нягледзячы на тое, што эканоміка Дубая была пабудаваны на аснове нафтавай прамысловасьці, бізнэсовая мадэль эмірата значна падтрымлівае эканоміку, у выніку чаго ейныя асноўныя даходы ў цяперашні час атрымоўваюцца ад турызму, рэальнай нерухомасьці й фінансавых паслугаў, як у заходніх краінах[5]. Дубаі ў апошні час прыцягвае ўвагу ўсяго сьвету сваімі інавацыйнымі буйнымі будаўнічымі праектамі й спартыўнымі мерапрыемствамі. Гэтая падвышаная ўвага высьветліла праблему з забесьпячэньнем працоўных правоў і правоў чалавека ў дачыненьні да ягонай у значнай ступені працоўнай сілы з Паўднёвай Азіі[6]. Рынак нерухомасьці Дубая адзачыўся значным пагаршэньнем у 2008 і 2009 гадох у выніку сусьветнага эканамічнага спаду пасьля фінансавай крызы 20072010 гадоў[7].

Гісторыя[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Форт эль-Фагідзі, які быў пабудаваны ў 1799 годзе, зараз музэй

Нягледзячы на тое, што каменныя прылады былі знойдзены ў многіх гарадох, але мала вядома пра раньніх жыхароў гэтай тэрыторыі, бо толькі некалькі старажытных паселішчаў было знойдзена[8]. Шматлікія старажытныя гарады ў гэтым рэгіёне зьяўляліся гандлёвымі цэнтрамі паміж усходнім і заходнім сьветамі. Рэшткі старажытных мангравых балотаў, датаваных 7000 годам да н. э., былі выяўленыя падчас будаўніцтва каналізацыйных лініяў паблізу Тэхналягічнага парку Дубая. Тэрыторыя пакрылася пяском каля 5000 гадоў назад, калі ўзбярэжжа адступіла унутр, стаўшы часткай берагавой лініі горада[9]. Вырабы керамікі папярэдняга даісламскага часу былі знойдзеныя ў гэтым месцы, якія датуюцца III і IV стагодзьдзямі. Да прыняцца ісламу, людзі ў гэтым рэгіёне пакланяліся паганцкаму богу Бажару[10]. Бізантыйская й Сасанідзкая імпэрыі, вялізныя дзяржавы таго часу, мелі вялізны ўплыў у гэтым рэгіёне, а Сасанідзкая імпэрыя нават кантралявала большую ягоную частку. Пасьля распаўсюджваньня ісламу ў рэгіёне ўлада Сасанідаў паслабела, а потым і зусім зьнікла й тэрыторыя сучаснага горада перайшла пад уладу Амэядзкага халіфату. Раскопкі музэя Дубая ў раёне Эль-Джумайры выявілі некалькі артэфактаў пэрыяду панаваньня Амэядаў.

Раньняе пісьмовае згадваньне пра Дубай датуецца 1095 годам у «Кнізе геаграфіі» андалюска-арабскага географа Абу Абдула эль-Бакры. Купец штучнага жэмчугу Гаспэра Бальбі наведаў гэты раён у 1580 годзе й адзначыў горад, як месца здабычы жэмчугу для ягонай прамысловасьці[11]. З 1799 году на гэтым месцы існавала паселішча, вядомае як Дубай[12]. У пачатку XIX стагодзьдзя, Абу эль-Фаласа стварыў эмірат Дубай, які заставаўся залежным ад Абу-Дабі да 1833 году. 8 студзеня 1820 году, шэйх Дубая й іншыя шэйхі ў рэгіёне падпісалі «Генэральную марскую дамову» з брытанскім урадам. У 1833 годзе, пасьля племянной варожасьці, дынастыя Аль Мактум пакінула сваю прарадзіму ля гораду Абу-Дабі й хутка заняла Дубай без супраціву[13].

Дубай патрапіў пад абарону Злучанага Каралеўства паводле «эксклюзіўнага пагадненьня» 1892 году, у якім Вялікабрытанія дамовіліся абараніць Дубай ад Асманскай імпэрыі. Дзьве катастрофы здарыліся ў горадзе на працягу 1800-х гадоў. Па-першае, ў 1841 годзе, вылілася эпідэмія воспы ў населеным пункце Бар-Дубай, змушаючы жыхароў пераехаць на ўсход у горад Дэйр. Затым, у 1894 годзе, агонь ахапіў Дэйр і зьнішчыў большасьць дамоў[14]. Тым ня менш, геаграфічнае становішча горада працягвала прыцягваць гандляроў і купцоў з усяго рэгіёну. Да таго ж эмір Дубая, імкнучыся прыцягнуць замежных гандляроў, зьнізіў падаткі на гандлёвую дзейнасьць, якія завабілі гандляроў Шарджу й Бандары Лінгі, якія на той час зьяўляліся асноўнымі цэнтрамі гандлю ў рэгіёне. Шмат пэрсыдзкіх гандляроў пераехала ў Дубай у гэтыя часы.


Геаграфічная блізкасьць Дубая да Ірану дала важны штуршок да разьвіцьця гандлю. Горад Дубай быў важным портам захаду для замежных гандляроў, галоўным чынам тых з Ірана, многія зь якіх у рэшце рэшт пасяліліся ў горадзе. Да пачатку XX стагодзьдзя, гэта быў важны порт, ён быў вядомы за свой ​​экспарт жамчужанамі да 1930 году. Гандаль жамчужынамі значна скараціўся падчас Першай сусьветнай вайны, а потым і Вялікай дэпрэсіі ў 1930-х гадох. З развалам прамысловасьці жэмчугу, Дубай запаў у глыбокую дэпрэсію й многія жыхары галадалі альбо мігравалі ў іншыя часткі Пэрсыдзкага заліва.

З першых дзён з моманту свайго стварэньня, Дубай стала меў канфлікты з Абу-Дабі. У 1947 годзе пагранічная спрэчка паміж Дубаем і Абу-Дабі ў паўночным сэктары іхняй агульнай мяжы, перарос у вайну[15]. Аднак брытанцы, якія дзейнічалі як арбітражны бок, здолелі стварыць буфэрную мяжу, што прывяло да часовага спыненьня ваенных дзеяньняў[16]. Сеткі разьмеркаваньня электраэнэргіі, тэлефоннай сувязі, а таксама будаўніцтва аэрапорта было зьдзейсьнена ў Дубаі ў 1950-х гадоў, калі брытанцы перанеслі свае мясцовыя адміністрацыйныя памяшканьні туды з Шарджа[17]. Пасьля доўгіх гадоў дасьледаваньняў, пасьля таго як у суседнім Абу-Дабі былі зроблены буйныя знаходкі нафты, нафта была ў рэшце рэшт выяўлена й у Дубаі ў 1971 годзе, аднак і ў значна меншых колькасьцях, пасьля чаго горадам падаваліся ільготы для міжнародных нафтавых кампаніяў. Адкрыцьцё нафты прывяло да масіўнага прытоку замежных працоўных, у асноўным індыйцаў і пакістанцаў. У пэрыяд з 1968 па 1975 гады насельніцтва горада вырасла больш чым на 300%[18].

Геаграфія[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Пустэльня ў эміраце Дубай

Дубай разьмешчаны на ўзьбярэжжы Пэрсыдзкага заліва ў Аб’яднаных Арабскіх Эміратах і знаходзіцца прыблізна на 16 мэтраў вышэй за ўзровень мора. Дубай разьмешчаны непасрэдна ў Арабійскай пустэльні. Тым ня менш, тапаграфія Дубая значна адрозьніваецца ад паўднёвай часткі ААЭ у тым, што большая частка пэйзажу горада адзначаецца пясковымі тыпамі пустэльняў, у той час як жвір дамінуе на большай частцы пустэльняў паўднёвага рэгіёну краіны[19]. Пясок складаецца ў асноўным з дробненай абалонкі й каралаў і такім чынам ёсьць вельмі чыстым і белым. На ўсходзе ад горада, саланчаковыя прыбярэжныя раўніны, вядомая як сакба, саступаюць месца з поўначы на ​​поўдзень выдмам. Далей на ўсход выдмы ёсьць большымі і маюць адценьнем чырвонага аксыду жалеза.

Плоская пясковая пустэльня зьмяняецца на захадзе гарамі Хаджар, якія праходзяць уздоўж мяжы Дубая з Аманам. Заходні ланцуг Хаджар мае засушлівы, вышчэрблены пэйзаж, чые горы падымаюцца да 1300 мэтраў у некаторых месцах. Дубай не мае натуральных рэкаў ці аазісаў, аднак, Дубай мае натуральную бухту, якая ёсьць досыць глыбокай для ўваходу ў яе вялікіх судоў. Дубай таксама мае некалькі водных крыніцаў на захадзе ў гарах эль-Хаджар. Бязьмежнае мора пясковых выдмаў ахоплівае большую частку паўднёвага Дубая, і ў канчатковым выніку працягваецца ў пустэльні вядомай як Руб аль-Халі. Сэйсьмічна, Дубай знаходзіцца ў вельмі стабільнай зоне. Да бліжэйшай сэйсьмічнай нестабільнай зоны каля 200 км і наўрад ці ёсьць якія-небудзь сэйсьмічныя ўздзеяньні на Дубай[20]. Экспэрты таксама прагназуюць, што магчымасьці назіраньня цунамі ў рэгіёне таксама мінімальныя, таму што Пэрсыдзкі заліў ня досыць глыбокі, каб выклікаць цунамі.

Клімат[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Дубай мае вельмі гарачы сухі клімат. Лета ў Дубаі вельмі гарачае, ветранае й сухое, з высокай сярэдняй тэмпэратурай каля 40 °C, а ў начныя часы мінімум каля 30 °C. Большасьць дзён у гаду ёсьць сонечнымі. Зіма цёплая з высокай сярэдняй тэмпэратурай ад 23 °C да мінімум 14 °C у начны час. Колькасьць атмасфэрных ападкаў, аднак, расьце ў апошнія некалькі дзесяцігодзьдзяў і дасягае зараз 150 мм у год[21].

Nuvola apps kweather.svg Кліматычныя зьвесткі для Дубая Weather-rain-thunderstorm.svg
Паказьнік Сту Лют Сак Кра Тра Чэр Ліп Жні Вер Кас Ліс Сьн Год
Абсалютны максымум t, °C 31 31 41 41 45 45 47 48 43 40 41 31 48
Сярэдні максымум t, °C 24,0 25,4 28,2 32,9 37,6 39,5 40,8 41,3 38,9 35,4 30,5 26,2 33,4
Сярэдняя t, °C 19,0 20,0 22,5 26,0 30,5 33,0 34,5 35,5 32,5 29,0 24,5 21,0 27,5
Сярэдні мінімум t, °C 14,3 15,4 17,6 20,8 24,6 27,2 29,9 30,2 27,5 23,9 19,9 16,3 22,3
Абсалютны мінімум t, °C 8 7 11 8 17 22 25 25 22 16 13 10 7
Норма ападкаў, мм 15,6 25,0 21,0 7,0 0,4 0,0 0,8 0,0 0,0 1,2 2,7 14,9 88,6
Крыніца: Dubai Meteorological Office

Гарады-сябры[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Славутасьці[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Крыніцы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  1. ^ «United Arab Emirates: metropolitan areas». World-gazetteer.com.
  2. ^ «The Government and Politics of the Middle East and North Africa». D Long, B Reich. p.157
  3. ^ «Give me a break: stop knocking Dubai». London: Telegraph. 16 June 2011.
  4. ^ «The 2008 Global Cities Index». Foreign Policy.
  5. ^ Oil share dips in Dubai GDP. AMEInfo
  6. ^ Mike Davis (2006) «Fear and Money in Dubai», New Left Review 41, pp. 47–68
  7. ^ «Job losses hasten property decline in Dubai but medium-long term outlook upbeat». Propertywire.com.
  8. ^ «History and Traditions of the UAE»
  9. ^ «The old...turned new». Gulf News.
  10. ^ Ibrahim Al Abed, Peter Hellyer (2001). «United Arab Emirates: A perspective». Trident Press. ISBN 978-1-900724-47-0.
  11. ^ «The Coming of Islam and the Islamic Period in the UAE». King, Geoffrey R.
  12. ^ «Dubayy». Encyclopædia Britannica. 2008
  13. ^ «United Arab Emirates» (PDF).
  14. ^ Luiza Karim. «Modernity and tradition in Dubai architecture». Alshindagah.com.
  15. ^ «The UAE: Internal Boundaries And The Boundary With Oman». Archived Editions. Walker, J.
  16. ^ «The Middle East and North Africa». Schofield, C. p 175
  17. ^ «Dubai City». Melamid, Alexander. Jul 1989
  18. ^ «Historic population statistics» (PDF)
  19. ^ Simon Aspinall. «Environmental Development and Protection in the UAE».
  20. ^ «Far enough from the fault lines». The National
  21. ^ «Climate in Dubai across the year». Dubai Meteorological office.
  22. ^ «Twinning agreement brings a taste of Spain to Dubai UAE – The Official Web Site – News». Uaeinteract.com.
  23. ^ «Dubai, Detroit ink sister-city accord UAE – The Official Web Site – News». Uaeinteract.com.
  24. ^ «Dubai, Granada discuss cooperation UAE – The Official Web Site – News». Uaeinteract.com.
  25. ^ «Los Angeles cultural body takes Dubai as sister city UAE – The Official Web Site – News». Uaeinteract.com.
  26. ^ «Dubai partners with the U.S. city of Phoenix UAE – The Official Web Site – News». Uaeinteract.com.
  27. ^ «Dynamic Busan – City Government – Sister Cities – Dubai». English.busan.go.kr

Вонкавыя спасылкі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Commons-logo.svg  Дубайсховішча мультымэдыйных матэрыялаў