Фобас

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі.

**Фобас**
спадарожнік Марса
Гісторыя адкрыцьця

Здымак Фобаса, зроблены апаратам «Марс-экспрэс»
Першаадкрывальнік	Асаф Хол
Дата адкрыцьця	18 жніўня 1877
Арбітальныя характарыстыкі
Эксцэнтрысытэт	0,0151
Арбітальны пэрыяд	7 г 39,2 хвіл
Нахіл арбіты	1,093° (да экватара Марса)
Фізычныя характарыстыкі
Дыямэтар	22,2 км
Плошча паверхні	~6100 км²
Маса	1,07×10¹⁶ кг
Шчыльнасьць	1,9 г/см³
Паскарэньне вольнага падзеньня	0,0084—0,0019 м/с²
Пэрыяд звароту вакол сваёй восі	супадае з арбітальным, г. з. Фобас зьвернуты да Марса адным бокам
Нахіл восевага кручэньня	0°
Альбеда	0,07
Тэмпэратура паверхні	~233 К
Атмасфэра	адсутнічае

Фобас (неадназначнасьць)

Гэтая назва мае некалькі сэнсаў. Калі вас цікавяць іншыя сэнсы, глядзіце таксама Фобас (неадназначнасьць).

Фо́бас (грэц. φόβος — страх, адгэтуль мэдыцынскі тэрмін фобія) — адзін з двух спадарожнікаў Марса. Быў адкрыты амэрыканскім астраномам Асафом Холам у 1877 г.

Фобас разьмешчаны на адлегласьці 2,77 радыюсу Марса ад цэнтра плянэты, і робіць адно абарачэньне за 7 г 39 хвіл 14 с, што хутчэй кручэньні Марса вакол восі. У выніку, на марсіянскім небе Фобас узыходзіць на захадзе і заходзіць на ўсходзе.

Фобас круціцца вакол сваёй восі з тым жа пэрыядам, што і вакол Марса, таму заўсёды зьвернуты да плянэты адным і тым жа бокам. Яго арбіта знаходзіцца ўсярэдзіне мяжы Роша, і спадарожнік не разьдзіраецца толькі за кошт сваёй унутранай трываласьці. Такое разьмяшчэньне арбіты прыводзіць да таго, што з Фобаса зрываюцца камяні, якія часта пакідаць прыкметныя разоры на паверхні спадарожніка. Прыліўнае ўзьдзеяньне Марса паступова запавольвае рух Фобаса, і ў будучыні прывядзе да яго падзеньня на Марс.

Разоры на паверхні Фобаса

Памеры Фобаса складаюць 26,6×22,2×18,6 км, яго паверхня ўсеяная кратэрамі, самы буйны з якіх — Сьцікні — мае дыямэтар 8 км. Будзь удар, які спарадзіў яго, ледзь мацней, Фобас, хутчэй за ўсё, проста раскалоўся бы. З кратэрам зьвязаныя сыстэмы разломаў і расколін.

У 1988 году былі запушчаныя дзьве аўтаматычныя міжплянэтныя станцыі «Фобас» для дасьледаваньня Марса і яго спадарожнікаў. Адзін з апаратаў быў страчаны праз 2 месяца пасьля запуску, другі пасьпяхова дасягнуў Марса і пасьпеў выканаць частку дасьледчай праграмы да таго, як кантакт зь ім спыніўся.

Чарговая экспэдыцыя да Фобаса вызначаная на 2009 год у рамках праграмы «Фобас-грунт» Расейскага касьмічнага агенцтва.

[рэдагаваць] Прадказаньне Джонатана Свіфта

У трэцяй частцы разьдзела 3 «Вандраваньняў Гулівера» (1726), якая апісвае якая лётае выспу Лапута, гаворыцца, што астраномы Лапуты адкрылі два спадарожніка Марса на арбітах, роўных 3 і 5 дыямэтрам Марса c пэрыядам кручэньня адпаведна 10 і 21,5 гадзін. Рэальна Фобас і Дэймас знаходзяцца на адлегласьці 1,4 і 3,5 дыямэтра Марса ад цэнтра плянэты, а іх пэрыяды — 7,6 і 30,3 гадзіны. Гэтае супадзеньне вельмі дзіўна^[1].