Жабінка

Жабінка
Герб Жабінкі Сьцяг Жабінкі
Першыя згадкі:	1816
Горад з:	1871
Вобласьць:	Берасьцейская
Раён:	Жабінкаўскі
Насельніцтва:	13 000 (2008)
Тэлефонны код:	+375 1641
Паштовы індэкс:	225101, 225102, 225110
Геаграфічныя каардынаты:	52°12′02″ пн. ш. 24°01′24″ у. д.
Жабінка на мапе Беларусі Жабінка

Жа́бінка — горад у Берасьцейскай вобласьці Беларусі, пры ўпадзеньні рэчкі Жабінка ў Мухавец. Адміністарцыйны цэнтар Жабінкаўскага раёну. Насельніцтва 13,0 тыс. чал. (2008).

Знаходзіцца за 30 км на паўночны ўсход ад Берасьця. Чыгуначны вузел (кірункі на Берасьце, Бярозу-Картускую і Кобрынь). Аўтамабільныя дарогі на Берасьце, Кобрынь, Камянец.

Этымалёгія назвы

Назва места паходзіць альбо ад расьліны жабнік звычайны, альбо ад малога прытоку Мухаўца, рачулцы Жабінка, якая ўпершыню згадваецца ў гістарычных дакумэнтах XVII ст.

На думку беларускага тапанімісты В. Жучкевіча, у аснове назвы — асабовае імя-мянушка Жаба з вытворнымі ад яго прозьвішчамі.

Герб

На гербе гораду стылізаваныя выява дзьвюх рэчак, Жабінкі і Мухаўца ў месцы іх сутокаў, а таксама жабнік звычайны — тыповая для навакольля водная расьліна.

Гісторыя

• кан. XVIII ст.: заснаваная як мыза (хутар) фальварку Плошча.
• 1816: уладаньне Ганецкіх.
• сяр. ХІХ ст.: маёнтак перайшоў да Трамбіцкіх.
• 1871: афіцыйная дата заснаваньня места — зьявілася станцыя Жабінка Маскоўска-Берасьцейскай чыгункі.
• 1888—1905: праз Жабінку прайшла шаша Федзькавічы — Камянец.
• 1890: у Жабінцы было 30 двароў, 6 крамаў, гасьцініца, пошта, 3 карчмы, царква, сынагога.
• 1897: колькасьць будынкаў узрасла да 45.
• 1901: у Жабінцы збудавалі нафтавы склад для продажу газы, у 1902 — паравы млын, а ў хуткім часе — сукнавальню і лесапільню.
• 1907: пачало дзейнічаць Жабінкаўскае пазыкова-ашчаднае таварыства, якое ўтварылі 47 найбольш заможных жыхароў Жабінкаўшчыны.
• 1921: у складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі, у Збіроскай гміне Кобрынскага павету Палескага ваяводзтва.
• 1928: цэнтар аднайменнай гміны; у Жабінцы адкрыўся касьцёл.
• 1939: у БССР.
• 1959: у Камянецкім раёне.
• 1962—1966: у Кобрынскім раёне.
• 1970: атрымала статус гораду.
• 13 кастрычніка 2007: у месьце прайшлі абласныя «Дажынкі-2007».

Насельніцтва

• 1890 — 282 чал.
• 1897 — 332 чал.
• 1905 — 272 чал.
• 1959 — 2,9 тыс. чал.
• 1989 — 11 тыс. чал.
• 1991 — 11,9 тыс. чал.
• 1998 — 12,5 тыс чал.
• 2006 — 12,8 тыс. чал.
• 2008 — 13,0 тыс. чал.

Адукацыя

У Жабінцы знаходзяцца 3 сярэднія, музычная, дзіцяча-юнацкая спартовая школы, спэцшкола-інтэрнат, 5 дзіцячых дашкольных установаў.

Мэдыцына

Мэдычнае абслугоўваньне месьцічаў зьдзяйсьняюць лякарня і паліклініка.

Культура

Дзенічаюць 4 бібліятэкі, дом культуры.

Спорт

• «Бадзёрасьць» — фізкультурна-аздараўленчы комплекс. Мае дзьве залі для міні-футболу, баскетболу, валейболу, вялікага тэнісу. Два басэйны (для дарослых і для дзяцей), трэнажорная заля зь вялікай колькасьцю розных трэнажораў, баксэрскі рынг.

У гэтым, адным з найбуйнейшых у Берасьцейскай вобласьці, фізкультурна-аздараўленчым комплексе дзейнічаюць спартовыя сэкцыі для дзяцей і падлеткаў па таэквандо, валейболу, боксу, лёгкай атлетыцы, плаваньню, міні-футболу, паліятлёну. Маецца некалькі сталоў для малога тэнісу, більярдавы стол. Саўна.

У Жабінцы праводзяцца міждзяржаўныя турніры і розныя спаборніцтвы.

Забудова

Найстаражытнейшая вуліца Жабінкі — імя Т. Касьцюшкі (цяпер вул. Леніна), забудаваная ў асноўным прыватнымі драўлянымі дамамі і крамамі.

Сучаснае места разьвіваецца ў паўднёва-ўсходнім кірунку ўздоўж чыгункі, якая падзяляе мескую тэрыторыю на 2 часткі: паўднёвую — жылую і паўночную — прамысловую. У паўночна-заходняй частцы за чыгункай разьмешчанае мястэчка цукровага заводу. Тут пабудаваныя 3—5-павярховыя жылыя дамы, школа, дзіцячы садок-ясьлі, крамы, камбінат побытавага абслугоўваньня і інш. Архітэктурна-плянавальную структуру места вызначаюць вуліцы Кірава, Волі, Шашэйная, Піянэрская, Камсамольская, якія ўтвараюць разам зь іншымі вуліцамі невялікія кварталы. Будынкі адміністрацыйна-грамадзкіх і культурна-асьветных установаў сканцэнтраваныя на вул. Кірава — галоўнай вуліцы места і цэнтральнага пляца на ёй. Тут месцяцца будынкі райвыканкама, Дома культуры, кінатэатра, вузла сувязі, навучальна-вытворчага камбіната, лякарні, паліклінікі, унівэрмага, камбіната побытавага абслугоўваньня, рэстарана, сталоўкі Жабінкаўскай дыстанцыі шляху і інш. Да цэнтральнага пляца прылягае парк.

Капітальная забудова галоўным чынам засяроджаная на вуліцах Кірава і Волі. Тут збудаваныя 3—5-павярховыя жылыя дамы. Да вул. Кірава ў паўднёвай частцы прылягае новы мікрараён, які забудоўваецца сучаснымі добраўпарадкаванымі жылымі дамамі. Тут пабудаваныя крамы, дзіцячы садок і інш. Генэральным плянам, распрацаваным у 1978 року Беларускім навукова-досьледным і праектным інстытутам местабудаўніцтва, прадугледжваюцца разьвіццё места на ўсход уздоўж правага берага р. Мухавец, забудова шматпавярховымі жылымі дамамі цэнтральнай часткі места, індывідуальная жылая забудова (у т.л. катэджавага тыпу) заходняй часткі.

Эканоміка

Прадпрыемствы харчовай, будаўнічых матэрыялаў прамысловасьці.

• ААТ «Жабінкаўскі цукровы завод» — адзін з чатырох існых у Беларусі цукровых заводаў. Дата заснаваньня «Жабінкаўскага цукровага заводу» — 20 студзеня 1963 р.
• ААТ «Жабінкаўскі камбікормавы завод» — буйны вытворца камбікормаў і кормаў для хатніх жывёлаў з гандлёвай маркай «Рэкс»

Турыстычная інфармацыя

Спыніцца можна ў мескай гасьцініцы.

Выдатныя мясьціны

• Царква Покрыва Прасьв. Багародзіцы (1885).
• Касьцёл Сьв. Язэпа (1999).
• Чыгуначная станцыя (1920-я).
• Магіла 9 салдатаў Арміі Краёвай з атраду Батра І Першай Палескай Акругі АК, палеглых 27 кастрычніка 1943 году ў барацьбе зь немцамі каля недалёкіх Сяхновічаў Малых. Пахаваныя ў ёй п. ін. пор. Станіслаў Мураўскі, мянушка — «Станіслаў» і шэф атраду, ст. сярж. Язэп Казімерчак, мянушка — «Бзура».

Страчаная спадчына

• Касьцёл (1920-я).

Літаратура

• Памяць: Гіст.-дакум. хроніка Жабінкаўскага раёна / Рэд. Р. Я. Смірноў. — Мн.: Ураджай, 1998. — 510 с.: іл.
• Вялікае княства Літоўскае: Энцыклапедыя. У 3 т. / рэд. Г. П. Пашкоў і інш. Т. 1: Абаленскі — Кадэнцыя. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2005. — 684 с.: іл. ISBN 985-11-0314-4.
• Жабінка Жабінка // Нашы гарады: грамадска-палітычнае даведачнае выданне / У. А. Малішэўскі, П. М. Пабока. — Мн.: Народная асвета, 1991. — 303 с.: фота. — ISBN 5-341-00240-7.
• Żabinka // Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. Tom XIV: Worowo — Żyżyn. — Warszawa, 1895. S. 716
• Жабинка // Туристская энциклопедия Беларуси / редкол. Г. П. Пашков [и др.]; под общ. ред. И. И. Пирожника. — Мн., 2007.— 648 с. ISBN 978-985-11-0384-9.

Вонкавыя спасылкі

• м. Жабінка на Radzima.org
• Жабінка: агульныя звесткі, гісторыя, герб