Мэтабалізм

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да: навігацыі, пошуку
Структура адэназінтрыфасфату (АТФ), цэнтральнага прамежкавага элемэнту ў энэргетычным абмене

Мэтабалізм (ад грэц. μεταβολή — «пераўтварэньне, зьмена»), абмен рэчываў — поўны працэс пераўтварэньня хімічных рэчываў у арганізму, якія забясьпечваюць яго рост, разьвіцьцё, дзейнасьць і жыцьцё агулам. У жывым арганізме ўвесь час расходуецца энэргія, прычым ня толькі падчас фізычнай і разумовай працы, але і пры поўным спакоі (сьне). Абмен рэчываў уяўляе сабой комплекс біяхімічных і энэргетычных працэсаў, якія забясьпечваюць выкарыстаньне харчовых рэчываў для патрэбаў арганізма і задавальненьня яго запатрабаваньняў у плястычных і энэргетычных рэчывах.

Мэтабалізм ляжыць у аснове ўсіх біялягічных зьяваў. Ён, як правіла, падяеляцца на дзьве катэгорыі. Першая зь іх — катабалізм, у выніку якога арганічныя рэчывы разбураюцца і выніковая энэргія выкарыстоўваецца шляхам вузавага дыханьня, іншая — анабалізм, у выніку якога энэргія выкарыстоўваецца для пабудовы кампанэнтаў вузы, як то пратэінавыя і нуклеінавыя кісьлі.

Хімічныя рэакцыі мэтабалізму арганізаваны праз мэтабалічныя шляхі, у якіх адзін хімічны элемэнт пераўтвараецца праз шэраг крокаў у іншы з дапамогай пасьлядоўнасьці фэрмэнтаў. Фэрмэнты маюць вырашальнае значэньне для абмену рэчываў, паколькі яны дазваляюць арганізмам вырабляць пажаданыя рэакцыі, якія патрабуюць выдаткаў энэргіі, і якія не адбудуцца самі па сабе. Фэрмэнты дзейнічаюць як каталізатары, якія дазваляюць рэакцыі працякаць больш хутка. Яны таксама валодаюць магчымасьцю рэгуляваньня мэтабалічных шляхоў у адказ на зьмены ў навакольным асяродзьдзі вузаў або на сыгналы ад іншых вузаў.

Вонкавыя спасылкі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Commons-logo.svg  Мэтабалізмсховішча мультымэдыйных матэрыялаў