Сьюзан Зонтаг

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да: навігацыі, пошуку
Сьюзан Зонтаг
Susan Sontag
Susan Sontag, Miami Book Fair International, 1994.jpg
Асабістыя зьвесткі
Імя пры нараджэньні Сьюзан Разэнблат
Нарадзілася 16 студзеня 1933
Нью-Ёрк
Памерла 28 сьнежня 2004
Нью-Ёрк
Грамадзянства Злучаныя Штаты Амэрыкі
Літаратурная дзейнасьць
Род дзейнасьці пісьменьніца, філёзаф, крытык, сцэнарыстка
Напрамак авангард
Жанр раман, аповед, эсэ, публіцыстыка
Дэбют «Дабрадзей»
Прэміі Ерусалімская прэмія (2001)
Афіцыйны сайт(анг.)

Сью́зан Зо́нтаг (па-ангельску: Susan Sontag; 16 студзеня 1933 — 28 сьнежня 2004) — амэрыканская пісьменьніца, літаратурны, мастацкі, тэатральны й кінакрытык, ляўрэат нацыянальных і міжнародных прэміяў.

Біяграфія[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Нарадзілася 16 студзеня 1933 году ў Нью-Ёрку. Вучылася літаратуры й філязофіі ў Бэрклі й Чыкага, Гарвардзе, Оксфардзе й Парыжы. Дэбютавала ў 1963 годзе раманам «Дабрадзей», за якім рушыў усьлед нашумелы том эсэістыкі «Супраць інтэрпрэтацыі» (Against interpretation, 1966).

Міма крытычнай увагі Сьюзан Зонтаг не прайшло ў авангарднай культуры 60—70-х, здаецца, нічога. Яе героямі быў увесь колер той пары: Тэнэсі Ўільямс і Джэймз Болдуін, Артур Мілер і Лярой Джонс, сцэнічныя экспэрымэнты Вожыкі Гратоўскага й Пітэра Брука, «новы раман» і «тэатар абсурду», кэмп, хепенінгі, поп-арт і яго эмблема — Эндзі Ўорхал, пэўная музыка Джона Кэйджа, цыкляпічныя «пакаваньні» Хрысто й мініятурныя куфэркі Джозафа Корнэла.

Яна, па хвосткіх загалоўках францускіх газэт сярэдзіны 60-х, «апостал авангарда», а па самаадчуваньні — «пасрэдніца паміж Эўропай і Злучанымі Штатамі» (нездарма яе цікавяць у першую чаргу постаці францускай і нямецкай культуры) адкрывала для чытачоў «Нью-Ёркера» й «Партызан рэвю» эсэістыку Вальтару Бэньяміна й Эміля Чорана, драмы Ёнэско й Жонцы, прозу Канэцьці й мэмуары Павезэ, кіно Бергмана й Брэсона, Годара й Ренэ, Ляноты Рыфэншталь і Ханса Юргена Зыберберга, уводзіла ў амэрыканскі культурны ўжытак такія постаці, як Георг Лукач і Клод Леві-Строс, Жорж Батай і яго калега, бліскучы пісьменьнік-сюррэаліст, адмысловец па афрыканскіх мітах Мішэль Лейрыс, рэфарматар тэатра Антанэн Арто й хрысьціянская сацыялістка, вечная ерэтычка Сымона Вайль.

Творчасьць[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Зонтаг атрымала вядомасьць пасьля публікацыі ў часопісе «Партызан рэвю» артыкула «Нататкі пра Кэмпэ» (1964). Да таго моманту яна ўжо зьяўлялася аўтарам невялікага па аб’ёме й вытанчанаму па стылі рамана «Дабрадзей» (1963), а таксама шматлікіх артыкулаў, якія друкаваліся ў самых прэстыжных амэрыканскіх часопісах і мелі чытацкі рэзананс. Ад артыкулаў, прысьвечаных так званым адхіленым мастакам, Зонтаг перайшла да тэарэтычных прац пра прызначэньне сучаснага мастацтва й пра сувязі мастацтва й крытыкі.

Дзьве складанкі эсэ «Супраць інтэрпрэтацыі й іншыя эсэ» (1966) і «Ўзоры безагляднай волі» (1969) умацавалі рэпутацыю Зонтаг. Напачатку 1970-х гадоў цяжкае захворваньне, якое ледзь не прывяло да сьмяротнага зыходу, надоўга перапыніла яе пісьменьніцкую кар’еру. Паправіўшыся, Зонтаг напісала дзьве свае найболей вядомыя кнігі — «Пра фатаграфію» (1977) і «Хвароба як мэтафара» (1978). За першую кнігу Зонтаг была прысуджана Нацыянальная прэмія кружка літаратурных крытыкаў у вобласьці крытыкі за 1978. У тым жа 1978 Зонтаг выпусьціла складанку аповедаў «Я і гэтак далей». У 1980 — яшчэ адзін, «Пад знакам Сатурна», у 1982 выйшаў том яе абраных твораў з прадмовай Элізабэт Хардвік. У 1989 была апублікавана праца «СНІД і яго мэтафары».

У ліку яе прац — раманы «Прыхільнік вульканаў» (1992) і «Ў Амэрыцы» (2000). П’еса «Аліса ў ложку», напісаная ў 1992, была ўпершыню пастаўлена ў 2000. Сумесна з фатографам Анні Лейбавіч ёю была выдадзена кніга «Жанчыны» (2000). Зонтаг прыналежаць сцэнары фільмаў «Дуэт для канібалаў» (1969), «Брат Карл» (1971), «Абяцаныя краіны» (1974) і «Паездка без гіда» (1983). Зонтаг — ляўрэат шматлікіх прэмій, уладальнік ганаровых званьняў. У 1993 яна была абрана ў Амэрыканскую акадэмію мастацтваў і літаратуры.

Творы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Бэлетрыстыка[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  • 1963 «Дабрадзей» (The Benefactor)
  • 1967 «Мёртвы кіт» (Death Kit)
  • 1977 «Я, і так далей… (складанка кароткіх гісторый)» (I, etcetera (Collection of short stories))
  • 1991 «Шлях цяперашняга жыцьця (кароткіх гісторый)» (The Way We Live Now (short story))
  • 1992 «Прыхільнік вульканаў» (The Volcano Lover)
  • 1999 «У Амэрыцы» (In America)

П’есы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  • 1991 «Парсіфаль» (A Parsifal)
  • 1993 «Аліса ў ложку» (Alice in Bed)
  • 1999 «Жанчына з мора» (Lady from the Sea)

Эсэ[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  • (1966) Against Interpretation
  • (1969) Styles of Radical Will
  • (1980) Under the Sign of Saturn
  • (2001) Where the Stress Falls
  • (2007) At the Same Time: Essays & Speeches

Манаграфіі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  • (1977) On Photography
  • (1978) Illness as Metaphor
  • (1988) AIDS and Its Metaphors (a continuation of Illness as Metaphor)
  • (2003) Regarding the Pain of Others

Фільмы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  • (1969) Duett för kannibaler (Duet for Cannibals)
  • (1971) Bröder Carl (Brother Carl)
  • (1974) Promised Lands
  • (1983) Unguided Tour AKA Letter from Venice

Іншае[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  • (2004) Contribution of phrases to Fischerspooner’s third album «Odyssey.»
  • (2002) Liner notes for Patti Smith album Land.
  • (2008) Reborn: Journals and Notebooks 1947—1963

Вонкавыя спасылкі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Commons-logo.svg  Сьюзан Зонтагсховішча мультымэдыйных матэрыялаў