Ляйпцыг
Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі.
Каардынаты:
51°20′ пн. ш. 12°23′ у. д.
| Ляйпцыг Leipzig
|
||||
|
|
||||
| Першыя згадкі | 1015 | |||
| Горад з | 1165 | |||
| Плошча | 297,6 км² | |||
| Насельніцтва - шчыльнасьць |
510 651 (2008) 1716 |
|||
| Тэлефонны код | +49 341 | |||
| Аўтамабільны код | L | |||
| Паштовы індэкс | 04003 - 04357 | |||
| Геаграфічныя каардынаты | 51°20′ пн. ш. 12°23′ у. д. | |||
| Часавы пас - улетку |
+1 +2 |
|||
|
Месцазнаходжаньне Ляйпцыгу
|
||||
Ля́йпцыг — буйнейшае места ў Саксоніі, Нямеччына. Да 1990 года ўваходзіў у склад НДР. Па дадзеных на 28 лютага 2008 года, у Ляйпцыгу пражывае каля 510 тысяч чалавек. Назва горада паходзіць ад славянскай назвы Ліпск (месца, дзе растуць ліпы). Горад знакаміты сваімі кірмашамі, якія адбываюцца тут кожныя 2 гады і збіраюць тысячы наведвальнікаў. Вядомы таксама Ляйпцыгскі кніжны кірмаш.
Зьмест |
[рэдагаваць] Гісторыя
Першыя славянскія паселішчы на тэрыторыі Ляйпцыга пачалі зьяўляцца ў VII - IX стагодзьдзях. У 1015 годзе паселішча Лібзі было ўзгаданае ў кроніках Біскупа Тэтмара фон Мэрсэбурга [1]. Каля 1165 года горад атрымаў грамату "Імпэрскага кірмашовага места".
У 1409 годзе быў заснаваны Ляйпцыгскі унівэрсытэт - 2-гі па старадаўнасьці ў Нямеччыне. Гэта прадвызначыла развіццё места як цэнтра культуры. У горадзе жылі і працавалі такія людзі, як Ёган Бах, Робэрт Шуман, Фрыдрых Шылер. Нарадзіліся кампазітар Рычард Вагнэр і матэматык Готфрыд Ляйбніц.
У 1650 годзе ў Ляйпцыгу была выдадзеная першая штодзённая газэта ў сьвеце. Ляйпцыг стаў цэнтрам кнігадрукаваньня Нямеччыны.
У 1813 годзе каля горада адбылася Бітва Народаў, у гонар якой усталяваны мэмарыял.
У 1839 годзе зь Ляйпцыга ў Дрэздэн была адчыненая першая "доўгая" чыгунка. З таго часу Ляйпцыг стаў важным транспартным вузлом. У Ляйпцыгу зараз знаходзіцца самы вялікі па плошчы чыгуначны тэрмінал у Эўропе.
23 траўня 1863 года Фэрдынанд Ласаль заснаваў у Ляйпцыгу першую працоўную партыю Германіі, якая стала пасьля Сацыял-дэмакратычнай партыяй.
У канцы Другой сусьветнай вайны большая частка места была зьнішчаная ангельскай авіяцыяй падчас бамбаваньняў. 18 красавіка 1945 года, горад быў заняты амэрыканскімі войскамі, а 2 ліпеня быў перададзены пад кантроль савецкага Чырвонага Войска. Пасьля вайны места стала адным з найбуйнейшых гарадоў Нямецкай Дэмакратычнай Рэспублікі.
У 1900 годзе ў Ляйпцыгу была заснаваная Футбольная асацыяцыя Нямеччыны, а ў 2006 годзе ў горадзе адбылося некалькі футбольных матчаў у рамках Кубка Сьвету па футболе - 2006.
[рэдагаваць] Эканоміка
Ляйпцыг зьяўляецца важным прамысловым цэнтрам. Горад мае разьвітыя машынабудаўнічую, электратэхнічную, паліграфічную, тэкстыльную і інш. прамысловасьць. Зьяўляецца буйным міжнародным гандлёвым цэнтрам.
Буйныя кампаніі, якія разьмешчаныя ў горадзе і вакол яго:
[рэдагаваць] Транспарт
Мескі транспарт у Ляйпцыгу складаецца з 14 трамвайных і 62 аўтобусных маршрутаў. [2] Працягласьць дарог - 1673 кілямэтра.
Ляйпцыг знагодзіцца на перакрыжаваньні важных чыгуначных шляхоў з поўдня на поўнач і з усхода на захад. Каля горада знаходзяцца 2 аэрапорта: Leipzig/Halle Airport і Altenburg-Nobitz Airport.
[рэдагаваць] Адукацыя
У Лейпцыгу знаходзіцца адзін са старэйшых эўрапейскіх унівэрсытэтаў - Ляйпцыгскі ўнівэрсітэт, заснаваны ў 1409 годзе. Сярод знакамітых выпускнікоў можна назваць Лява Сапегу, нямецкага паэта і пісьменьніка Ёгана Вольфганга Гётэ, Готфрыда Ляйбніца, Фрыдрыха Ніцшэ, Карла Лібкнэхта, Рычарда Вагнэра.
У Ляйпцыгу ў 1843 годзе была заснаваная музычная кансэрваторыя, пасьля пераўтвораная ва Унівэрсытэт музыкі і тэатра ў Ляйпцыгу. Адным зь яе заснавальнікаў быў Фэлікс Мэндэльсон.
Акадэмія выяўленчага мастацтва была заснаваная ў 1764 годзе.
[рэдагаваць] Культурныя помнікі
- Thomaskirche (Касцёл св. Томаса) - найбольш знакамітая тым, што менавіта ў ёй Ёган Сэбасьцьян Бах працаваў кантарам, і як дом знакамітага хора Thomaner;
- Völkerschlachtdenkmal (мэмарыял Бітвы Народаў): самы вялікі помнік у Эўропе, пабудаваны ў гонар перамогі над Напалеонаўскімі войскамі;
- Gewandhaus - дом знакамітага Gewandhaus Orchestra, гэта трэці будынак з такой назвай.
- Altes Rathaus - старая ратуша была пабудаваная ў 1556 годзе. Зараз там знаходзіцца музэй гісторыі места;
- Neues Rathaus - новая ратуша, пабудаваная на рэштках замка Pleißenburg, у якім праходзілі дэбаты паміж Ёганам Экам і Марцінам Лютэрам у 1519 годзе;
- City-Hochhaus Leipzig (гарадскі хмарачос Лейпцыга) - пабудаваны ў 1972 годзе. Зьяўляецца часткай унівэрсытэта. Гэта самы высокі будынак у Ляйпцыгу.
- Auerbach's Keller (падвал Аўэрбаха) - малады Гётэ еў і піў тут, калі вучыўся ў Ляйпцыгу. Гэта адно зь месцаў дзеі Фаўста, прычым адзінае рэальна існуючае.
- Städtisches Kaufhaus (гарадскі унівэрмаг) - першы будынак для кірмашоў у сьвеце. Зараз зьяўляецца домам для офісаў, невялікіх крамак і рэстаранаў. Нягледзячы на назву, знаходзіцца ў прыватнай ўласнасьці.
- Bundesverwaltungsgericht - Нямецкі фэдэральны адміністрацыйны суд. Быў найвышэйшым дзяржаўным судом паміж 1888 і 1945 гадамі.
Сярод месцаў, на якія варта зьвярнуць увагу можна таксама вылучыць оперу і ляйпцыгскі заапарк, у якім знаходзіцца самая вялікая калекцыя прыматаў у сьвеце. Nikolaikirche (Касцёл св. Мікалая) быў месцам, зь якога пачаліся мірныя дэманстрацыі за ўзьяднаньне Нямеччыны ў 1989 годзе. У Ляйпцыгу таксама знаходзіцца музэй "Дом Шыллера".
[рэдагаваць] Міжнародныя сувязі
Адміністрацыя Лейпцыга падпісала пагадненьні пра братэрства з наступнымі гарадамі:
- Кіеў, Украіна (1961)
- Балоньня, Італія (1962)
- Кракаў, Польшча (1973)
- Брно, Чэхія (1973)
- Ліён, Францыя (1981)
- Тэсалёнікі, Грэцыя (1984)
- Гановэр, Нямеччына (1987)
- Ханджын, Кітай (1988)
- Франкфурт-на-Майне, Нямеччына (1990)
- Бірмінгем, Вялікабрытанія (1992)
- Х'юстан, ЗША (1993)
- Траўнік, Босьнія і Герцагавіна (2003)
Ляйпцыг уваходзіць у сетку эўрапейскіх гарадоў Eurocities.
[рэдагаваць] Ляйпцыг і Беларусь
Трынаццацігадовым хлопчыкам Леў Сапега паступае ў Ляйпцыгскі ўнівэрсытэт дзе вучыцца, пакуль у 1573 годзе вяртаецца на радзіму. Таксама ў Ляйпцыгу вучыўся вядомы рэлігійны дзяяч Мялеці Сматрыцкі, а таксама многія іншыя асобы беларускай гісторыі.
Падрыхтоўкай да паўстаньня 1794 году зь Ляйпцыга і Дрэздэна кіравала група патрыётаў (у іх ліку Гуга Калантай, І. Патоцкі і Тадэвуш Касьцюшка), якія былі вымушаныя выехаць за мяжу (http://asoby.belinter.net/cont.php?x=atk).
[рэдагаваць] Заўвагі
[рэдагаваць] Вонкавыя спасылкі
Ляйпцыг — сховішча мультымэдыйных матэрыялаў
| Раёны ў Саксоніі (да 31 ліпеня 2008) | ||
|---|---|---|
| Анабэрг | Аўэ-Шварцэнбэрг | Баўтцэн | Вайсэрыц | Гёрліц | Дэліч | Дзёбэльн | Дрэздэн | Камэнц | Ляйпцыг (раён) | Ляйпцыг | Лёбаў-Цытаў | Майсэн | Мітвайда | Мульдэнталь | Ніжнесілескі раён Верхняй Лужыцы | Плаўэн | Рыза-Гросэнхайн | Саксонская Швайцарыя | Сярэднія Рудныя Горы | Торгаў-Ошац | Фогтлянд | Фрайбэрг | Хэмніц | Хэмніцэр-Лянд | Хойерсвэрда | Цьвікаў (раён) | Цьвікаў | Штольбэрг | ||
| Раёны ў Саксоніі (з 1 жніўня 2008) | ||
|---|---|---|
| Гёрліц | Баўтцэн | Саксонская Швайцарыя — Усходнія Рудныя Горы | Дрэздэн | Майсэн | Сярэдняя Саксонія | Рудныя Горы | Хэмніц | Ляйпцыг (раён) | Ляйпцыг | Паўночная Саксонія | Цьвікаў (раён) | Фогтлянд | | ||