Наваполацак

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі.

Каардынаты: 55°32′ пн. ш. 28°40′ у. д. ^(G)(O)

Наваполацак
Насельніцтва	107 000 (2009)
Тэлефонны код	+375 214
Паштовы індэкс	211440 – 211449, 211501
Геаграфічныя каардынаты	55°32′ пн. ш. 28°40′ у. д. (G)
Месцазнаходжаньне Наваполацку Наваполацак

Навапо́лацак (Навапо́лацк) — горад абласнога падпарадкаваньня ў Віцебскай вобласьці Беларусі, на левым беразе Заходняй Дзьвіны. Насельніцтва 107,0 тыс. чалавек (2009).

Знаходзіцца за 12 км ад Полацку, 112 км ад Віцебску. Разам з Полацкам складае г.зв. Полацкі рэгіён.

У Наваполацку працуе найбуйнейшы ў краіне нафтаперапрацоўчы завод ААТ «Нафтан», а таксама адно з найбуйнейшых прадпрыемстваў хімічнага комплексу — Палімір.

Зьмест 1 Этымалёгія назвы 2 Гісторыя 3 Насельніцтва 3.1 Адукацыя 3.2 Культура 3.3 Спорт 3.3.1 Хакей 3.3.2 Футбол 4 Эканоміка 5 Транспарт 6 Інфармацыя для турыстаў 6.1 Аб'екты гістарычнай і культурнай спадчыны 6.2 Прафілякторыі і турыстычныя базы адпачынку 6.3 Гатэлі і гасьцінічныя комплексы 7 Гарады-сябры 8 Выбітныя асобы 9 Крыніцы 10 Літаратура 11 Вонкавыя спасылкі

[рэдагаваць] Этымалёгія назвы

• 1958—1959: Піянерскі
• 1959—1963: Полацкі
• з 1963: Наваполацак

Першапачатковыя назвы — Піянерскі, Полацкі — відавочна, былі часовымі. У якасьці назваў маладога гораду прапаноўваліся Нафтабуд, Камсамольск-на-Дзьвіне. Аднак была прынятая назва, якая адлюстроўвае суседзтва са старажытным Полацкам.

[рэдагаваць] Гісторыя

Будаўніцтва гораду пачалося 7 чэрвеня 1958 году, у сувязі з будаўніцтвам нафтапераробчага завода (цяпер — ААТ «Нафтан»). 5 лістапада таго ж году першыя будынкі былі здадзеныя ў эксплюатацыю. За гэтымі будынкамі замацавалася назва «баракі». Паселішча атрымала назву Піянерскі.

У 1963 годзе населены пункт атрымаў статус гораду; тады ж ён быў названы Наваполацкам. У гэтым жа годзе на нафтапераробчым заводзе быў атрыманы першы беларускі бэнзін.

У 1964 годзе пачалося будаўніцтва яшчэ аднаго прамысловага гіганта — Полацкага хімічнага камбінату (цяпер — ААТ «Палімір»). Першы беларускі поліэтылен быў атрыманы на ім у 1967 годзе.

У 1975 годзе было пачатае будаўніцтва завода бялкова-вітамінных канцэнтратаў (БВК). Будаўніцтва было завершанае ў 1978 годзе.

Такім чынам, Полацкі рэгіён ператварыўся ў буйны прамысловы цэнтар агульнасаюзнага значэньня.

З распадам СССР прамысловасьць гораду, якая моцна залежала ад былых савецкіх рэспублік, трапіла ў крызу. Прамысловыя гіганты гораду вымушаныя былі спыніць або значна скараціць вытворчасьць. Шмат людзей былі звольненыя «па скарачэньні штату». Гэта, аднак, мела і станоўчы бок: у 1990-х значна палепшылася экалягічнае становішча ў горадзе, якое ў 1980-я гады было найгоршым у БССР. Але ў другой палове 1990-х — у вялікай ступені дзякуючы пастаўкам таннай расейскай нафты — прадпрыемствы наладзілі вытворчасьць і цяпер зьяўляюцца аднымі зь вядучых у краіне. У 2002 годзе, пасьля дзесяцігадовага прастою, была адноўленая вытворчасьць на БВК.

11 сьнежня 2004 году ў месьце быў урачыста кансэкраваны касьцёл Найсьв. Сэрца Езуса.^[1][2]

[рэдагаваць] Насельніцтва

• 1 студзеня 1959 — 1211 чал.
• 1964 — 13 тыс. чал.
• 1974 — 56 тыс. чал.^[3]
• 1993 — 98 тыс. чал.^[4]
• 2004 — 101,3 тыс. чал.
• 2006 — 100,8 тыс. чал.
• 2008 — 108,0 тыс. чал.^[5]

Па стане на 1 студзеня 2009 году колькасьць насельніцтва Наваполацку складае 107 тысячаў чалавек.^[6]

[рэдагаваць] Адукацыя

У горадзе працуе 33 дзіцячых садкоў, дзіцячы дом, 14 сярэдніх школ, ліцэй і гімназія.

Дзейнічаюць наступныя сярэдне-спэцыяльныя і прафэсійна-тэхнічныя навучальныя установы:

• Наваполацкая дзяржаўная музычная вучэльня
• Наваполацкая дзяржаўная прафэсійна-тэхнічная вучэльня №89 будаўнікоў
• Наваполацкі дзяржаўны прафэсійны ліцэй нафтахіміі
• Наваполацкі дзяржаўны палітэхнічны тэхнікум

У Наваполацку месьціцца большасьць факультэтаў Полацкага дзяржаўнага ўнівэрсытэту. Акрамя гісторыка-філялягічнага факультэту, які месьціцца ў Полацку, гэта:

• Геадэзічны факультэт
• Інжынэрна-будаўнічы факультэт
• Машынабудаўнічы факультэт
• Радыётэхнічны факультэт
• Спартова-пэдагагічны факультэт
• Тэхналягічны факультэт
• Фінансава-эканамічны факультэт
• Юрыдычны факультэт
• а таксама асобная катэдра сацыяльна-гуманітарных дысцыплінаў.

[рэдагаваць] Культура

• Палац культуры ААТ «Нафтан»
• Мескі палац культуры (МПК)
• Кінатэатар «Менск»

[рэдагаваць] Спорт

[рэдагаваць] Хакей

Хакейны клюб «Хімік-СКА».

[рэдагаваць] Футбол

Футбольны клюб Нафтан

[рэдагаваць] Эканоміка

Прадпрыемствы нафтахімічнай і хімічнай, будаўнічых матэрыялаў, харчовай прамысловасьці. На 2008 р. у месьце працуюць 12 прамысловых прадпрыемстваў.^[5]

Акцыянэрныя таварыствы: адно з найбуйнейшых прадпрыемстваў хімічнага комплексу Беларусі — Палімір, найбуйнейшы ў краіне нафтаперапрацоўчы завод — ААТ «Нафтан»

Заводы «Вымяральнік» і бялкова-вітамінавых канцэнтратаў.

[рэдагаваць] Транспарт

Мескі грамадзкі транспарт прадстаўлены трамваем (з 1974 р.) і аўтобусам.

[рэдагаваць] Інфармацыя для турыстаў

У месьце працуе цэнтар нацыянальнай культуры і рамёстваў. Дзейнічаюць дамы паляўнічага ТАА «Аўтаімпарт» і «Эўрапарк».

[рэдагаваць] Аб'екты гістарычнай і культурнай спадчыны

Назва аб'екта	Адрас аб'екта
Музэй гісторыі і культуры места	вул. Моладзевая, 45а
Мэмарыяльны комплекс «Першы Намёт»	вул. Моладзевая, 5
Помнік Лілеі Касьцецкай	вул. Блохіна, 43
Мэмарыяльны знак на месцы згубы экіпажу савецкага самалёта ў 1944 году	Лясная зона па дарозе на ААТ «Палімір»
Курган працоўнай славы	Прамзона
Помнік ваярам, якія загінулі пры вызваленьні в. Траецкае	Тэрыторыя ААТ «Нафтан»
Помнік-гарэльеф першаму дырэктару НПЗ А. Ктатарову	Скрыжаваньне вул. Моладзевая і Ктатарова
Помнік «Братэрская Магіла» ваяроў 219 гвардзейскага палка	вул. Паркавая, 32
Помнік ваярам-інтэрнацыяналістам	Раён скрыжаваньня вул. Моладзевая і Алімпійская

[рэдагаваць] Прафілякторыі і турыстычныя базы адпачынку

• Прафілякторы ААТ «Нафтан»
• Прафілякторы ААТ «Палімір»
• Турбаза ААТ «Нафтан»
• Турабаза ААТ «Палімір»
• Турбаза ААТ «СМТ № 16»
• Турбаза ААТ «Нафтазаводмантаж»
• Турбаза ААТ «АТП-6»
• Турбаза РВУП «Завод «Вымяральнік»
• Турбаза УА «ПДУ»
• Турбаза НРУПТН «Сяброўства»

[рэдагаваць] Гатэлі і гасьцінічныя комплексы

Назва аб'екта	Адрас аб'екта
Гасьцінічны комплекс «Нафтан»	вул. Якуба Коласа, 48
Гасьцінічны комплекс «Сяброўства»	вул. Якуба Коласа, 46
Бізнэс-цэнтар гандлёва-гасьцінічнага комплексу ААТ «Палімір»	вул. Дзьвінская, 33
Гасьцініца «Беларусь»	вул. Кірава, 2
Гасьцініца «Спартовая» УА СДЮШАР	вул. Моладзевая, 49а

[рэдагаваць] Гарады-сябры

• Плоцк, Польшча.

[рэдагаваць] Выбітныя асобы

• Вадзім Дзевятоўскі (нар. 1977) — беларускі кідальнік молата.

[рэдагаваць] Крыніцы

[рэдагаваць] Літаратура

• Новополоцк // Туристская энциклопедия Беларуси / редкол. Г.П. Пашков [и др.] ; под общ. ред. И.И. Пирожника. — Мн., 2007. — 648 с. ISBN 978-985-11-0384-9
• Наваполацк // Нашы гарады : [грамадска-палітычнае даведачнае выданне] / У. А. Малішэўскі, П. М. Пабока. — Мінск : Народная асвета, 1991. — 303 с. : фота. — ISBN 5-341-00240-7

[рэдагаваць] Вонкавыя спасылкі

 Наваполацак — сховішча мультымэдыйных матэрыялаў

• Сайт Полацкага рэгіёну
• Полацк і Наваполацк — Навіны Паўночнай Беларусі: полацкі форум і чат
• Наваполацк // Гарады Беларусі: паводле Малішэўскі У.А., Пабока П.М. Нашы гарады
• Полацкі дзяржаўны ўнівэрсытэт

п • а • р Віцебская вобласьць
Раёны	Аршанскі • Бешанковіцкі • Браслаўскі • Віцебскі • Вушацкі / Ушацкі • Гарадоцкі • Глыбоцкі • Докшыцкі • Дрысенскі (Верхнядзьвінскі) • Дубровенскі • Лепельскі • Лёзьненскі • Мёрскі • Пастаўскі • Полацкі • Расонскі • Сеньненскі • Талачынскі • Чашніцкі • Шаркоўшчынскі • Шумілінскі
Гарады / Месты	Барань • Браслаў • Віцебск (абл. зн.) • Ворша (абл. зн.) • Гарадок • Глыбокае • Дзісна • Докшыцы • Дрыса (Верхнядзьвінск) • Дуброўна • Лепель • Мёры • Наваполацак (абл. зн.) • Новалукомаль • Паставы • Полацак (абл. зн.) • Талачын • Сянно • Чашнікі
Мястэчкі	Арэхаўск • Асьвея • Багушэўск • Баравуха • Баўбасаў • Бешанковічы • Бягомль • Варапаева • Ветрына • Відзы • Вушачы / Ушачы • Езярышча • Копысь • Коханаў • Лёзна • Лынтупы • Обаль • Падсьвільле • Расоны • Руба • Сураж • Шаркоўшчына • Шуміліна • Янавічы