Паўночна-Заходні край

Губэрні былога Вялікага Княства Літоўскага ў складзе Расейскай імпэрыі, 1897 рок, фрагмэнт мапы

Паўно́чна-Захо́дні край (па-расейску: Северо-Западный край) — назва шасьці беларускіх і літоўскіх губэрняў Расейскай імпэрыі, якія былі ўтвораныя 18 чэрвеня 1840 року на тэрыторыі былога Вялікага Княства Літоўскага загадам імпэратара Мікалая I. Разам з трыма ўкраінскімі губэрнямі ўтвараў Заходні край.

Склад

Край улучаў наступныя губэрні:

• Віленская губэрня
• Ковенская губэрня
• Гарадзенская губэрня
• Менская губэрня
• Магілёўская губэрня
• Віцебская губэрня

Мінуўшчына

Пры ўвядзеньні земскіх установаў у 1864 року Паўночна-Заходні край быў пакінуты няземскім. У 1903 року было прынятае «Палажэньне пра кіраваньне земскай гаспадаркай у губэрнях Віцебскай, Валынскай, Кіеўскай, Менскай, Магілёўскай, Падольскай» (па-расейску: «Положение об управлении земским хозяйством в губерниях Витебской, Волынской, Киевской, Минской, Могилевской, Подольской»), паводле якога ў трох з губэрняў Паўночна-Заходняга краю ўводзіўся мадыфікаваны парадак земскага кіраваньня, з прызначэньнем усіх чальцоў земскіх управаў і земскіх гласных ад ураду. Дадзены парадок быў прызнаны няўдалым, пасьля чаго з 1910 распрацоўваўся законапраект пра ўвядзеньне ў гэтых губэрнях выбарных земскіх установаў, але таксама з выключэньнямі з агульнага парадку, накіраванымі на адхіленьне ад удзелу ў земствах польскіх землеўладальнікаў. Прыняцьце дадзенага закону(ru) ў 1911 року суправаджалася вострым палітычным крызісам. Выбарнае земства ў гэтых шасьці губэрнях дзейнічала з 1912 року.

Губэрнатары

• 1794—1797: Мікалай Рапнін
• 1799—1801: Міхаіл Кутузаў
• 1801—1806: Лявонці Бэнігсэн
• 1806—1830: Аляксандар Рымскі-Корсакаў
• 1855—1863: Уладзімер Назімаў
• 1863—1865: Міхаіл Мураўёў
• 1865—1866: Канстантын Каўфман
• 1868—1874: Аляксандар Патапаў
• 1880—1884: Эдуард Татлебэн
• 1902—1904: Пётар Сьвятаполк-Мірскі

Глядзіце таксама

• Паўднёва-Заходні край