Клімавічы

Клімавічы
Герб Клімавічаў Сьцяг Клімавічаў
Горад з:	1777
Вобласьць:	Магілёўская
Раён:	Клімавіцкі
Насельніцтва:	14 600 (2008)
Часавы пас:	UTC+3
Тэлефонны код:	+375 2244
Паштовы індэкс:	213632, 213633, 213634, 213635
Аўтамабільны код:	6
Геаграфічныя каардынаты:	53°37′ пн. ш. 31°57′ у. д.
Клімавічы на мапе Беларусі Клімавічы
Галерэя здымкаў у Wikimedia Commons

Клі́мавічы — места ў Беларусі, на рацэ Калініца. Адміністрацыйны цэнтар Клімавіцкага раёну Магілёўскай вобласьці. Насельніцтва 14,6 тыс. чал. (2008). Знаходзяцца за 124 км на паўднёвы ўсход ад Магілёва. Чыгуначная станцыя на лініі Ворша — Унеча, аўтамабільныя дарогі злучаюць места з Крычавам, Касьцюковічамі, Хоцімскам.

Гісторыя

Упершыню Клімавічы згадваюцца ў XIV ст. у дакумэнце, зьвязаным з родам Асмалоўскіх. Пад 1581 паселішча значыцца як вёска ў Амсьціслаўскім ваяводзтве, уладаньне Мацея Глінскага. Цягам XVІІ—XVІІІ ст. стст. мясьціна ўваходзіла ў склад Крычаўскага староства, аднак увесь час знаходзілася ў пасэсіі ў розных шляхецкіх родаў.

Плян места, 1839

У 1626 у Клімавічах заснавалі кляштар дамініканаў. У Трынаццацігадовую вайну (1654—1667) паселішча пацярпела да маскоўскіх захопнікаў. З 1720 мясьцінай валодалі Бялецкія, з 1758 году — Галынскія. У 1765 Клімавічы зрабіліся цэнтрам невялікага нягродавага староства. Мястэчка знаходзілася на левым беразе рэчкі Каленіца і мела радыяльнае плянаваньне, цэнтрам якога быў пляц з касьцёлам.

У выніку першага падзелу Рэчы Паспалітай (1772) Клімавічы апынуліся ў складзе Расейскай імпэрыі, дзе ў 1777 атрымалі статус места і зрабіліся цэнтрам павету Беларускай, потым Магілёўскай губэрні. 16 жніўня 1781 места атрымала ўласны герб: «у блакітным полі залатая пчала». У 1804 тут знайшлі буйны скарб антычных манэтаў (імаверна, II ст. н. э.). У 1850-я у Клімавічах існаваді 3 гарбарні, 5 пачатковых навучальных установаў, бібліятэка, лякарня, аптэка. Паводле вынікаў перапісу (1897) — 18 вуліцаў, 2 плошчы, 750 будынкаў, 3 царквы, 3 малітоўныя дамы, чатыры вучэльні, друкарня, лякарня.

1 студзеня 1919 згодна з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі Клімавічы ўвайшлі ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала места разам зь іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР. У 1924 Клімавічы вярнулі БССР, дзе яны зрабіліся цэнтрам Калінінскай акругі, у якую ўвайшлі 10 раёнаў (з 1938 цэнтар раёну). У 1929—1930 празь места прайшла чыгунка. У Другую сусьветную вайну з 10 жніўня 1941 да 28 верасьня 1943 Клімавічы знаходзіліся пад нямецкай акупацыяй. У выніку катастрофы на Чарнобыльскай атамнай станцыі (1986) значная частка тэрыторыі раёну была забруджаная радыеактыўнымі выкідамі. 28 лютага 2001 адбылося афіцыйнае зацьверджаньне мескіх гербу і сьцяга.

• Места на старых здымках
• 

  Альтанка

• 

  Вучэльня

• 

  Царква

• 

  Вуліца

Насельніцтва

• XIX стагодзьдзе: 1897 — 4714 чал., у тым ліку 50,2% праваслаўных, 1,5% каталікоў, 47,9% юдэяў
• XX стагодзьдзе: 1939 — 9,6 тыс. чал.; 1959 — 11,6 тыс. чал.; 1970 — 12,7 тыс. чал.; 1991 — 16,5 тыс. чал.; 1997 — 17,3 тыс. чал.
• XXI стагодзьдзе: 2004 — 16,0 тыс. чал.; 2006 — 15,1 тыс. чал.; 2008 — 14,6 тыс. чал.

Адукацыя

У Клімавічах працуюць сельскагаспадарчы тэхнікум, ПТВ, 4 сярэднія, музычная, спартовая школы,

Культура

Дзейнічаюць дом культуры, 6 клюбаў, 4 бібліятэкі, краязнаўчы музэй.

Мэдыі

Выдаецца раённая газэта «Родная ніва».

Забудова

Сучасная тэрыторыя Клімавічаў разьмяшчаецца каля рэчкі Калініца. Збудаваны жылы масіў з 2-4-павярховай забудовай. Сфармаваўся мікрараён з 4-5-павярховымі пабудовамі.

Эканоміка

Прадпрыемствы харчовай, будаўнічых матэрыялаў прамысловасьці.

Пералік прамысловых прадпрыемстваў Клімавічаў
РУП «Клімавіцкі лікёра-гарэлкавы завод» ААТ «Клімавіцкі камбінат хлебапрадуктаў» філія «Клімавіцкі хлебазавод» РУВП «Магілёўхлебпрам» філія «Клімавіцкі» ААТ «Амсьціслаўскі масларобна-сыраробны завод» цэх вытворчасці вапны ВРУП «Беларускі цэмэнтавы завод». ВПУП «Клімавіцкае прадпрыемства шпалапрадукцыі і будматэрыялаў».

Турыстычная інфармацыя

Рэчка Калініца ў месьце

Дзейнічае Клімавіцкі краязнаўчы музэй. З 2001 у месьце праводзіцца Міжнародны фэстываль дзіцячай творчасьці «Залатая пчолка». Спыніцца можна ў гасьцініцы «Сяброўства».

Выдатныя мясьціны

• Гістарычная забудова (кан. ХІХ — пач. ХХ стст.; фрагмэнты)
• Могілкі габрэйскія
• Царква Сьв. Міхала Арханёла (2-я пал. ХІХ ст.)

Страчаная спадчына

• Касьцёл і кляштар дамініканаў (XVII ст.)

Літаратура

• Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 4: Кадэты — Ляшчэня / Беларус. Энцыкл.; Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (галоўны рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн.: БелЭн, 1997. — 432 с.: іл. ISBN 985-11-0041-2.
• Вялікае княства Літоўскае: Энцыклапедыя. У 3 т. / рэд. Г. П. Пашкоў і інш. Т. 2: Кадэцкі корпус — Яцкевіч. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2005. — 788 с.: іл. ISBN 985-11-0378-0.
• Цітоў А. Геральдыка беларускіх местаў (XVI — пачатак XX ст.). — Мн.: Полымя, 1998.— 287 с. ISBN 985-07-0131-5.
• Klimowicze // Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. Tom IV: Kęs — Kutno. — Warszawa, 1883. S. 152—153.

Вонкавыя спасылкі

 Клімавічы — сховішча мультымэдыйных матэрыялаў

• м. Клімавічы на Radzima.org
• Здымкі на Globus.tut.by