Францішак Багушэвіч
| Францішак Багушэвіч | |
| Франці́шак Бенядзі́кт Багушэ́віч | |
Багушэвіч у 1880-я
|
|
| Асабістыя зьвесткі | |
|---|---|
| Псэўданімы | Мацей Бурачок, Сымон Рэўка з-пад Барысава |
| Нарадзіўся | 21 сакавіка 1840 фальв. Сьвіраны, Віленскі павет, Віленская губэрня, Расейская імпэрыя |
| Памёр | 28 красавіка 1900 (паводле іншых зьвестак 29 сьнежня) Кушляны, Ашмянскі павет, Віленская губэрня, Расейская імпэрыя |
| Род | Багушэвічы |
| Бацькі | Казімер с. Юзафа Багушэвіч Канстанцыя Галаўня |
| Жонка | Габрыеля Міхайлаўна Шклёнік |
| Дзеці | Тамаш, Канстанцыя |
| Рэлігія | рыма-каталік |
| Літаратурная дзейнасьць | |
| Род дзейнасьці | клясык беларускай літаратуры, паэт |
| Творы на сайце Knihi.com | |
Франці́шак Бенядзі́кт Багушэ́віч (21 сакавіка [ст. ст. 9 сакавіка] 1840 — 28 красавіка [ст. ст. 15 красавіка] 1900) — беларускі паэт. Прадстаўнік грамадзкае думкі Беларусі, ідэоляг нацыянальнага адраджэньня, вызваленчага дэмакратычнага руху, адзін з пачынальнікаў новай беларускай літаратуры[1].
Зьмест |
Біяграфія [рэдагаваць]
Нарадзіўся ў фальварку Сьвіраны Віленскага павету Віленскай губэрні. Першапачатковую адукацыю атрымаў у Віленскай гімназіі, якую скончыў у 1861. У тым жа годзе паступіў на фізыка-матэматычны факультэт Пецярбурскага ўнівэрсытэту, аднак праз 2 месяцы быў выключаны за ўдзел у студэнцкіх хваляваньнях. Вярнуўся на радзіму, працаваў настаўнікам у в. Доцішкі. Актыўны ўдзельнік паўстаньня 1863—1864 гадоў. У адным з баёў быў паранены. Ратуючыся ад рэпрэсіяў, вымушаны быў хавацца, а потым зьехаць зь Беларусі. Жыў ва Ўкраіне. У 1865 годзе яму ўдалося паступіць у Нежынскі юрыдычны ліцэй. Працаваў адвакатам — абаронцам правоў сялянства. Пасьля амністыі для ўсіх удзельнікаў паўстаньня, якая была прымеркаваная да ўзыходжаньня на трон Аляксандра III, пераехаў зь сям’ёй у Вільню. Працаваў прысяжным павераным у судовай палаце, пісаў артыкулы ў часопіс «Край» па-польску. Менавіта ў віленскі пэрыяд разгарнулася яго літаратурная й публіцыстычная дзейнасьць. Пасьля звальненьня жыў у в. Кушляны (цяпер Смаргонскі раён), дзе й памёр. Пахаваны ў вёсцы Жупраны Ашмянскага раёну.
Творчасьць [рэдагаваць]
Псэўданімы: Мацей Бурачок, Сымон Рэўка з-пад Барысава.
Пачынальнік крытычнага рэалізму ў беларускай літаратуры. Яго творчасьць цесна зьвязаная зь беларускім фальклёрам. Выдаў два зборнікі вершаў «Дудка беларуская» і «Смык беларускі» ў Аўстра-Вугоршчыне. У аснову мовы твораў пакладзены паўночна-заходні дыялект.
Ушанаваньне памяці [рэдагаваць]
6 верасьня 2009 году ў Смаргоні быў усталяваны бронзавы помнік Францішку Багушэвічу[2]. Ягоным імем названая плошча ў Менску і вуліца ў Горадні[3].
Крыніцы [рэдагаваць]
Літаратура [рэдагаваць]
- Багушэвіч Францішак Бенядзікт // Чалавек і грамадства: Энцыклапедычны даведнік. — Мн.: БелЭн, 1998. ISBN 985-11-0108-7.
- 1891. Выйшла ў свет кніга Францішка Багушэвіча «Дудка беларуская» // Уладзімер Арлоў, Генадзь Сагановіч. Дзесяць вякоў беларускай гісторыі. — Мн., 1997.
- Багушэвіч Францішак Бенядзікт // Мысліцелі і асветнікі Беларусі: Энцыклапедычны даведнік / Гал. рэд. Б. І. Сачанка. — Мн.: БелЭн, 1995.— 672 с. ISBN 985-11-0016-1
- Багушэвіч Францішак Бенядзікт Казімір // Культуралогія: Энцыклапедычны даведнік / Уклад. Дубянецкі Э. — Мн.: БелЭн, 2003. ISBN 985-11-0277-6
- Bahuševič, Francišak // Zaprudnik J. Historical dictionary of Belarus. — Lamham. — London: Scarecrow Press, 1998.— 338 p. ISBN 0-8108-3449-9.
Вонкавыя спасылкі [рэдагаваць]
 |
Вікікрыніцы зьмяшчаюць арыгінальныя матэрыялы, датычныя тэмы артыкула: |
- Біяграфія на Slounik.org
- Творы на «Беларускай Палічцы»
- Біяграфія на старонцы «Гісторыя Беларусі. Асобы.» Таварыства Беларускай Мовы
|
|
У іншым моўным разьдзеле існуе паўнейшы артыкул на гэтую тэму: Францішак Багушэвіч(бел.) |
|---|
