Танзанія
Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі.
| Jamhuri ya Muungano wa Tanzania United Republic of Tanzania |
|||||
|
|||||
| Нацыянальны дэвіз: "Uhuru na Umoja" (Воля і адзінства) | |||||
 |
|||||
| Афіцыйная мова | Суахілі, ангельская | ||||
| Сталіца | Дадома | ||||
| Найбуйнейшы горад | Дар эс Салам | ||||
| Урад | рэспубліка Джакая Кіквэтэ Эдвард Лаваса |
||||
| Плошча - Агульная - Адсотак вады |
31-е месца ў сьвеце 945 087 км² 6,2 |
||||
| Насельніцтва - Агульнае (2006) - Шчыльнасьць |
32-е месца ў сьвеце 37 849 133 41/км² |
||||
| СУП - Агульны (2005) - на душу насельніцтва |
99 месца ў сьвеце 27,12 млрд.$ 723 $ |
||||
| Валюта | Танзанійскі шылінг (TZS) |
||||
| Часавы пас - улетку |
EAT (UTC+3) +3 (UTC+3) |
||||
| Незалежнасьць ад Вялікабрытаніі |
9 сьнежня 1961 | ||||
| Дзяржаўны гімн | ««Mungu ibariki Afrika»» | ||||
| Аўтамабільны знак | EAT | ||||
| Дамэн верхняга ўзроўню | .tz | ||||
| Тэлефонны код | +255 | ||||
|
|||||
Танзанія, Аб’яднаная Рэспубліка Танзанія (суахілі: Jamhuri ya Muungano wa Tanzania, па-ангельску: United Republic of Tanzania) – краіна ва Ўсходняй Афрыцы, узьнікла ў выніку злучэньня дзьвюх былых калёній: нямецкай (пасьля Першай Сусьветнай вайны брытанскай) Танган’ікі і брытанскага Занзыбару, што сымбалізуе назва краіны ўтвораная з пачаткаў назваў абодвух рэгіёнаў. У наш час гэтыя рэгіёны Танзаніі існуюць як фэдэрацыйныя рэспублікі.
Краіна мае выхад да Індыйскага акіяна. На поўначы мяжуе з Кеніяй і Угандай, на захадзе з Руандай, Бурундзі і Дэмакратычнай Рэспублікай Конга.
У Танзаніі дзьве сталіцы: адміністрацыйным цэнтрам зьяўляецца гістарычная сталіца Дар эс Салам, а заканадаўчай – Дадома, куды ўрад пераехаў у 1970-х г.г.
Зьмест |
[рэдагаваць] Гісторыя
Краіна ўзнікла ў 1964 годзе ў выніку злучэньня Танган’ікі (незалежнай з 1961 года) і Занзыбару (незалежнага з 1963 года), як Аб’яднаная Рэспубліка Танаг’ікі і Занзыбару, а з кастрычніка 1964 года як Аб’яднаная Рэспубліка Тангазіі, удзельнік ААН. Першым прэзыдэнтам Танзаніі стаў прэзыдэнт Танган’ікі Дж. Ньерэрэ, адзным з дзьвюх віцэпрэзыдэнтаў – прэзыдэнт Занзыбару, А. Карумэ (пасьля яго забойства ў 1972 годзе – А. Джумбэ). Першая канстытуцыя краіны была абвешчана ў 1965 годзе. У тым жа годзе забаронена дзейнасьць апазыцыі, а з прыняцьця новай канстытуцыі 1977 года адзінай партыяй краіны стала Рэвалюцыйная партыя (ССМ).
У 1992 годзе дзейнасьць апазыцыі была дазволена, але да нашых дзён ССМ кантралюе краіну. 7 жніўня 1998 года ў Дар эс Салам адбыўся тэратыстычны замах на пасольства ЗША.
[рэдагаваць] Палітыка
Танзанія зьяўляецца ўдзельніцай Брытанскай садружнасьці нацый. У агульных выбарах выбіраецца прэзыдэнт і ўдзельнікі Народнага Сходу (Bunge) на пяцігадовы тэрмін. Прэзыдэнт назначае прэм’ер-міністра і удзельнікаў Кабінета Міністраў з парлямэнтарыяў. З 274 месцаў парлямэнта, 37 зарэзэрвананы для жанчынаў і 5 для ўдзельнікаў Палаты Прадстаўнікоў Занзыбару. У выбарах 2005 года перавагу ў парлямэнце атрымала партыя Чама Ча Мапіндузі (Рэвалюцыйная партыя).
[рэдагаваць] Адміністрацыйны падзел
Танзанія дзеліцца на 26 рэгіёнаў:
| Рэгіён | Рэгіён (ангель.) | Центар | Плошча, км² | Насельніцтва(2002), тыс.чал. |
|---|---|---|---|---|
| Аруша | Arusha | Аруша | 36 486 | 1 292,973 |
| Дар-эс-Салам | Dar es Salaam | Дар-эс-Салам | 1 393 | 2 497,940 |
| Дадома | Dodoma | Дадома | 41 311 | 1 698,996 |
| Заходні Занзыбар | Zanzibar Urban/West | Занзыбар | 230 | 391,002 |
| Паўночны Занзыбар | Zanzibar North | Мкакатоні | 470 | 136,953 |
| Цэнтральны Занзыбар/Паўднёвы | Zanzibar Central/South | Каані | 854 | 94,504 |
| Ірынга | Iringa | Ірынга | 56 864 | 1 495,333 |
| Кагера | Kagera | Букоба | 28 388 | 2 033,888 |
| Кігома | Kigoma | Кігома | 37 037 | 1 679,109 |
| Кіліманджаро | Kilimanjaro | Мошы | 13 309 | 1 381,149 |
| Ліндзі | Lindi | Ліндзі | 66 046 | 791,306 |
| Маньяра | Manyara | Бабаці | 45 820 | 1 040,461 |
| Мара | Mara | Мусома | 19 566 | 1 368,602 |
| Мбея | Mbeya | Мбея | 60 350 | 2 070,046 |
| Мванза | Mwanza | Мванза | 19 592 | 2 942,148 |
| Марагора | Morogoro | Марагора | 70 799 | 1 759,809 |
| Мтвара | Mtwara | Мтвара | 16 707 | 1 128,523 |
| Пемба Паўночная | Pemba North | Ветэ | 574 | 186,013 |
| Пемба Паўднёвая | Pemba South | Мкоані | 332 | 176,153 |
| Пвані | Pwani | Кібаха | 32 407 | 889,154 |
| Рувума | Ruvuma | Сангеа | 63 498 | 1 117,166 |
| Руква | Rukwa | Сумбаванга | 68 635 | 1 141,743 |
| Сінгіда | Singida | Сінгіда | 49 341 | 1 090,758 |
| Табора | Tabora | Табора | 76 151 | 1 717,908 |
| Танга | Tanga | Танга | 26 808 | 1 642,015 |
| Шыньянга | Shinyanga | Шыньянга | 50 781 | 2 805,580 |
[рэдагаваць] Геаграфія
Большую частку паверхні Твнзаніі займае пласкагор’е Уніамвэзі (вышыня 900 - 1500 м), перарэзанае тэктанічнымі разломамі, якія належаць да сыстэмы Вялікіх Афрыканскіх Разломаў. Цэнтральная частка краіны перарэзана з поўдня на поўнач Вялікім Усходнім Разломам, уздоўж заходняй мяжы цягнецца Вялікі Заходні Разлом. Паміж разломамі шзвышаюцца горныя масывы, вульканы: Кіліманджара і Мэру.
У паўночна-заходняй частцы краіны, на мяжы Танзаніі, Кеніі і Уганды, знаходзіцца возера Вікторыя, самае вялікае возера Афрыкі. Уздоўж заходняй мяжы з Дэмакратычнай Рэспублікай Конга знаходзіцца возера Танганьіка. Абодва возеры далучаюць да Вялікіх Афрыканскіх Азёраў. Самая вялікая рака Танзаніі гэта Рудзі.
На поўначы знаходзіцца Нацыянальны парк Сэрэнгеці.
Працягласьць межаў Танзаніі складае 3 402 км, з іх з Бурундзі 451 км, Кеніяй 769 км, Мазамбікам 756 км, Руандай 217 км, Угандай 396 км, Замбіяй 338 км, Дэмакратычнай Рэспублікай Конга 473 км.
Працягласьць узьбярэжжа Індыйскага акіяна 1 424 км.
[рэдагаваць] Эканоміка
Танзанія – адна з самых бедных краінаў сьвету. У 1990 годзе СУП на аднаго жыхара складаў 110 даляраў. Сельская гаспадарка зьяўляецца асновай эканомікі краіны, прыносячы амаль палову СУП, 85% экспарту і 90% працаўладкаваньня. Асноўныя сельскагаспадарчыя культуры: кава, гарбата, бавоўна, гвазьдзіка.
Сярод натуральных багацьцяў краіны можна вылучыць: дыяменты (70 тыс. Катараў), рубіны і сапфіры, золата, гіпс, фасфаты, жалезная руда, каменны вугаль. Акрамя гэтага існуюць радовішчы ўрану, медзі, тытана, ванадыя і прыроднага газу.
Вялікі прыбытак краіне прыносіць турызм у Нацыянальны парк Сэрынгеці, куды прыяжджаюць каля 90 000 турыстаў штогод.
[рэдагаваць] Дэмаграфія
[рэдагаваць] Культура
У Танзаніі ужываецца каля 100 моў, у асноўным з сям’і банту. У адукацыі выкарыстоўваецца суахілі, у вышэйшай адукацыі ангельская мова. У краіне ёсьць чатыры ўнівэрсытэты.
[рэдагаваць] Спорт
[рэдагаваць] Вонкавыя спасылкі
