Марк Шагал

Марк Шагал
Марк Шагал. 4 ліпеня 1941. Фота Carl Van Vechten
Імя пры нараджэньні:	Мойша Захаравіч Шагал
Нарадзіўся:	7 ліпеня 1887 Ліозна, Беларусь
Памёр:	28 сакавіка 1985 Сэн-Поль, Францыя
Нацыянальнасьць:	беларус-габрэй
Заняткі:	жывапіс
Вучоба:	школа Званцавай
Плынь:	авангардызм
Працы:	Я і вёска (1911)

Партрэт М. Шагала працы Ю. Пэна

Марк Захаравіч Шагал (па-француску: Marc Chagall, 7 ліпеня [ст. ст. 25 чэрвеня] 1887 — 28 сакавіка 1985) — беларускі, расейскі і францускі мастак. Адзін з найбуйнейшых прадстаўнікоў эўрапейскага авангарднага мастацтва XX ст.

Жыцьцё

Нарадзіўся ў Віцебску ў сям’і Хацкеля (Захара) і Фейгі-Iты Шаґал. Пачатковыя заняткі па маляваньні меў у Школе жывапісу і малюнка Юдэля Пэна (1906).

У 1907 паехаў у Санкт-Пецярбург. У 1907—1908 гадах вучыўся ў Малявальнай школе Таварыства заахвочваньня мастакоў і малявальных клясах С. Зайдэнбэрга, a ў 1909-1910 — у Прыватнай мастацкай школе Званцавай пад кіраўніцтвам Льва Бакста. Здолеў прадаць калекцыянеру й мецэнату Максіму Вінавэру дзьве карціны, атрымаў ад яго стыпэндыю на навучаньне ў Парыжы (з 1910).

У Парыжы наведваў акадэміі La Palette і Grande Chaumiére. Жыў у асяродзьдзі мастакоў-авангардыстаў у інтэрнаце «Вулей» (La Ruche) на Манпарнасе. Падтрымоўваў знаёмствы з Гіёмам Апалінэрам, Фэрнанам Лежэ, Андрэ Сальмонам, Рабэрам Дэлёнэ, Жанам Мецэнжэ, Блезам Сандрарам. У гэты час пачынаецца першая сур’ёзная зацікаўленасьць ягонай творчасьцю. У 1914 у Бэрліне павінная адбыцца ягоная першая пэрсанальная выстава.

Перад пачаткам Першае сусьветнае вайны прыехаў ў Віцебск. Kалі фронт наблізіўся, зьехаў у 1916 у Петраград. У 1918 прызначаны камісарам Віцебскага губернскага аддзела народнае адукацыі. Стварыў, а пазьней і ўзначаліў Віцебскую народную мастацкую школу (потым Першая народная мастацкая вучэльня). Запрасіў на працу ў Віцебск мастакоў-авангардыстаў, м. інш. Казімера Малевіча.

У 1920 зьехаў у Маскву, працаваў у Дзяржаўным жыдоўскім Камэрным тэатры (1920—1922). Займаўся тэатральным мастацтвам — стварэньнем дэкарацыяў і дызайнам касьцюмаў, сцэнаграфіяй.

У 1922 зьехаў у Бэрлін, адтуль у 1923 у Парыж. Захапіўся гравюрай і літаграфіяй. У 1923—1931 па замове Амбруаза Валяра выканаў некалькі цыклаў гравюраў да басьняў Ляфантэна, «Мёртвых душаў» Гогаля, да Бібліі.

У 1937 атрымаў францускае грамадзянства.

У 1941—1948 жыў у ЗША й Мэксыцы.

У пасьляваенны пэрыяд займаўся таксама манумэнтальным мастацтвам. Cтварыў вітражы для касьцёлаў у Мэцы i Рэймсе (Францыя), Цюрыху (Швэйцарыя), для Габрэйскага ўнівэрсытэту (Ерусалім). Зрабіў мазаікі і габэлены для Парлямэнту Ізраілю ў Ерусаліме, пано для Мэтраполітэн-опэры ў Нью-Ёрку (ЗША), пляфоны для Гранд-опэры ў Парыжы (Францыя).

Найбольш вядомы як жывапісец. Ягонае мастацтва вызначалася яркаю асаблівасьцю. Стварыў індывідуальны фантастычны стыль. Прадстаўлены ва ўсіх буйнейшых музэях сьвету.

Ганаровы доктар унівэрсытэтаў Глазга, Брандыс (Масачусэтс, ЗША), Нотр-Дам (Індыяна, ЗША). Ганаровы сябра Амэрыканскай акадэміі мастацтваў і пісьменства (1959). Кавалер Вялікага крыжа Ганаровай легіі (1978).

Памёр у горадзе Сэн Поль дэ Ванс (Францыя). Пахаваны на мясцовых могілках.

Да канца жыцьця ў ягонай творчасьці назіраліся «віцебскія» матывы.

Шагалавыя словы

• «Усе колеры гэта сябры сваіх суседзяў і каханкі сваіх адваротнасьцяў».
• «Выключна каханьне цікавіць мяне, і мяне клапоцяць толькі тыя рэчы, якія круцяцца вакол каханьня».
• «У нашым жыцьці, як і на мастаковай палітры, ёсьць адзіны колер, што акрэсьлівае значэньне жыцьця мастацтва. Гэта колер каханьня».
• «Выдатнае мастацтва пачынаецца там, дзе сканчаецца натура».

Публічныя зборы

Аргентына

• Museo Nacional de Bellas Artes, Buenos Aires

Армэнія

• National Gallery of Armenia, Yerevan

Аўстрыя

• Albertina, Vienna

Беларусь

• Музэй Марка Шагала, Віцебск (толькі эстамп)

Бразылія

• Museu de Arte Contemporânea da Universidade de São Paulo, São Paulo
• Museo de Arte de São Paulo Assis Chateaubriand - MASP, São Paulo
• Museu Nacional de Belas Artes, Rio de Janeiro

Бэльгія

• Musée d’Art Moderne Bruxelles, Brussels
• Musée d’Art Moderne et Contemporain (MAMAC), Liège

Гішпанія

• Museo-Casa de la Asegurada, Alicante
• Museo de Bellas Artes de A Coruña, Coruna
• Museo Thyssen-Bornemisza, Madrid http://www.museothyssen.org/thyssen/

Злучанае Каралеўства Вялікабрытаніі і Паўночнай Ірляндыі

• Southampton City Art Gallery (SCAG), Southampton
• Tate Britain, London: каталёг твораў

Злучаныя Штаты Амэрыкі

• Colby College Museum of Art, Maine http://www.colby.edu/academics_cs/museum/
• Fine Arts Museum of San Francisco, San Francisco, CA
• Harry Ransom Center, Austin, TX
• Housatonic Museum of Art, Bridgeport, CT
• Kreeger Museum, Washington, DC
• Los Angeles County Museum of Art - LACMA, Los Angeles, CA
• Miami University Art Museum, Oxford, OH
• Minneapolis Institute of Arts, Minnesota: каталёг твораў
• MIT List Visual Arts Center, Cambridge, MA
• Museum of Modern Art (MoMA), New York City, NY
• Nora Eccles Harrison Museum of Art, East Logan, UT
• Norton Museum of Art, West Palm Beach, FL
• Philadelphia Museum of Art, Philadelphia, PA: каталёг твораў
• Polk Museum of Art, Lakeland, FL
• Portland Art Museum, Portland, OR
• Saginaw Art Museum, Saginaw, MI
• Saint Louis Art Museum, Saint Louis, MO
• Santa Barbara Museum of Art, Santa Barbara, CA
• Speed Art Museum, Louisville, KY
• Solomon R. Guggenheim Museum, New York City, NY: каталёг твораў
• The Art Institute of Chicago, Chicago, IL: каталёг твораў
• The Baltimore Museum of Art, Baltimore, MD
• The Jewish Museum of New York, New York City, NY
• The Katzen Arts Center at American University, Washington, DC
• The Metropolitan Museum of Art, New York City, NY: каталёг твораў, The Pierre and Maria-Gaetana Matisse Collection
• The Museum of Fine Arts, Houston: каталёг твораў
• The University of Michigan Museum of Art (UMMA), Ann Arbor, MI
• University of Wyoming Art Museum, Laramie, WY
• Williams College Museum of Art, Williamstown, MA

Ізраіль

• Haifa Museum of Art, Haifa
• Herzliya Museum of Contemporary Art, Herzliya
• Tel Aviv Museum of Art, Tel-Aviv
• The Israel Museum, Jerusalem: каталёг твораў

Іран

• Tehran Museum of Contemporary Art, Tehran

Італія

• Ca’ Pesaro, Venice
• Ca’la Ghironda - Museo d’Arte Classica, Moderna e Contemporanea, Zola Predosa (BO)
• Galleria degli Uffizi, Firenze http://www.polomuseale.firenze.it/uffizi/
• Peggy Guggenheim Collection, Venice

Калюмбія

• Museo Botero, Santafé de Bogota

Канада

• Carleton University Art Gallery, Ottawa, ON
• National Gallery of Canada - Musée des beaux-arts du Canada, Ottawa, ON
• The Nickle Arts Museum, Calgary, AB
• The Montreal Museum of Fine Arts - Musée des beaux-arts de Montréal, Montreal, QC
• Vancouver Art Gallery, Vancouver, BC
• Winnipeg Art Gallery, Winnipeg, Manitoba

Нарвэгія

• Tale Art Museum, Lillestrøm

Нідэрлянды

• Stedelijk Museum Amsterdam, Amsterdam
• Van Abbemuseum, Eindhoven

Нямеччына

• Buchheim Museum der Phantasie - Sammlung Buchheim, Bernried
• Kunsthalle Bremen, Bremen
• Museum Ludwig, Cologne
• Museum Folkwang Essen, Essen
• KEOM Karl Ernst Osthaus Museum, Hagen
• Sprengel Museum Hannover, Hannover
• Städtische Galerie Villa Zanders, Bergisch Gladbach
• Von der Heydt Museum, Wuppertal

Партугалія

• Berardo Museum - Collection of Modern and Contemporary Art, Lisbon

Польшча

• Muzeum Sztuki w Lodz, Lodz

Расея

• Московский музей современного искусства (MMOMA), Масква
• Государственный Русский музей, Санкт-Пецярбург http://www.rusmuseum.ru
• Государственная Третьяковская Галерея, Масква

Вугоршчына

• Museum of Fine Arts - Budapest, Budapest

Фінляндыя

• Ateneum Art Museum, Helsinki
• Valtion Taidemuseo Statens Konstmuseum - Finnish National Gallery, Helsinki

Францыя

• BnF Site Richelieu, Paris
• Centre Pompidou - Musée National d’Art Moderne, Paris
• Musée d’art moderne de Céret, Céret
• Musée d’Art moderne de Saint-Etienne, Saint-Etienne
• Musée d’Art Moderne et Contemporain (MAMCS), Strasbourg
• Musée des Beaux Arts de Grenoble, Grenoble http://www.museedegrenoble.fr/
• Musée Marc Chagall, Nice

Швайцарыя

• Fondation Pierre Gianadda, Martigny
• Kunstmuseum Basel, Basel
• Kunsthaus Zürich, Zürich http://www.kunsthaus.ch/
• Schaulager, Münchenstein / Basel

Швэцыя

• Göteborgs konstmuseum, Göteborg

Японія

• Bridgestone Museum of Art, Tokyo
• Fukuoka Art Museum, Fukuoka
• Hiroshima Museum of Art, Hiroshima
• Ikeda Museum of 20th Century Art, Shizuoka
• Kawamura Memorial Museum of Art, Chiba
• Mie Prefectural Art Museum, Tsu City
• National Museum of Modern Art Kyoto (MOMAK), Kyoto
• Pola Museum of Art, Kanagawa
• The National Museum of Modern Art (MOMAT), Tokyo
• The National Museum of Western Art (NMWA), Tokyo

Catalogues Raisonnés

• Online Catalogue raisonné of the graphic work

• Жывапіс: каталёга не існуе.

• Ілюстраваныя кнігі (аўтарскія гравюры): Cramer P. Marc Chagall. The Illustrated Books. Catalogue Raisonné. Geneva, 1995.

• Ілюстраваныя кнігі (аўтарскія літаграфіі): Sorlier С. Chagall's Illustrated Books. Catalogue Raisonné. 1993.

• Аўтарскія літаграфіі ў часапісе Derrière le Miroir: Maier-Preusker W. Katalog der graphischen Werke von Marc Chagall in der Edition Derrière le Miroir. 1950-1982. Wien, 2004. ISBN 3-900208-05-0.

• Гравюры: Kornfeld E. W. Marc Chagall. Catalogue raisonné de l’oeuvre gravé / Verzeichnis der Kupferstiche, Radierungen und Holzschnitte von Marc Chagall. Volume I / Band I: 1922-1966. Bern, 1971.

• Кераміка: Doschka R. Marc Chagall: Ceramic Masterpieces. 2003.

• Кераміка й скульптура: Malraux A., Sorlier С. Die Keramiken und Skulpturen von Chagall. 1972.

• Літаграфіі: Mourlot F. Chagall. Lithographe: 1922-1957. 1960. Lithographe II: 1957-1962. 1963. Lithographe III: 1962-1968. 1969. Lithographe IV: 1969-1973. 1974. Sorlier C. Lithographe V: 1974-1979. 1984. Lithographe VI: 1980-1985. 1986.

• Літаграфіі, якія выканаў Шарль Сарліе і аўтарызаваў Марк Шаґал: Sorlier C. Chagall lithographe, 1974-1979. Monte-Carlo, 1984. Chagall lithographe, 1980-1985. Monte-Carlo, 1986.

• Монатыпіі: Leymarie J. Monotypes. 1961-1965. 1966. Cramer G. Marc Chagall. Monotypes II: 1966-1975. 1976.

• Плякат: Sorlier C., Adhemar J. Chagall Poster. Catalogue Raisonné. 1975.

Вонкавыя спасылкі

 Марк Шагал — сховішча мультымэдыйных матэрыялаў

• Музэй Марка Шагала ў Віцебску
• Музэй Марка Шагала ў Ніцы (Францыя)
• Art Gallery — Марк Шаґал
• Марк Шаґал
• Вершы Марка Шаґала ў беларускім перакладзе Рыгора Барадуліна