Кот д’Івуар

Кот д'Івуар République de Côte d'Ivoire
(Сьцяг) (Герб)
Нацыянальны дэвіз: «Unity, Discipline and Labour» («Адзінства, дысцыпліна і праца»)
Дзяржаўны гімн «L'Abidjanaise»
Афіцыйная мова	француская
Сталіца	Ямусукра
Найбуйнейшы горад	Абіджан
Форма кіраваньня прэзыдэнт прэм'ер-міністар	рэспубліка Ларан Гбагбо Гіём Саро
Плошча  • агульная  • адсотак вады	68-е месца ў сьвеце 322 460 км² 1,4
Насельніцтва  • агульнае (2009)  • шчыльнасьць	56-е месца ў сьвеце 20 617 068 63,9/км²
СУП  • агульны (2008)  • на душу насельніцтва	98 месца ў сьвеце $34,104 млрд $1642
Валюта	Франк КФА (XOF)
Часавы пас	GMT (UTC+0)
Незалежнасьць — ад Францыі	7 жніўня 1960
Аўтамабільны знак	CI
Дамэн верхняга ўзроўню	.ci
Тэлефонны код	+225

Рэспубліка Кот д’Івуар (па-француску: République de Côte d'Ivoire — краіна ў Заходняй Афрыцы, мае выхад да Гвінэйскай затокі. Мяжуе з Лібэрыяй (716 км), Гвінэяй (610 км), Малі (532 км), Буркіна-Фасо (584 км) і Ганай (668 км).

Гісторыя

На тэрыторыі сучаснага Кот д’Івуару ў 1 тысячагодзьдзі зьявіліся першыя людзі. Першапачаткова гэта былі плямёны пігмэяў, потым зьявіліся і іншыя народы.

Першыя эўрапейцы зьявіліся на ўзьбярэжжы ў XV стагодзьдзі. Сярод іх былі і партугальцы, і галяндцы, і датчане. Калянізацыя пачалася з прыходам у сярэдзіне ХІХ стагодзьдзя французаў. Яны вывозілі адсюль дыямэнты, золата, каву і какава. 10 сакавіка 1893 году Бераг Слановай Косьці быў аб’яўлены калёніяй Францыі, у 1895 годзе далучаны да Францускай Заходняй Афрыкі. Бераг Слановай Косьці пераўтварыўся ў значнага вытворцу кавы і какава для Францыі. У 1934 годзе горад Абіджан быў абвешчаны сталіцай калёніі. Пасьля працяглага пэрыяду барацьбы за незалежнасьць, у 1957 годзе Францыя перадала калёніі мясцовае самакіраваньне. А 7 жніўня 1960 году была абвешчана незалежнасьць рэспублікі Бераг Слановай Косьці. Тым ня менш краіна заставалася сыравінным прыдаткам Францыі.

У 1980-я гады засуха, а таксама неспрыяльная каньюнктура на сусьветным рынку прывяла да значнага эканамічнага спаду. У 1990-я гады былі праведзены эканамічныя рэформы, якія не змаглі спыніць сацыяльную напружанасьць. 25 сьнежня 1999 году ў краіне адбыўся вайсковы пераварот. 19 верасьня 2002 году ў Абіджане ўспыхнула паўстаньне, якое прывяло да грамадзянскай вайны паміж палітычнымі групоўкамі поўначы і поўдня краіны.

Вясной 2007 году атрымалася дасягнуць мірнага пагадненьня.

Палітыка

Кот д’Івуар зьяўляецца рэспублікай. Канстытуцыя была прынятая ў 1960 годзе. Кіраўнік дзяржавы — прэзыдэнт, які выбіраецца на пяцігадовы тэрмін. Заканадаўчая ўлада належыць аднапалатнаму парлямэнту, таксама зь пяцігадовым тэрмінам. Выканаўчая ўлада належыць ураду, які кіруецца прэм’ер-міністрам прызначаемым прэзыдэнтам. Паводле дадзеных міжнародных праваахоўных арганізацыяў, палітычныя правы грамадзянаў краіны значна абмежаваныя.

Адміністрацыйны падзел

Кот д’Івуар падзелены на 19 абласьцей, якія ў сваю чаргу дзеляцца на 58 дэпартамэнтаў.

Вобласьці Кот д’Івуару

	Вобласьць	Цэнтар	Плошча, км²	Насельніцтва (2007), чал.
1.	Агнэбі	Агбавіль	9080	822 592
2.	Бафінг	Туба	8720	203 608
3.	Бас-Сасандра	Сан-Пэдра	25 800	1 202 761
4.	Дэнгуэле	Адзіенэ	20 600	316 045
5.	Мантанэс	Ман	16 600	1 284 657
6.	Фрамаджер	Ганьёа	6900	775 840
7.	Хаўт-Сасандара	Далоа	15 200	1 354 028
8.	Лакс	Ямусукра	8940	681 812
9.	Лагунэс	Абіджан	13 172	4 804 106
10.	Мараху	Буафль	8500	743 621
11.	Моэн-Кавэлі	Гігло	14 150	505 706
12.	Моэн-Камоэ	Абэнгуру	6900	557 086
13.	Нзы-Камоэ	Дзімбокра	19 560	1 038 166
14.	Саванэс	Карога	40 323	1 386 445
15.	Суд-Бандама	Дыво	10 650	942 873
16.	Суд-Камоэ	Абаіса	7278	612 129
17.	Валее-ду-Бандама	Буакэ	28 530	1 523 855
18.	Варадугу	Сегела	21 900	456 708
19.	Занзан	Бандуку	38 000	957 314

Геаграфія

Большая частка паверхні краіны гэта ўзвышшы. На захадзе, на мяжы з Гвінэяй, знаходзіцца горны масыў Німба (самая высокая кропка 1752 м). У паўднёвай частцы, паверхня паступова пераходзіць у прыбярэжныя нізіны. На поўдні краіны клімат экватарыяльны, вільготны, зь сярэднегадавымі ападкамі 1500—2300 мм. На астатняй частцы краіны клімат субэкватарыяльны, ападкі складаюць ад 1000 да 1800 мм. Сярэдняя тэмпэратура ад 24—25°С ў жніўні да 28—30°С у сакавіку. У краіне існуе вялікая колькасьць рэкаў: асноўныя гэта Бамдана, Камоэ, Сасандра. Расьліннасьць саванная. На поўдні краіны растуць экватарыяльныя лясы (каля 22% паверхні). Каля 6% паверхні адведзены пад нацыянальныя паркі, некаторыя зь якіх знаходзяцца ў сьпісе Сусьветнай спадчыны культуры і прыроды ЮНЭСКА.

Эканоміка

Пасьля атрыманьня незалежнасьці ў краіне была праведзена электрыфікацыя, палепшана сетка чыгункі і дарогаў. Большасьць насельніцтва занята ў сельскай гаспадарцы, Кот д’Івуар зьяўляецца сусьветным лідэрам па вытворчасьці какава-бабоў.

Вонкавыя спасылкі

 Кот д’Івуар — сховішча мультымэдыйных матэрыялаў