Каціныя

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да: навігацыі, пошуку
Каціныя
Jaguar head shot.jpg
Ягуар
Клясыфікацыя
Царства Жывёлы
Тып Хордавыя
Кляса Сысуны
Падкляса Зьвяры
Інфракляса Пляцэнтарныя
Надатрад Ляўразыятэрыі
Атрад Драпежныя
Падатрад Котападобныя
Сямейства Каціныя
Бінамінальная намэнклятура
Felidae
(Fischer, 1817)

Каціныя (па-лацінску: Felidae) — сямейства сысуноў атрада драпежных. Найбольш спэцыялізаваныя з драпежнікаў, прыстасаваныя да здабываньня жывёльнай ежы шляхам падкраданьня, падчэкваньня, радзей перасьледу.

Памеры шырока вагаюцца: ад 34 см і масы 1 кг (плямістай-рудая котка) да 3,8 м і больш за 300 кг (тыгр). Канечнасьці пальцаходзячыя, пярэднія — 5-пальцавыя, заднія — 4-пальцавыя. Ва ўсіх відаў, акрамя гепарда і суматранскай коткі, кіпцюры ўцягвальныя. Зубоў менш, чым у астатніх драпежных (28-30), таму пыса кароткая, а галава выглядае круглявай. Зубная сыстэма рэзка выяўленага драпежнага тыпу. Язык пакрыты дробнымі, завостранымі рагавымі смочкамі, якія дапамагаюць каціным саскабляць мяса з касьцей і чысціць поўсьць. Хвост у большасьці відаў доўгі. Афарбоўка ад шэрай да рудавата-бурай, як правіла з палосамі, плямамі, плямкамі або разеткамі. Валасяное покрыва нізкае, больш пухнатае ў паўночных і высакагорных відаў. З органаў пачуцьцяў лепш разьвітыя слых і зрок; нюх слабейшы. Коткі здольныя чуць вельмі высокія гукі — частатой да 80 000 Гц (чалавек да 20 000 Гц).

Лад жыцьця пераважна змрочны і начны. Жывуць у адзіночку ці сем’ямі; львы ўтвараюць прайды. Дробныя віды размножваюцца штогод або часьцей (свойскі кот); буйныя — раз у 2-3 гады. Дзіцянятаў у дробных відаў да 5-6, у буйных 2-4. Дзіцяняты нараджаюцца сляпымі і бездапаможнымі. Выхоўвае дзіцянятаў маці, бацька клапоціцца пра іх толькі ў рэдкіх выпадках. Працягласьць жыцьця да 30 гадоў.

Клясыфікацыя[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Род Лацінскі назоў беларускае слова Заўвага
Leopardus Leopardus colocolo пампасавы кот
Leopardus Leopardus geoffroyi дзікі кот Жафруа
Leopardus Leopardus guigna кодкод
Leopardus Leopardus jacobitus андзкая котка
Leopardus Leopardus pardalis ацэлот
Leopardus Leopardus tigrinus анцыла
Leopardus Leopardus wiedii маргай
Leptailurus Leptailurus serval сэрвал
Neofelis Neofelis diardi пантэра барнэйская
Neofelis Neofelis nebulosa пантэра дымчатая
Otocolobus Otocolobus manul манул
Pardofelis Pardofelis marmorata кот мармуровы
Pardofelis Pardofelis temminckii кот залацісты
Prionailurus Prionailurus bengalensis кот бенгальскы
Prionailurus Prionailurus planiceps кот суматранскы
Prionailurus Prionailurus rubiginosus кот пляміста-рыжы
Prionailurus Prionailurus viverrinus кот-рыбак
Profelis Profelis aurata залатая котка
Puma Puma concolor пума
Puma Puma yagouaroundi ягуарундзі
Гепарды Acinonyx jubatus гепард
Каракалы Caracal caracal каракал
Катапумы Catopuma badia кот калімантанскі
Коткі Felis chaus чаротавы кот
Коткі Felis margarita барханны кот
Коткі Felis nigripes кот чорнаногі
Коткі Felis silvestris кот лясны
Коткі Felis silvestris кот лясны
Рысі Lynx canadensis рысь канадзкая
Рысі Lynx lynx рысь эўрапейская
Рысі Lynx pardinus гішпанская рысь
Рысі Lynx rufus рудая рысь
Пантэры Panthera leo леў
Пантэры Panthera onca ягуар
Пантэры Panthera pardus леапард
Пантэры Panthera tigris тыгр
Пантэры Panthera uncia Барс

Крыніцы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  • Stephen J. O'Brien and Warren E. Johnson (2007) The Evolution of Cats.

Літаратура[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  • Назовы жывёл / Смоліч Ар.. — Менск: Інстытут Беларускае Культуры, 1927. — (Беларуская навуковая тэрміналёгія). — ISBN 1392-9682

Commons-logo.svg  Каціныясховішча мультымэдыйных матэрыялаў