Мёры

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да: навігацыі, пошуку
Мёры
Касьцёл Унебаўзяцьця Найсьв. Панны Марыі
Касьцёл Унебаўзяцьця Найсьв. Панны Марыі
Coat of Arms of Miory, Belarus.png Flag of Miory.png
Герб Мёраў Сьцяг Мёраў
Першыя згадкі: 1514
Горад з: 1972
Вобласьць: Віцебская
Раён: Мёрскі
Насельніцтва: 8100 (2010)
Часавы пас: UTC+3
Тэлефонны код: +375 2152
Паштовы індэкс: 211930
Геаграфічныя каардынаты: 55°37′ пн. ш. 27°37′ у. д. / 55.617° пн. ш. 27.617° у. д. / 55.617; 27.617Каардынаты: 55°37′ пн. ш. 27°37′ у. д. / 55.617° пн. ш. 27.617° у. д. / 55.617; 27.617
Мёры на мапе Беларусі
Мёры
Мёры
Мёры
Commons-logo.svg Галерэя здымкаў у Wikimedia Commons

Мё́ры — горад ў Беларусі, на беразе Мёрскага возера. Адміністрацыйны цэнтар Мёрскага раёну Віцебскай вобласьці. Насельніцтва 8,1 тыс. чал. (2010). Знаходзяцца за 190 км ад Віцебску. Чыгуначная станцыя на лініі Друя — Варапаева. Аўтамабільныя дарогі злучаюць места зь Дзісной, Дрысай, Браславам, Шаркоўшчынай.

Назва[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Існуе некалькі меркаваньняў датычна паходжаньня тапоніму «Мёры». Р. Аўчыньнікава тлумачыць назву места ад фіна-вугорскага гідранімічнага фарманту «jarvi» (возера). В. Жучкевіч мяркуе, што тапонім мае патранімічнае паходжаньне ад прозьвішча «Маер», «Меер», «Маераў»[1]. Некаторыя навукоўцы зьвязваюць назву паселішча з племям «Мера» або з князямі Мірскімі.

Апроч гэтага, існуе шэраг народных паданьняў. Першае зь іх тлумачыць тапонім вялікім «морам», ад якога памёрла ўсё насельніцтва мясьціны (Мёры — ад словаў «мерці, памерці»). Іншая легенда зьвязвае назву паселішча з канавай «Мерыца», якая пазначала мяжу паміж двума ваяўнічымі княствамі. Апроч гэтага існуе згадка пра тое, што людзі жылі тут доўгі час грамадою, якая называлася «мір», — адкуль нібыта пайшла назва Міры. Таксама існуе паданьне пра князя Меру і ягоную жонку Мерыцу[2].

Гісторыя[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Першы пісьмовых ўспамін пра Мёры (Мярэю) як маёнтак у Браслаўскім павеце датуецца 1514[3] (паводле іншых зьвестак — 1548[4]).

У попісе войска Вялікага Княства Літоўскага пад 1567 згадваецца маёнтак Меры (назва існавала да XIX ст.), які належаў Р. Мірскаму. Пад 1612 у тэстамэнце Януша Пуцяты, маршалка Браслаўскага павету, згадваюцца Міры. У 1621 уладальніца маёнтку Н. Мірская заснавала тут царкву[5]. У 1633 мясьціна належала А. Рыле, якая ў 1640 прадала яе браслаўскаму судзьдзю С. Мірскаму. 3 1644 тут існаваў праваслаўны манастыр, які ў 1690 М. Мірскі перадаў грэка-каталікам. У Трынаццацігадовую вайну (16541667) паселішча спустошылі маскоўскія захопнікі. Паводле тэстамэнту (1680) Сімяона Полацкага, той ахвяраваў на карысьць манастыра частку грошай. У 1691 у Мёрах збудавалі драўляны касьцёл (дзейнічаў да 1862). У XVIII ст. існавала 5 маёнткаў з назвай Меры, якія належалі Мірскім, Перасьвет-Солтанам, Беліковічам, Клотам, Зяновічам, Пуцятам[6].

Збор сродкаў на касьцёл, 19051906

У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793) Мёры апынуліся ў складзе Расейскай імпэрыі, дзе атрымалі статус мястэчка[3] і зрабіліся цэнтрам воласьці Дзісенскага павету Менскай губэрні1842 у Віленскай губэрні). Жыхары Мёраў бралі актыўны ўдзел у нацыянальна-вызвольным паўстаньні (18631864). У 1866 з мэтаю маскалізацыі краю царскія ўлады адкрылі ў мястэчку народную вучэльню, у якой настаўнічалі выхадцы з цэнтральнай Расеі. Станам на 1886 тут працавалі валасная ўправа, 3 карчмы; праходзілі 2 рэгулярныя кірмашы. На 1903 існавалі габрэйская вучэльня і царкоўна-прыходзкая школа. У 1907 у мястэчку збудавалі Ўсьпенскі касьцёл.

Згодна з Рыскай мірнай дамовай (1921) Мёры апынуліся ў складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі, дзе зрабіліся цэнтрам гміны Дзісенскага павету Віленскага ваяводзтва[3]. Станам на 1927 тут працавалі 2 млыны, аптэка, 5 крамаў, запалкавая фабрыка. У1930 празь мястэчка прайшла чыгунка Варапаева — Друя.

У 1939 Мёры ўвайшлі ў БССР, дзе 15 студзеня 1940 зрабіліся цэнтрам раёну (з 1944 у Полацкай, з 1954 у Маладэчанскай, з 1960 у Віцебскай вобласьці). У Другую Сусьветную вайну з 3 ліпеня 1941 да 4 ліпеня 1944 мястэчка знаходзілася пад нямецкай акупацыяй.

7 жніўня 1957 Мёры атрымалі афіцыйны статус пасёлку гарадзкога тыпу, 7 жніўня 1972 — статус места. У 2003 адбылося ўрачыстае адкрыцьцё набярэжнай працягласьцю 500 м, якая зрабілася візытоўкай места. У 2006 у Мёры правялі прыродны газ.

Насельніцтва[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Адукацыя[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

У Мёрах працуюць 3 сярэднія, дзіцяча-юнацкая спартовая школы, школа мастацтваў, дом дзіцячай творчасьці.

Культура[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Дзейнічаюць дом культуры, 2 бібліятэкі, раённы гістарычна-этнаграфічны музэй. З 2001 у Мёрах праводзіцца абласны тур рэспубліканскага фэсту нацыянальных культураў «Нас зьяднала зямля Беларусі».

Мас-мэдыя[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

У месьце выдаецца раённая газэта «Мёрскія навіны» (да 2002 — «Сцяг працы»).

Забудова[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Забудова Мёраў пераважна 1-павярховая, будуюцца і 2—5-павярхоўкі. Першы генэральны плян забудовы паселішча склалі ў 1971, другі — у 1980. У месьце ўтварылася набярэжная. Прамысловая зона разьмяшчаецца ў паўночна-заходняй і ўсходняй частках.

Эканоміка[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Прадпрыемствы харчовай, камбікормавай, першаснай апрацоўкі лёну прамысловасьці.

Транспарт[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Празь Мёры праходзяць аўтамабільныя дарогі Р14 (Полацак — Браслаў) і Р18 (граніца Расеі — Шаркоўшчына — Казяны).

Турыстычная інфармацыя[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Дзейнічае Мёрскі гістарычна-этнаграфічны музэй. Спыніцца можна ў мескай гасьцініцы[8].

Выдатныя мясьціны[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Страчаная спадчына[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  • Кляштар канонікаў рэгулярных латэранскіх (XVII ст.)

Галерэя[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Крыніцы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  1. ^ Жучкевич В. А. Краткий топонимический словарь Белоруссии. — Мн.: Изд-во БГУ, 1974. С. 234.
  2. ^ О городе на Миорский информационный портал
  3. ^ а б в Ермалёнак В. Міёры // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 5: М — Пуд / Беларус. Энцыкл.; Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (галоўны рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн.: БелЭн, 1999. С. 131.
  4. ^ Ермалёнак В. Мёры // Вялікае княства Літоўскае: Энцыклапедыя. У 3 т. / рэд. Г. П. Пашкоў і інш. Т. 2: Кадэцкі корпус — Яцкевіч. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2005. С. 311.
  5. ^ Ермалёнак В. Мёры // Вялікае княства Літоўскае: Энцыклапедыя. У 3 т. / рэд. Г. П. Пашкоў і інш. Т. 2: Кадэцкі корпус — Яцкевіч. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2005. С. 311—312.
  6. ^ Ермалёнак В. Мёры // Вялікае княства Літоўскае: Энцыклапедыя. У 3 т. / рэд. Г. П. Пашкоў і інш. Т. 2: Кадэцкі корпус — Яцкевіч. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2005. С. 312.
  7. ^ Миоры // Большой энциклопедический словарь / Гл. ред. В. П. Шишков. — М.: НИ «Большая Российская энциклопедия», 1998. — 640 с.: ил. ISBN 5-85270-262-5.
  8. ^ Миоры // Туристская энциклопедия Беларуси / редкол. Г. П. Пашков [и др.]; под общ. ред. И. И. Пирожника. — Мн., 2007.— 648 с. ISBN 978-985-11-0384-9. С. 342.

Літаратура[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Вонкавыя спасылкі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Commons-logo.svg  Мёрысховішча мультымэдыйных матэрыялаў