Стэнлі Кубрык

Стэнлі Кубрык
Stanley Kubrick
аўтапартрэт, 1940-я
Дата нараджэньня	26 ліпеня 1928
Месца нараджэньня	Нью-Ёрк, ЗША
Дата сьмерці	7 сакавіка 1999
Месца сьмерці	Харпэндэн, Ангельшчына
Грамадзянства	ЗША
Прафэсія	рэжысэр, прадусар, сцэнарыст
Кар’ера	1951—1999
IMDb	ID 0000040
Сайт	The Kubriсk Site

Стэ́нлі Ку́брык (па-ангельску: Stanley Kubrick, 26 ліпеня 1928 — 7 сакавіка 1999) — амэрыканскі кінарэжысэр і прадусар, шырока прызнаваны адным з самых таленавітых, уплывовых, наватарскіх кінэматаграфістаў канца XX стагодзьдзя. Фільмы Кубрыка, вялікая частка якіх зьяўляюцца экранізацыямі, насычаныя тэхнічным майстэрствам, наватарскім, часта знарочыста «скупым», падыходам да апавяданьня, а таксама тонкім даўгавечным досьціпам. Характэрнымі асаблівасьцямі ягонай творчасьці таксама зьяўляюцца спэцыфічнае выкарыстаньне буйных плянаў, незвычайнага панарамаваньня, наплыву, а таксама сьмелае ўжываньне папулярнай і клясычнай музыкі.

Біяграфія

Нарадзіўся ў Нью-Ёрку, у раёне Манхэтэн, у габрэйска-аўстрыйскай сям'і выхадцаў з Усходняй Эўропы. Ягоны бацька быў лекарам, захапляўся шахматамі й фатаграфіяй, чым зацікавіўся й хлопец. Ён таксама выявіў цікавасьць да джазу й граў на барабанах. У школе Кубрык ня быў выдатным вучнем і не атрымаў вышэйшай адукацыі. Калі яму споўнілася 17 гадоў, хлопец вырашыў заняцца фатаграфіяй. Ягоныя здымкі былі надрукаваныя ў часопісе Look, і з таго часу ён працаваў фотакарэспандэнтам. Неўзабаве пачаў наведваць Нью-Ёрскі музэй сучаснага мастацтва й часта хадзіў у кінатэатры. У 1947 Стэнлі Кубрык ажаніўся са старой сяброўкай Тобай Мец. У 1951 годзе па парадзе сябра Кубрык пачаў здымаць кароткамэтражныя фільмы й рэклямныя ролікі. Пазьней ён сфакусіраваўся на апавядальных фільмах і зьняў Fear and Desіre (1953), пра загінуўшых жаўнераў у тыле ворага на вайне. У 1955 г. ён пераехаў у Галівуд, дзе зьняў фільм Kіller's Kіss (1954). The Kіllіng (1956) — пра баксёра Ўолтэра Карцье напрыканцы сваёй кар'еры, які патрапіў у арганізаваную злачыннасьць — стаў першым фільмам Кубрыка з удзелам прафэсійнай здымачнай брыгады; ня меў камэрцыйнага посьпеху, але атрымаў пазытыўныя водгукі ад крытыкаў.

Раньнія фільмы Кубрыка фінансаваліся яго сям'ёй ды сябрамі. Неўзабаве малады рэжысэр пасябраваў з вядомым прадусарам Джэймсам Б. Гарысам, зь якім заснаваў фірму Harrіs-Kubrіck Productіons, што фінансавала ягоныя наступныя фільмы.

Першым фільмам Кубрыка, што здабыў камэрцыйны посьпех і быў добра прыняты крытыкамі, стаў Paths of Glory (1957), заснаваны на апавяданьні пра Першую сусьветную вайну й зьняты ў Нямеччыне.

Павярнуўшыся да ЗША, Кубрык пачаў працаваць над фільмам One-Eyed Jacks (1961), але з-за канфлікту з Марлонам Брандо пакінуў здымкі . Пасьля гэтага ён пісаў сцэнары й быў запрошаны акторам-прадусарам Кёркам Дугласам працаваць рэжысэрам у фільме Spartacus (1960). Здымкі выйшлі цяжкімі праз супярэчнасьці між Кубрыкам і Дугласам, але фільм меў посьпех і прынёс Кубрыку папулярнасьць.

Расчараваўшыся ў Галівудзе, рэжысэр пераехаў у 1962 г. у Ангельшчыну, дзе зьняў знакаміты фільм "Лаліта" па апавяданьню Уладзімера Набокава, які быў намінаваны на прэмію Оскар.

Наступны фільм Кубрыка, чорная камэдыя Dr. Strangelove or: How I Learned to Stop Worryіng and Love the Bomb (1964) па апавяданьню Red Alert Пітэра Джорджа, стаў культавым.

Потым рэжысэр цягам пяці гадоў працаваў над фільмам 2001: A Space Odyssey па раману Артура Кларка — навукова-фантастычнаю стужкай з наватарскімі спэцэфектамі.

Іншыя фільмы Кубрыка: A Clockwork Orange, Barry Lyndon, The Shіnіng, Full Metal Jacket, Eyes Wіde Shut, якія таксама адрозьніваліся арыгінальнымі сцэнарамі й наватарствам.

Кубрык памёр 7 сакавіка 1999 г., незадоўга да сканчэньня здымак Eyes Wіde Shut. У яго таксама засталася пэўная колькасьць невыдадзеных працаў.

Цікавыя факты

• Першы кароткамэтражны фільм - "Дзень бітвы" зьявіўся ў 1951 годзе. Ён распавядаў пра баксёра Ўолтэра Карцье, які быў калісьці героем аднаго з фотарэпартажаў Кубрыка.
• Рэжысэр Стывен Хопкінс зьняў тэлевізійны фільм-фантазію, заснаваны на біяграфіі актора Пітэра Сэлерса, «Жыцьцё й сьмерць Пітэра Сэлерса» з Джэфры Рашам у галоўнай ролі, у якім распавядаецца таксама й пра ягоную сумесную працу са Стэнлі Кубрыкам на здымках фільму «Доктар Стрэйнджлаў».
• Рэжысэр Браян Кук зьняў фільм «Быць Стэнлі Кубрыкам» з Джонам Малкавічам у галоўнай ролі, заснаваны на рэальных падзеях пра чалавека, які працаваў на адной здымачнай пляцоўцы са Стэнлі Кубрыкам і пасьля выдаваў сябе за яго.

Фільмаграфія

• 1951 — Лятучы падрэ / Flying Padre
• 1951 — Дзень сутычкі / Day of the Fight
• 1953 — Страх і пажадлівасьць / Fear and Desire
• 1953 — Марскія наезьнікі / The Seafarers
• 1955 — Пацалунак забойцы / Killer’s Kiss
• 1956 — Забойства / The Killing
• 1957 — Сьцежкі славы Paths of Glory
• 1960 — Спартак / Spartacus
• 1962 — Лаліта / Lolita
• 1964 — Доктар Стрэйнджлаў, або Як я перастаў баяцца і палюбіў бомбу (фільм) / Dr. Strangelove or: How I Learned to Stop Worrying and Love the Bomb
• 1968 — Касьмічная адысэя 2001 / 2001: A Space Odyssey
• 1971 — Завадны апэльсын / A Clockwork Orange
• 1975 — Бары Ліндан / Barry Lyndon
• 1980 — Зьзяньне / The Shining
• 1987 — Суцэльнамэталічная абалонка / Full Metal Jacket
• 1999 — З шырока зачыненымі вачамі / Eyes Wide Shut

Вонкавыя спасылкі

• Стэнлі Кубрык^(анг.) на сайце IMDb
• Афіцыйная старонка ^(анг.)
• The Kubrick Site ^(анг.)
• Архіў С. Кубрыка ^(італ.)

 Стэнлі Кубрык — сховішча мультымэдыйных матэрыялаў