Супрацьгаз

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да: навігацыі, пошуку
Ангельскі супрацьгаз часоў І Сусьветнай вайны
Брытанскія кулямётчыкі ў супрацьгазавых шоламах PH-тыпу
Савецкі ізалючы супрацьгаз ИП-5

Супрацьгаз — сродак абароны органаў дыханьня, зроку і твару. Супрацьгазы падзяляюцца па наступных тыпах абароны:

  • фільтруючыя — ад розных тыпаў атрчваючых сродкаў, фільтраваньне навакольнага паветра, звычага магчыма замена фільтруючага элемэнта.
  • ізалюючыя — генэрацыя дыхальнай сумясі якая ствараецца адмысловым патронам.
  • шлянгавыя — падача паветранай сумясі зь нейкай адлегаласьці (10—40 мэтраў), звычана выкарыстоўваецца пры працы ў ёмістасьцях.

Гісторыя[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Навукоўцы лічаць, што першыя газавыя маскі ўжываліся ў антычнай Грэцыі[1]. Ужо ў 1799 супрацьгазавыя маскі ўвёў ва ўжытак на капальнях Аляксандар Гумбальдт, які тады працаваў у здабываючай прамысловасьці як горны інжынэр. У Расейскай імпэрыі ўпершыню шлянгавыя супрацьгазы выкарыстоўваліся пры залачэньні купалоў Ісакіеўскага храму ў Санкт-Пецярбургу, у 18381841 гадох. Гэта былі шкляныя каўпакі са шлянгам, празь якія паступала паветра, але гэта ня выратавала ад атручваньня, памёрла 60 майстроў. Ня было абароны скуры, празь якую траплялі пары іртуці высокай канцэнтрацыі.

Пад час Першай сусьветнай вайны і ўжываньня немцамі хлёру, паўстала праблема абароны жаўнераў ад выкарыстаньня газу. Канадзкія вайскоўццы ратаваліся ад першых хімічных атакаў змочваючы анучы сваёю мачою. Першы ў сьвеце фільтруючы вугальны супрацьгаз вынайшоў расейскі навуковец Мікалай Зялінскі ў 1915 годзе.

Улетку 1915 Зялінскі правёў выпрабаваньні на сабе. У адзін з пакояў цэнтральнай лябараторыі Міністэрства фінансаў у Петраградзе былі закачаныя два газы — хлёр і фасгэн. Зялінскі, закруціў у насоўку каля 50 грамаў зьмельчанага актываванага бярозавага вугля, прыціснуў насоўку да рота і носа і заплюшчыўшы вочы, здолеў прабыць ў атручаным памяшканьні, дыхаючы праз насоўку некалькі хвілінаў.

У лістападзе 1915 году інжынэр Э. Кумант распрацаваў гумавы шолам з акулярамі, які дазволіў абараніць органы дыханьня і борльшую частку галавы.

3 лютага 1916 году ў Стаўцы Вярхоўнага галоўнакамандуючага ў Магілёўве на асабісты загад Імпэратара Мікалая II былі праведзены выпрабаваньні ўсіх ўзораў супрацьхімічнай абароны — як расейскіх так і замежных. Дзеля гэтага быў падрыхтаваны вагон-лябараторыя. Супрацьгаз Зялінскага-Куманта выпрабоўваў на сабе лябарант Зялінскага — Сяргей Сьцяпанаў. Ён прабыў у зачыненым вагоне з хлёрам і фасгэнам больш за гадзіну. Мікалай II загадаў узанагародзіць Сьцяпанава Георгіеўскім крыжам[2].

Адзін зь першых узораў супрацьгаза для жывёл. На здымку сабака ў «супрацьдымнай масцы» (Першая сусьветная вайна)

У лютым 1916 супрацьгаз быў прыняты на ўзбраеньне ў расейскім войску. Супрацьгаз Зялінскага-Куманта таксама выкарыстоўваўся ў краінах Антанты. У 19161917 Расея вырабіла больш за 11 млн супрацьгазаў. Яна дасюль зьяўляецца самай ужыванай маскай у сьвеце.

Крыніцы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  1. ^ «Popular Mechanics». студзень 1984. p.163
  2. ^ Противогаз Зелинского-Кумманта

Вонкавыя спасылкі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Commons-logo.svg  Супрацьгазсховішча мультымэдыйных матэрыялаў