Кільдзінская саамская мова
| Кільдзінская саамская мова Кӣллт са̄мь кӣлл |
|
| Ужываецца ў | Расеі |
|---|---|
| Рэгіён | Цэнтар Мурманскае вобласьці (Кольская паўвыспа) |
| Колькасьць карыстальнікаў | 353 чалавекі[1] |
| Клясыфікацыя |
Уральская сям’я |
| Афіцыйны статус | |
| Афіцыйная мова ў | — |
| Рэгулюецца | — |
| Код мовы | |
| ISO 639-1 | — |
| ISO 639-2(B) | smi |
| ISO 639-2(T) | smi |
| SIL | sjd |
Кі́льдзінская саа́мская мова — адна з саамскіх моваў, на якой размаўляюць саамы ў цэнтральнай частцы Кольскае паўвыспы, у расейскіх паселішчах Варзіна, Варонье і Лавозера.
Паводле Ўсерасейскага перапісу насельніцтва 2010 году носьбітаў кільдзінскае саамскае мовы налічвалася 353 чалавекі, у 2007 годзе (дадзеныя Ethnologue[2]) — прыкладна 500. Агульная колькасьць кільдзінскіх саамаў склала прыкладна 1000 чалавек.
Часам да кільдзінскае саамскае мовы адносяць акала-саамскую як яе дыялект.
Зьмест |
Характарыстыка мовы [рэдагаваць]
Пісьмовасьць [рэдагаваць]
Напрыканцы 19 стагодзьдзя пачалося выданьне кнігаў на кільдзінскай саамскай мове кірылічным альфабэтам. У 20-ых і 30-ых гадох 20 стагодзьдзя кільдзінскія саамы на хвалі ўсесавецкае лацінізацыі карысталіся лацінскім альфабэтам, які ў 1937 годзе быў зноў заменены на кірыліцу. Але навучаньне на новым альфабэце не пачалося праз пачатак сталінскіх рэпрэсіяў. Сучасны альфабэт для кільдзінскае саамскае мовы ўведзены ў 1982 годзе.
Сучасны выгляд кільдзінскага саамскага альфабэту[3].
| А а | Ӓ ӓ | Б б | В в | Г г | Д д | Е е | Ё ё |
| Ж ж | З з | Һ һ | И и | Й й | Ҋ ҋ | К к | Л л |
| Ӆ ӆ | М м | Ӎ ӎ | Н н | Ӊ ӊ | О о | П п | Р р |
| Ҏ ҏ | С с | Т т | У у | Ф ф | Х х | Ц ц | Ч ч |
| Ш ш | Щ щ | Ъ ъ | Ы ы | Ь ь | Ҍ ҍ | Э э | Ӭ ӭ |
| Ю ю | Я я |
Грамадзкае жыцьцё [рэдагаваць]
У цяперашнія часы мова разьвіваецца дзякуючы міжнароднаму саамскаму супрацоўніцтву.
У некаторых школах сяла Лавозера й Лавозерскага раёну Мурманскае вобласьці мова вывучаецца як прадмэт, таксама мова вывучаецца ў Лавозерскай прафэсійнай вучэльні.
У 1985 годзе пад рэдакцыяй Рымы Куруч выдадзены вялікі кільдзінска-саамска-расейскі слоўнік. З 2003 году ў Мурманскай вобласьці працуе радыё на кільдзінскай саамскай мове. У сакавіку 2011 году ў інкубатары Вікіпэдыі адкрыўся моўны разьдзел на гэтай мове.
Спасылкі [рэдагаваць]
 |
Вікіпэдыя ў інкубатары мае вэрсію на мове кільдзінскай саамскай |
- Кільдзінскі саамскі слоўнік Рымы Куруч(рас.)
- Kildin Saami Vocabulary by Michael Rießler(анг.)
- Kola Saami Documentation Project (KSDP) Куэлнэгк нёарк са̄мь кӣлэ кӣлтидтӭй я о̄ллмэ я̄л уххцей документация(рас.)
Крыніцы [рэдагаваць]
|
||||||||||||||||||||
