Кірыбаці
| Кірыбаці Ribaberikin Kiribati Republic of Kiribati |
|||||
|
|||||
| Нацыянальны дэвіз: «Te Mauri, Te Raoi ao Te Tabomoa» («Здароўе, мір і павага») | |||||
| Дзяржаўны гімн «Teirake Kaini Kiribati» |
|||||
![]() |
|||||
| Афіцыйная мова | Кірыбаці, ангельская | ||||
| Сталіца | Паўднёвая Тарава | ||||
| Найбуйнейшы горад | Паўднёвая Тарава | ||||
| Форма кіраваньня | рэспубліка Анотэ Тонг |
||||
| Плошча • агульная • адсотак вады |
186-е месца ў сьвеце 811 км² 0 |
||||
| Насельніцтва • агульнае (2009) • шчыльнасьць |
197-е месца ў сьвеце 98 000 135/км² |
||||
| СУП • агульны (2009) • на душу насельніцтва |
213 месца ў сьвеце $602 млн $6048 |
||||
| Валюта | Даляр Кірыбаці, Аўстралійскі даляр (AUD) |
||||
| Часавы пас • улетку |
UTC+12 да UTC+14 (UTC+12 да + 14) +12 да +14 (UTC+12 да +14) |
||||
| Незалежнасьць — ад Вялікабрытаніі |
12 ліпеня 1979 |
||||
| Аўтамабільны знак | KIR | ||||
| Дамэн верхняга ўзроўню | .ki | ||||
| Тэлефонны код | +686 | ||||
Кірыба́ці (па-ангельску: Kiribati) — выспавая краіна ў Ціхім акіяне. У склад краіны ўваходзяць 33 каралавыя выспы, якія расьцягнуліся на 3800 км уздоўж экватару. Сюды ўваходзяць выспы трох архіпэлягаў Мікранэзіі і Палінэзіі: выспы Гілбэрта (16 выспаў), выспы Фэнікс (8 выспаў) і выспы Лайн (8 выспаў). 21 з 33 выспаў маюць пастаяннае насельніцтва.
Назва «Кірыбаці» — гэта зьмененая мясцовымі жыхарамі ангельская назва галоўнай групы выспаў — выспаў Гілбэрта.
Зьмест |
Гісторыя [рэдагаваць]
Першыя людзі зьявіліся на выспах паміж 1000 і 1300 гадамі. Наступная хваля фіджыйцаў дапоўніла мікранэзійскую культуру выспаў палінэзійскімі элемэнтамі.
Першыя эўрапейцы зьявіліся тут у XVI стагодзьдзі. Але пастаянныя эўрапейскія паселішчы пачалі зьяўляцца тут у XIX стагодзьдзі, калі на выспах зьявіліся кітабоі і гандляры рабамі. Для мясцовага насельніцтва зьяўленьне прынесла шмат праблемаў, перш за ўсё сьмяротныя хваробы. Таксама ўзьніклі міжпляменныя канфлікты. У 1892 годзе Вялікабрытанія ўсталявала на выспах свой пратэктарат, які ў 1916 годзе быў пераўтвораны ў калёнію Выспы Гілбэрта і Лагуны.
Пад час Другой сусьветнай вайны выспы былі занятыя японскімі войскамі і былі далучаны да японскай лініі абароны ў Ціхім акіяне. У лістападзе 1943 году войскам саюзьнікаў пасьля цяжкіх баёў удалося прарваць японскую лінію абароны, гэты момант лічыцца паваротным у вайне на Ціхім акіяне.
Мясцовае самакіраваньне было ўведзенае на выспах у 1960-х гадах. У 1975 годзе выспы Эліс аддзяліліся ад калёніі і стварылі незалежную краіну — Тувалу. Выспы Гілбэрта атрымалі ўласны ўрад у 1977 годзе, і 12 ліпеня 1979 году атрымалі незалежнасьць з назвай Кірыбаці.
Палітыка [рэдагаваць]
Парлямэнт Кірыбаці мае назву «Maneaba ni Maungatabu», выбіраецца кожныя чатыры гады і складаецца з 36 дэпутатаў. Прэзыдэнт, г. зв. Beretitenti зьяўляецца адначасова і кіраўніком ураду.
Кожная з 21 заселеных выспаў мае ўласны ўрад, які займаецца справамі мясцовага самакіраваньня.
Геаграфія [рэдагаваць]
У склад Кірыбаці ўваходзяць 33 выспы з архіпэлягаў Гілбэрта, Фэнікс, Лайн. Даўжыня ланцугу выспаў з захаду на ўсход складае 3800 км, а шырыня з поўначы на поўдзень каля 2000 км. Клімат на выспах экватарыяльны, пасатны. Усе выспы абкружаныя каралавымі рыфамі.
Адміністрацыйны падзел [рэдагаваць]
Кірыбаці дзеліцца на 6 акругаў:
- Банаба
- Цэнтрыльныя выспы Гілбэрта
- Выспы Лайн
- Паўночныя выспы Гілбэрта
- Паўднёвыя выспы Гілбэрта
- Тарава
У краіне маецца 21 мясцовы ўрад на кожнай з заселеных выспаў.
Эканоміка [рэдагаваць]
Кірыбаці мае невялікія радовішчы карысных выкапняў. На момант атрыманьня незалежнасьці ў 1979 годзе радовішчы фасфатаў, калісьці галоўнай крыніцы прыбытку, былі амаль вычарпаныя. У нашы дні нацыянальны прыбытак забясьпечваецца за кошт экспарту рыбы і копры. У апошнія гады эканоміка выспаў апынулася ў эканамічным крызысе.
Эканамічнаму разьвіцьцю перашкаджаюць нястача кваліфікаванай працоўнай сілы, неразьвітая інфраструктура і вялікая адлегласьць ад сусьветных рынкаў. Турызм прыносіць каля 20% нацыянальнага прыбытку. Значную ролю ў эканоміцы Кірыбаці грае міжнародная дапамога з боку Вялікабрытаніі і Японіі, доля якой складае 25—50% СУП. Колькасьць грошай, якія дасылаюцца кірыбаційцамі, працуючымі за мяжой, дасягае $5 млн штогод.
Вонкавыя спасылкі [рэдагаваць]
Кірыбаці — сховішча мультымэдыйных матэрыялаў
|
||||||||||
