Супрасьль

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да: навігацыі, пошуку
Супрасьль
Supraśl
Манастыр Дабравешчаньня Прасьв. Багародзіцы
Манастыр Дабравешчаньня Прасьв. Багародзіцы
POL Supraśl COA.svg POL Supraśl flag.svg
Герб Супрасьлю Сьцяг Супрасьлю
Ваяводзтва: Падляскае
Павет: Беластоцкі
Мэр: Віктар Грыдзенч
Плошча: 5,68 км²
Насельніцтва: 4600 (2008)
Часавы пас:
• летні час:
UTC+1
UTC+2
Тэлефонны код: +(48) 85
Паштовы індэкс: 16-030
Аўтамабільны код: BIA
Геаграфічныя каардынаты: 53°13′ пн. ш. 23°20′ у. д. / 53.217° пн. ш. 23.333° у. д. / 53.217; 23.333Каардынаты: 53°13′ пн. ш. 23°20′ у. д. / 53.217° пн. ш. 23.333° у. д. / 53.217; 23.333
Супрасьль на мапе Польшчы
Супрасьль
Супрасьль
Супрасьль
Commons-logo.svg Галерэя здымкаў у Wikimedia Commons
Афіцыйны сайт

Супрасьль, Супрасьля (па-польску: Supraśl) — места ў Беластоцкім павеце Падляскага ваяводзтва Польшчы, на рацэ Супрасьля. Сядзіба меска-сельскай гміны Супрасьль. Насельніцтва 4600 чал. (2008).

Знаходзіцца за 15 км на паўночны ўсход ад Беластоку.

Гісторыя[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  • 1500: заснаваньне паселішча ў зьвязку зь пераносам уніз па рацэ Гарадоцкага Дабравешчанскага праваслаўнага манастыра; у Гарадзенскім павеце Троцкага ваяводзтва Вялікага Княства Літоўскага.[1]
  • 1511: асьвячэньне новазбудаванай Супрасьлеўскай Дабравешчанскай царквы — аднаго з найвыдатнейшых помнікаў архітэктуры Вялікага Княства Літоўскага.
  • 15321557: у Супрасьлеўскім манастыры былі выкананыя ўнікальныя фрэскі (першапачаткова пакрывалі сьцены й скляпеньне прэзьбітэрыюма, а таксама сярэдзіну галоўнага корпусу; аўтар — сэрбскі манах Нэктарый па мянушцы Маляр).
  • XVII ст.: важны культурны і рэлігійны цэнтар вуніятаў, тут знаходзілася багатая бібліятэка.
  • 1695: пры Супрасьлеўскім кляштары пачала дзейнічаць друкарня, манастыр зрабіўся важным цэнтрам кірылічнага кнігадрукаваньня й распаўсюджваньня кніг, надрукаваных кірылічным альфабэтам. У друкарні пабачылі сьвет каля сотні кірылічных выданьняў, а таксама іншыя кнігі рэлігійнага ды сьвецкага зьместу, агульнай колькасьцю звыш пяці сотняў пазыцыяў. Сярод найбольш вядомых выданьняў — «Собрание припадков краткое» — першы падручнік багаслоўя на старабеларускай мове, а таксама першы славяна-польскі друкаваны «Лексікон» ды першы кірылічны помнік нотадрукаваньня ў зборніку «Пасьледаваньне пострыгу».[2] Вядомы імёны супрацоўнікаў тыпаграфіі (другая палова ХVІІІ ст.) — гэта друкары Антон Чарняўскі, Крастомскі, Адам Генрых Падзябранскі, мастак і прафэсар жывапісу Антоні Грушэцкі, гісэр Аляксей Завадзкі»[3].
  • 1711: у Супрасьлі пачала працаваць паперня.
  • 1795: у выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай апынуўся ў складзе Прусіі, з 1807 — у Расейскай імпэрыі.
  • 1-я пал. ХІХ ст.: у зьвязку з удзелам манахаў у паўстаньнях (1794, 18301831) Супрасьлеўскі манастыр заняпаў; выдатную бібліятэку вывезьлі зь мястэчка (большай часткай у Вільню), тады ж быў страчаны найкаштоўнейшы яе скарб — найстарэйшы напісаны кірыліцай рукапіс ХІ ст.
  • сяр. ХІХ ст.: буйны цэнтар тэкстыльнай прамысловасьці.
  • 1919: у складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі.
  • 1939: у Беларускай ССР.
  • 1940: у Беластоцкай вобласьці.
  • 1944: у час Другой Сусьветнай вайны былі разбураныя шэраг архітэктурных помнікаў Супрасьлі.
  • 16 жніўня 1945: улады СССР перадалі Супрасьль Польшчы.
  • 19751998: у Беластоцкім ваяводзтве.
  • 1980-я: аднавіў дзейнасьць Супрасьлеўскі Дабравешчанскі манастыр.
  • 1996: польскі ўрад замацаваў увесь манастырскі комплекс за праваслаўнай царквою, пачаліся рэстаўрацыйныя працы.
  • 2000-я: улады Беларусі надалі дапамогу ў адбудове Супрасьльскага манастыра[4].
  • 7 сьнежня 2007: у супрасьлеўскім рыма-каталіцкім касьцёле Сьвятой Тройцы адбылася першая Боская Літургія ва ўсходнім абрадзе ад часоў ІІ Сусьветнай вайны[5].

Насельніцтва[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  • 1867 — 2800 чал.
  • 1878 — 3091 чал. (1488 мужчынаў і 1603 жанчыны), у тым ліку 538 юдаістаў.[6]
  • 2008 — 4600 чал.

Эканоміка[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Прадпрыемствы тэкстыльнай, швацкай, дрэваапрацоўчай прамысловасьці, керамічнае рамяство.

Выдатныя мясьціны[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Краявід манастыра Дабравешчаньня Прасьв. Багародзіцы
  • Гістарычная забудова места XIX — пач. ХХ стст.
  • Касьцёл Найсьв. Тройцы (1861—1865)
  • Манастыр Дабравешчаньня Прасьв. Багародзіцы (XVIXVIII стст.)
    • Царква Дабравешчаньня Прасьв. Багародзіцы (1511, зьнішчаная ў 1944, адноўленая ў 1999)
    • Царква Сьв. Яна Багаслова (XIX ст.)
    • Палац архімандрытаў (XVII ст.)
  • Могілкі старыя каталіцкія. Капліца (XVIII ст.)
  • Могілкі старыя праваслаўныя. Капліца
  • Могілкі эвангеліцкія
  • Парк
  • Сядзібна-паркавы комплекс Бухгольцаў (1892—1903)
  • Царква эвангеліцкая (1870)

Галерэя[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Месты-сябры[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Крыніцы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  1. ^ Супрасль // Вялікае княства Літоўскае: Энцыклапедыя. У 3 т. / рэд. Г. П. Пашкоў і інш. Т. 2: Кадэцкі корпус — Яцкевіч. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2005. С. 42
  2. ^ Уладзімер Міхневіч. Супрасьль // Беларуская рэдакцыя Польскага Радыё, 27 чэрвеня 2009
  3. ^ Святлана Марозава. Супрасльская типография
  4. ^ Аляксандар Папко. Беларусь дапамагае ў адбудове манастыра ў Супрасьлі // Беларуская рэдакцыя Польскага Радыё, 10 ліпеня 2008
  5. ^ Грэка-каталіцкая літургія ў Супрасьлі // Царква № 1 (56), 2008
  6. ^ Supraśl // Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich(пол.). Tom XI: Sochaczew — Szlubowska Wola. — Warszawa, 1890. S. 590
  7. ^ Супрасль // Драўляныя цэрквы Беласточчыны / Уклад. Ева і Андрэй Кечынскія. — Беласток-Белавежа: Беларускі Саюз у Польшчы, 1999.

Літаратура[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Вонкавыя спасылкі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Commons-logo.svg  Супрасьльсховішча мультымэдыйных матэрыялаў