Заблудаў

Заблудаў
Zabłudów
Герб Заблудава Сьцяг Заблудава
Першыя згадкі:	XVI ст.
Ваяводзтва:	Падляскае
Павет:	Беластоцкі
Мэр:	Яцэк Люлевіч
Плошча:	14,3 км²
Насельніцтва:	2452 (2008)
Часавы пас: • летні час:	UTC+1 UTC+2
Тэлефонны код:	+(48) 85
Паштовы індэкс:	16-060
Аўтамабільны код:	BIA
Геаграфічныя каардынаты:	53°01′ пн. ш. 23°20′ у. д.
Заблудаў на мапе Польшчы Заблудаў
Галерэя здымкаў у Wikimedia Commons
http://www.zabludow.pl/

Заблудаў (па-польску: Zabłudów) — места ў Беластоцкім павеце Падляскага ваяводзтва Польшчы. Сядзіба меска-сельскай гміны Заблудаў. Насельніцтва 2452 чал. (2008).

Знаходзіцца за 20 км на поўдзень ад Беластоку.

Гісторыя

Паселішча ўзьнікла ў час калянізацыі Блудаўскай пушчы. З 1513 году Заблудаў уваходзіў у Падляскага ваяводзтва Вялікага Княства Літоўскага. У 1553 годзе ў месьце ўжо існаваў касьцёл, праводзіліся кірмашы; знаходзіўся ў валоданьні Хадкевічаў. У 1563 годзе Рыгор Хадкевіч заснаваў тут Усьпенскую царкву. У 1568—1570 гадох у месьце дзейнічала Заблудаўская друкарня, заснаваная І. Фёдаравым і П. Мсьціслаўцам. У XVI ст. тут пачалі сяліцца габрэі і шаляндзкія эмігранты (шкоты).

Згодна з умовамі Люблінскай уніі (1569) апынуўся ў складзе Каралеўства Польскага. З 1598 году і да пач. XIX ст. — у валоданьні біржанска-дубінкаўскай галіны роду Радзівілаў, пры якіх ператварыўся ў значны асяродак Рэфармацыі. 7 красавіка 1654 году атрымаў герб «у блакітным полі срэбны алень, паміж рагамі якога срэбны герб „Касьцеша“, на алені залатая гунька з чорным аднагаловым арлом». У 1659 годзе ўпершыню згадваецца Заблудаўскі Ўсьпенскі манастыр. У 2-й пал. XVII ст. пры манастыры дзейнічалі школа, бібліятэка і шпіталь. У 1695—1744 гадох места знаходзілася ў складзе Нойбурскіх маёнткаў. Зь сяр. XVIII ст. Заблудаўскі манастыр пачаў занепадаць (скасаваны ў 1824 годзе).

У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795) апынуўся ў складзе Прусіі, з 1807 году — у складзе Расейскай Імпэрыі; мястэчка Беластоцкага павету Гарадзенскай губэрні.

З 1921 году — у складзе Польскай Рэспублікі.

Зь лістападу 1939 году — у складзе БССР. У 1940—1941 і 1944 гадох — цэнтар Заблудаўскага раёну Беластоцкай вобласьці БССР.

У 1941—1944 гадох знаходзіўся пад нямецкай акупацыяй.

16 жніўня 1945 году ўлады СССР перадалі Заблудаў Польскай Народнай Рэспубліцы.

У 1965 годзе ў мястэчку адбыўся Заблудаўскі цуд.

Насельніцтва

З XVI ст. у Заблудаве пачалі сяліцца жыды, якія напрыканцы XIX ст. складалі 60% жыхароў мястэчка. Гэтую супольнасьць ліквідавалі нацысты ў час нямецкай акупацыі (каля 1,4 тысячаў чалаве вывезьлі да лягэру сьмерці ў Трэблінцы ў 1942 годзе). Увогуле, у час вайны мястэчка зьнішчылі на 50%; прыкладам, 24 чэрвеня 1941 году спалілі найбольш каштоўны здабытак Заблудава — вялікую драўляную сынагогу 1646 году.

Турыстычная інфармацыя

Драўляная сынагога

Выдатныя мясьціны

• Капліца могілкавая Сьв. Марыі Магдалены (2-я пал. XVIII ст.)
• Касьцёл Сьвв. Апп. Пятра й Паўла (1805—1840)
• Могілкі габрэйскія
• Могілкі старыя каталіцкія. Капліца Сьв. Роха (1850)
• Парк (2-я пал. XIX ст.)
• Царква Усьпеньня Прасьв. Багародзіцы (1847—1855)

Страчаная спадчына

• Сынагога (XVII ст.)
• Сядзіба (2-я пал. XIX ст.)

Галерэя

• 

  Царква Усьпеньня Прасьв. Багародзіцы

• 

  Царква, інтэр’ер

• 

  Касьцёл Сьвв. Апп. Пятра й Паўла

• 

  Капліца Сьв. Роха

Літаратура

• Вялікае княства Літоўскае: Энцыклапедыя. У 3 т. / рэд. Г. П. Пашкоў і інш. Т. 1: Абаленскі — Кадэнцыя. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2005. — 684 с.: іл. ISBN 985-11-0314-4.
• Заблудаў // Анатоль Цітоў. Геральдыка беларускіх местаў (XVI — пачатак XX ст.). — Мн.: Полымя, 1998.— 287 с. ISBN 985-07-0131-5.
• Zabłudów // Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. Tom XIV: Worowo — Żyżyn. — Warszawa, 1895. S. 190

Вонкавыя спасылкі

 Заблудаў — сховішча мультымэдыйных матэрыялаў

• м. Заблудаў на Radzima.org