Моталь

Моталь
Герб Моталя
Магдэбурскае права:	1551 год
Вобласьць:	Берасьцейская
Раён:	Іванаўскі
Сельсавет:	Мотальскі
Насельніцтва:	4228 (2005)
Колькасьць двароў:	1739
Тэлефонны код:	+375 1652
Паштовы індэкс:	225822
Аўтамабільны код:	1
Геаграфічныя каардынаты:	52°19′1″ пн. ш. 25°36′34″ у. д.
Моталь на мапе Беларусі Моталь

Мо́таль — вёска ў Беларусі, на правым беразе ракі Ясельда. Цэнтар сельсавету Іванаўскага раёну Берасьцейскай вобласьці. Насельніцтва 4228 чал. (2005), трэцяя велічынёй у вобласьці (пасьля Альшанаў і Рубелю). Знаходзіцца за 21 км на поўнач ад Янава, за 23 км ад чыгуначнай станцыі Янаў-Палескі. Аўтамабільная дарога на Янаў.

Моталь — даўняе магдэбурскае мястэчка гістарычнай Піншчыны (частка Берасьцейшчыны), на захадзе Палесься.

Гісторыя

Першы пісьмовы ўспамін пра Моталь як прыватнае уладаньне зьмяшчаецца ў актах Літоўскай мэтрыкі і датуецца 1422. Пазьней мясьціна ўваходзіла ў склад Пінскага княства.

У сяр. XVI ст. Моталь атрымаў статус мястэчка і, паводле рэвізіі 1555, меў Магдэбурскае права. Згодна з адміністрацыйна-тэрытарыяльнай рэформай (1565—1566) мясьціна ўвайшла ў склад Пінскага павету Берасьцейскага ваяводзтва.

У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795) Моталь апынуўся ў складзе Расейскай імпэрыі, дзе зрабіўся цэнтрам воласьці Кобрынскага павету Гарадзенскай губэрні. Станам на 1886 у мястэчку было 239 двароў, 2 царквы, капліца, габрэйскі малітоўны дом, школа, 13 крамаў, 7 корчмаў, праводзіўся кірмаш.

Згодна з Рыскай мірнай дамовай (1921) Моталь апынуўся ў складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі, дзе зрабіўся цэнтрам гміны Драгічынскага павету Палескага ваяводзтва.

У 1939 Моталь увайшоў у БССР, дзе 12 кастрычніка 1940 атрымаў афіцыйны статус пасёлку гарадзкога тыпу. У 1954 статус паселішча панізілі да вёскі, якая зрабілася цэнтрам сельсавету. Станам на 1940 тут быў 871 двор, на 1997 — 1797 (паводле іншых зьвестак — 1798), на 2005 — 1739.

Насельніцтва

• XVIII стагодзьдзе: 1798 — 617 чал.
• XIX стагодзьдзе: 1830 — 586 муж., зь іх шляхты 3, духоўнага стану 1, мяшчанаў-юдэяў 70, мяшчанаў-хрысьціянаў і сялянаў 512; 1886 — 2294 чал.
• XX стагодзьдзе: 1921 — 4390 чал.; 1940 — 4275 чал. (паводле іншых зьвестак — 5550 чал.); 1979 — 5264 чал.; 1997 — 4441 чал. (паводле іншых зьвестак — 4684 чал.)
• XXI стагодзьдзе: 2005 — 4228 чал.

Трэцяя велічынёй вёска ў Берасьцейскай вобласьці (пасьля Альшанаў і Рубелю), да 2005 году — другая (пасьля Альшанаў).

Інфраструктура

У Моталі працуюць 2 сярэднія школы, школа мастацтваў, навучальна-вытворчы камбінат, дашкольная ўстанова, лякарня, дом культуры, бібліятэка, пошта.

Турыстычная інфармацыя

Вуніяцкая царква, спаленая ў 1860-я

Моталь — традыцыйны цэнтар вырабу ручнікоў і кажухоў. Дзейнічае Мотальскі краязнаўчы музэй.

Выдатныя мясьціны

Каля Моталю знаходзяцца стаянкі каменнага і бронзавага вякоў.

• Царква Праабражэньня Гасподняга (1888)

Страчаная спадчына

• Сынагога
• Царква грэка-каталіцкая (XVIII ст.)

Вядомыя выхадцы

У Моталі нарадзіўся першы прэзыдэнт Ізраілю Хаім Вейцман (1874—1952). Таксама адсюль паходзяць амэрыканскія музычныя прад’юсары Леанард Чэс і Філіп Чэс, якія зрабілі вядомымі найбольш яскравых выканаўцаў блюзавае музыкі — Мадзі Ўотэрса, Ўілі Дыксана, Коко Тэйлар, Бо Дзідлі, Сані Бой Уільямса, Чака Бэры.

Літаратура

• Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 5: М — Пуд / Беларус. Энцыкл.; Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (галоўны рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн.: БелЭн, 1999. — 592 с.: іл. ISBN 985-11-0141-9.
• Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя ў 15 тамах. Т. 3, кн. 1. Брэсцкая вобласць / пад навук. рэд. А. І. Лакоткі. — Мн.: БелЭн, 2006. SBN 985-11-0373-X.
• Соркіна I. Мястэчкі Беларусі ў канцы ХVІІІ — першай палове ХІХ ст. — Вільня: ЕГУ, 2010.— 488 с. ISBN 978-9955-773-33-7.
• Motol // Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. Tom VI: Malczyce — Netreba. — Warszawa, 1885. S. 741.

Вонкавыя спасылкі

• мяст. Моталь на Radzima.org