Сафія

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да: навігацыі, пошуку
Сафія
баўг. София
Сафія
BG Sofia coa.svg BG Sofia flag.svg
Герб Сафіі Сьцяг Сафіі
Былыя назвы: Sardiacus, Sardica (Сэрдыка), Срэдзец, Трыядыца
Краіна: Баўгарыя
Кмет: Ярданка Фандакова
Плошча: 492 км²
Вышыня: 550 м н. у. м.
Насельніцтва (2011)
колькасьць: 1 204 685 чал.
шчыльнасьць: 2448,55 чал./км²
Часавы пас: UTC+2
летні час: UTC+3
Тэлефонны код: +359 2
Паштовы індэкс: 1000
Нумарныя знакі: C, CA
Геаграфічныя каардынаты: 42°42′ пн. ш. 23°20′ у. д. / 42.7° пн. ш. 23.333° у. д. / 42.7; 23.333Каардынаты: 42°42′ пн. ш. 23°20′ у. д. / 42.7° пн. ш. 23.333° у. д. / 42.7; 23.333
Сафія на мапе Баўгарыі
Сафія
Сафія
Сафія
Commons-logo.svg Галерэя здымкаў у Вікісховішчы
Афіцыйны сайт места(баўг.)(анг.)

Сафі́я (па-баўгарску: Со́фия ад грэц. σοφία — «майстэрства», «мудрасьць») — сталіца й найбуйнейшы горад Баўгарыі. Насельніцтва — 1 377 531 жыхароў (2006).

Гісторыя[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Bulgaria-Sofia-01.JPG
Руіны антычнай Сэрдыкі

У VIII стагоддзьзі да н. э. на месцы існай тут раней нэалітычнай стаянкі паўстаў тракійскі горад, які захапілі ў I стагодзьдзі нашай эры рымляне, даўшы яму назву Сэрдыка па імю засяляўшага гэтую мясцовасьць тракійскага племяні. У I—IV стагодзьдзях Сэрдыка была цэнтрам рымскай правінцыі Тракія. У выніку рэлігійнай рэформы імпэратара Канстантына горад стаўся месцам знаходжаньня біскупа. У 357 годзе рымскі гісторык Аміян Марцэлін вызначыў горад як «вялікі і непрыступны».

У VVI стагодзьдзях падчас Вялікага перасяленьня народаў горад падвяргаўся нашэсьцю гунаў, готаў і іншых барбарскіх плямёнаў. У сярэдзіне VI стагодзьдзя, падчас панаваньня імпэратара Юстыніяна, Сэрдыка адрадзілася як важны адміністрацыйны цэнтар Бізантыйскай імпэрыі пад імём Трыядзіца. Аднак у рэлігійным стаўленьні горад быў падпарадкаваны арцыбіскупству з цэнтрам у Охрыдзе.

Да 809 году горад уваходзіць у склад баўгарскай дзяржавы і атрымлівае славянскае імя Срэдзец. З узнаўленьнем баўгарскай дзяржавы ў 1185 годзе біскуп Срэдзеца ўзводзіцца ў сан мітрапаліту. З канца XIV стагодзьдзя па 1870-я гады горад, як і ўся краіна, знаходзілася пад асманскім валадарствам. Яшчэ ў ХІІХІІІ стст. горад у зносінах звалі Сафіяй, па імю галоўнага храма — катэдральнага сабору сьвятой Сафіі, які быў заснаваны ў першай палове ІV стагодзьдзя, а сучасны будынак узыходзіць да канца таго жа стагодзьдзя, аднак, ён дабудоўваўся некалькі разоў. У афіцыйных дакумэнтах гэтая назва ўпершыню ўжываецца толькі ў канцы ХІV стагодзьдзя.

Падчас асманскага валадарства горад стаўся важным цэнтрам імпэрыі. Тут знаходзілася рэзыдэнцыя бэйлербэя Румэліі, кіравальнага эўрапейскай тэрыторыяй Асманскай імпэрыі, і, такім чынам, горад стаў найважнейшым, пасьля Канстантынопаля, асманскім горадам у Эўропе. Разам з тым у Сафіі разьвівалася культурная дзейнасьць баўгараў — Сафійская літаратурная школа ХVІ стагодзьдзя; «Малая сьвятая гара» — вакол гораду мелася колца з больш за 50 кляштароў, зь якіх звыш 20 існуюць дагэтуль. Места было важным цэнтрам вызваленчага руху. У 1873 годзе, пасьля судовай справы, якая прайшла тутака ж, у навакольлях Сафіі быў пакараны баўгарскі нацыянальны герой Васіл Леўскі.

Пасьля вызваленьня ад турэцкай няволі і адраджэньня баўгарскай дзяржавы Сафія сталася сталіцай у 1879 годзе. Першачарговая заслуга ў гэтым прыналежыць прафэсару Харкаўскага ўнівэрсытэту баўгарскаму гісторыку Марыну Дрынаву, які прыняў дзейны ўдзел у стварэньні новай дзяржавы, бо прадстаўнікі Аўстра-Вугоршчыны выступалі за тое, каб сталіцай зрабіць горад Вяліка-Тырнава). У выніку гэтага колькасьць жыхароў Сафіі расьце вельмі хутка ў параўнаньні зь іншымі баўгарскімі гарадамі, у асноўным з прычыны ўнутранай міграцыі.

Выбітныя асобы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Вонкавыя спасылкі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Commons-logo.svg  Сафіясховішча мультымэдыйных матэрыялаў